Η Σελήνη έχει δεχθεί αμέτρητα πλήγματα κατά τη διάρκεια εκατομμυρίων ετών. Αστεροειδείς και μετεωρίτες έχουν χαρίσει στον δορυφόρο της Γης τη χαρακτηριστική επιφάνειά του, γεμάτη λακκούβες και κρατήρες. Πιο πρόσφατα, έχει υποστεί προσκρούσεις και από τα θαρραλέα μικρά διαστημικά σκάφη και τις μονάδες προσεδάφισης που έχουν εκτοξεύσει προς το μέρος της οι διαστημικές υπηρεσίες της Γης.
Τώρα, για την Τετάρτη, οι επιστήμονες αναμένουν ότι η Σελήνη θα υποστεί άλλη μια σύγκρουση, αυτή τη φορά από έναν πύραυλο της SpaceX που κινείται ανεξέλεγκτα στο διάστημα με ταχύτητα περίπου 2,43 χιλιομέτρων το δευτερόλεπτο.
Το ανώτερο τμήμα ενός πυραύλου Falcon 9 της SpaceX θα προσκρούσει στη Σελήνη στις 5 Αυγούστου, σύμφωνα με το Κέντρο Μελετών Αντικειμένων Κοντά στη Γη (CNEOS) της NASA. Η αμερικανική διαστημική υπηρεσία, όπως αναφέρει το BBC, κατέληξε σε αυτό το συμπέρασμα αφού ανεξάρτητοι αστρονόμοι, χρησιμοποιώντας δημόσια διαθέσιμα δεδομένα, διαπίστωσαν ότι ένα τμήμα του πυραύλου —από εκτόξευση που πραγματοποιήθηκε τον Ιανουάριο του 2025— βρισκόταν σε πορεία σύγκρουσης με τη Σελήνη.
«Δεν υπάρχει κίνδυνος για τη Γη», δήλωσε ο εκπρόσωπος Τζίμι Ράσσελ. «Η NASA θα συνεχίσει να παρακολουθεί το τμήμα του πυραύλου για εκπαιδευτικούς σκοπούς, ενώ αργότερα θα παρατηρήσει το σημείο της πρόσκρουσης για επιστημονικούς σκοπούς».
Η SpaceX εκτόξευσε τον συγκεκριμένο πύραυλο Falcon 9 πέρυσι, στο πλαίσιο μιας αμερικανο-ιαπωνικής αποστολής για τη μεταφορά δύο σεληνακάτων και επιστημονικού εξοπλισμού στη Σελήνη.
Ένα τμήμα του Falcon 9 είναι επαναχρησιμοποιούμενο και σχεδιασμένο να επιστρέφει στη Γη για την επόμενη αποστολή του. Ωστόσο, ορισμένα τμήματα του πυραύλου απορρίπτονται στο διάστημα και παραμένουν εκεί, σε τροχιά, εκτός εάν τελικά συγκρουστούν με κάποιο άλλο ουράνιο σώμα.
Το εν λόγω αντικείμενο είναι το ανώτερο στάδιο του πυραύλου· έχει μέγεθος περίπου όσο ένα πενταώροφο κτίριο και βάρος στη Γη τουλάχιστον 4.000 κιλά.
Ο αστρονόμος Μπιλ Γκρέι, ο οποίος εντόπισε πρώτος την τροχιά του αντικειμένου, αναφέρει ότι αυτό θα προσκρούσει κοντά στον κρατήρα Αϊνστάιν, ο οποίος βρίσκεται στο τμήμα της Σελήνης που φωτίζεται από τον ήλιο και είναι ορατό από τη Γη. Ο ίδιος εκτιμά ότι η πρόσκρουση θα δημιουργήσει κρατήρα διαμέτρου άνω των 17 μέτρων.
Η επικείμενη σύγκρουση – η οποία προβλέπεται να συμβεί γύρω στις 02:35 EDT (06:35 GMT) την Τετάρτη – αναμένεται να κεντρίσει το ενδιαφέρον τόσο των ερασιτεχνών όσο και των επαγγελματιών αστρονόμων.
«Πρόκειται για κάτι πραγματικά τεράστιο που προσκρούει στη Σελήνη. Δεν ενέχει τον παραμικρό κίνδυνο· μπορούμε απλώς να παρακολουθήσουμε το θέαμα», δηλώνει ο Δρ. Μάτ Μπόθγουελ, αστρονόμος και υπεύθυνος επικοινωνίας της επιστήμης στο Πανεπιστήμιο του Cambridge.
«Κατά την πρόσκρουση θα εκτιναχθεί ένα τεράστιο σύννεφο σκόνης, ίσως σε ύψος 50 χιλιομέτρων ή και περισσότερο, το οποίο με την πάροδο του χρόνου θα διασκορπιστεί οριζόντια», ανέφερε ο Μπόθγουελ. Λόγω της απουσίας ατμόσφαιρας στη Σελήνη και της πολύ ασθενέστερης βαρύτητας, η στιγμή της πρόσκρουσης θα είναι «πιο εντυπωσιακή από οποιαδήποτε [αντίστοιχη] έκρηξη στη Γη», σημείωσε.
Τίποτα δεν θα επιβραδύνει το αντικείμενο – όπως θα συνέβαινε με την ατμόσφαιρα εδώ στη Γη – και τίποτα δεν θα εμποδίσει τα συντρίμμια, το βάρος των οποίων εκτιμάται στο ένα εκατομμύριο κιλά, να εκτιναχθούν με ορμή στο διάστημα.
Αν και η πρόσκρουση δεν θα είναι ορατή από τη Γη με γυμνό μάτι, όσοι διαθέτουν εξελιγμένο τηλεσκόπιο ίσως μπορέσουν να δουν μια λάμψη να εκπέμπεται από τη σεληνιακή επιφάνεια, δήλωσε ο Μπόθγουελ.
Ακόμη πιο σημαντική θα ήταν η εκπαιδευτική αξία της πρόσκρουσης, σημείωσε ο Μπόθγουελ.
Ανέφερε ότι η στιγμή αυτή θα προσφέρει μια μοναδική ευκαιρία για τη μελέτη του τι συμβαίνει όταν ένα αντικείμενο προσκρούει στη Σελήνη. Ως εκ τούτου, οι επιστήμονες προετοιμάζονται να παρακολουθήσουν στενά το συμβάν. Μεγάλα τηλεσκόπια στην αμερικανική ήπειρο, καθώς και το σκάφος Lunar Reconnaissance Orbiter της NASA και το νοτιοκορεατικό σκάφος Danuri, θα παρακολουθήσουν τη λάμψη, το σύννεφο συντριμμιών και τον νέο κρατήρα, ενώ ένα πρόγραμμα επιστήμης των πολιτών (citizen science) στρατολογεί ενθουσιώδεις ερασιτέχνες για να βιντεοσκοπήσουν επίσης την πρόσκρουση.
Καταγράφοντας το σύννεφο σκόνης τη στιγμή της δημιουργίας του, οι αστρονόμοι ελπίζουν να μετατρέψουν αυτή την τυχαία σύγκρουση σε ένα χρήσιμο πείραμα. Η παρατήρηση της ποσότητας του υλικού που εκτινάσσεται, του ύψους που φτάνει και του τρόπου με τον οποίο πέφτει πίσω, αναμένεται να βελτιώσει τα μοντέλα τους για τις σεληνιακές προσκρούσεις – και ίσως ακόμη και να δώσει ενδείξεις για το τι κρύβεται ακριβώς κάτω από την επιφάνεια στο σημείο της πρόσκρουσης, όπου θα εκτεθεί για πρώτη φορά φρέσκο υλικό από το υπέδαφος.
Ο αστρονόμος Bothwell δήλωσε επίσης ότι η σύγκρουση θα αποτελέσει ένα παράδειγμα σχετικά με το ζήτημα των ανθρωπογενών διαστημικών απορριμμάτων, τα οποία συνεχώς συσσωρεύονται. «Πιστεύω ότι περισσότεροι άνθρωποι θα έπρεπε να ανησυχούν για τα διαστημικά συντρίμμια», είπε ο Bothwell.
«Κάθε χρόνο στέλνουμε περισσότερα αντικείμενα σε τροχιά. Μερικές φορές οι δορυφόροι συγκρούονται και διαλύονται σε περισσότερα κομμάτια. Υπάρχει ανησυχία για μια ανεξέλεγκτη αλυσιδωτή αντίδραση, εάν συνεχίσουμε να στέλνουμε τόσα πολλά αντικείμενα σε τροχιά».
Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA), υπάρχουν περίπου 54.000 αντικείμενα που αιωρούνται στο διάστημα και έχουν μέγεθος μεγαλύτερο των 10 εκατοστών. Συνολικά, ο άνθρωπος έχει εκτοξεύσει στο διάστημα αντικείμενα συνολικού βάρους περίπου 17.000 τόνων, από την έναρξη της Διαστημικής Εποχής το 1957.
Το τελευταίο ανενεργό τμήμα πυραύλου που προσέκρουσε στη Σελήνη ήταν το 2022, όταν το ανώτερο στάδιο του κινεζικού πυραύλου Long March 3C —από την αποστολή Chang’e 5-T1 του 2014— προσέκρουσε στην αθέατη πλευρά της Σελήνης (αυτή που δεν είναι στραμμένη προς τη Γη). Πριν από δεκαετίες, η NASA είχε εκτοξεύσει σκόπιμα αντικείμενα με κατεύθυνση τη Σελήνη, προκειμένου να συλλέξει δεδομένα για τις αποστολές Apollo.
