Το μυστικό της μακροζωίας μπορεί να κρύβουν γονίδια των μακροβιότερων θηλαστικών της κατηγορίας μεγέθους τους, που δεν είναι άλλα από τις νυχτερίδες.
Με το συγκεκριμένο αντικείμενο ασχολείται εδώ και χρόνια ο Χουάν Μανουέλ Βάσκεζ, και μπόρεσε να ασχοληθεί περισσότερο με αυτό όταν έγινε μεταδιδακτορικός στο UC Berkeley και άρχισε να αναζητεί στις δυτικές ΗΠΑ είδη νυχτερίδας από τα οποία θα μπορούσαν να ληφθούν δείγματα ιστού και DNA προς αλληλούχιση. Ο ίδιος εστίασε σε αυτές του γένους Myotis, που περιλαμβάνουν την μακροβιότερη νυχτερίδα (Myotis brandtii) – ενδεικτικά, στην Ευρώπη κάποτε είχε σφραγιστεί μία και ξαναπιάστηκε 50 χρόνια μετά.
Σε επιστημονικό άρθρο στο Nature ο Βάσκεζ και συνάδελφοί του αναφέρουν την πρώτη ανάλυση οκτώ γονιδιωμάτων Myotis και την ανακάλυψη σύνδεσης ανάμεσα στη μακροβιότητα του ζώου και το ανοσοποιητικό του σύστημα: Οι νυχτερίδες που ζούσαν πιο πολύ είχαν μεγαλύτερα επίπεδα γονιδίων που αντιμετώπιζαν τον καρκίνο.
Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι ένα ανοσοποιητικό σύστημα που είναι ικανό να επιτίθεται με σφοδρότητα σε μολυσματικούς οργανισμούς και στον καρκίνο ίσως παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στη μεγάλη διάρκεια ζωής. Επίσης, ο συσχετισμός μεταξύ των γονιδιωμάτων που έχουν να κάνουν με τη γήρανση και αυτών που έχουν να κάνουν με την αντιμετώπιση ασθενειών σημαίνει πως η κατανόηση της μίας κατηγορίας βοηθά στην κατανόηση και της άλλης.
«Οι νυχτερίδες έχουν εξελιχθεί ώστε να ζουν για πολύ καιρό χωρίς να νοσούν, κάτι που υποδεικνύει ότι δεν χρειαζόμαστε απαραίτητα να κοιτάξουμε…στη γήρανση και στη μόλυνση ως ξεχωριστά πεδία» σημειώνει. «Μπορούμε να κοιτάξουμε τις νυχτερίδες και να προσπαθήσουμε να κατανοήσουμε πώς, με τον ίδιο τρόπο που μπορείς να βελτιώσεις το ανοσοποιητικό σου σύστημα για να αντιμετωπίζεις ιούς, ίσως μπορείς να βελτιώσεις το ανοσοποιητικό σου ώστε να μην χειροτερεύει σε μεγάλη ηλικία. Ή ίσως οι νυχτερίδες μπορούν να μας βοηθήσουν να βρούμε τρόπους να αντιμετωπίζουμε όγκους ώστε να μην κουράζεται το ανοσοποιητικό μας σύστημα» προσθέτει.
Για τους σκοπούς της έρευνας ο Βάσκεζ καλλιέργησε κύτταρα από τα φτερά νυχτερίδων. Όταν χρησιμοποίησε τοξικά χημικά σε τέτοια κύτταρα, διαπίστωσε πως στη μακροβιότερη νυχτερίδα του δείγματος (Myotis lucifugus) η τοξίνη δεν προκαλούσε ενεργοποίηση των γονιδίων για πρωτεΐνες επισκευής DNA, μα ρύθμιζε γονίδια που είχαν να κάνουν με τον θάνατο κυττάρων.
«Βρήκαμε ακριβώς το αντίθετο αυτού που περιμέναμε αν χρησιμοποιήσεις στις νυχτερίδες θανατηφόρα δόση αυτού του χημικού» λέει ο ίδιος. «Η μακροβιότερη νυχτερίδα στη Βόρεια Αμερική αποφασίζει “αυτό το πλοίο δεν σώζεται” και αμέσως “αλλάζει ταχύτητα”, δίνοντας προτεραιότητα στην εξόντωση των κυττάρων που έχουν υποστεί ζημιά. Ο ελέφαντας, άλλο ένα είδος ανθεκτικό στον καρκίνο που ζει πολλά χρόνια, έχει ακριβώς την ίδια στρατηγική- αν δεν μπορείς να σώσεις το κύτταρο, σκότωσέ το».
Η συγκεκριμένη ανακάλυψη δείχνει πως στοιχεία σχετικά με τη μακροζωία μπορούν να προκύψουν από την κατανόηση των διαφορετικών τρόπων με τους οποίους τα ζώα αντιμετωπίζουν τις ασθένειες, είπε ο Πίτερ Σούντμαντ, επίκουρος καθηγητής στο Berkeley που μελετά τα γονίδια που σχετίζονται με τη γήρανση και τη μακροζωία. «Εξετάζοντας την ποικιλομορφία της ζωής και τις αξιοσημείωτες διάρκειες ζωής διαφορετικών ειδών, ελπίζουμε ότι μπορούμε να καταλάβουμε καλύτερα την αλληλεπίδραση ανάμεσα στη ζημιά στο DNA και το ανοσοποιητικό σύστημα ώστε να μπορούμε να έχουμε πλήρεις και υγιείς ζωές» πρόσθεσε.
Σημειώνεται πως οι νυχτερίδες έχουν υπερδραστήρια ανοσοποιητικά συστήματα, που λειτουργούν πυρετωδώς για να αντιμετωπίζουν και καταστέλλουν μολύνσεις χωρίς να νοσούν οι ίδιες. Ως αποτέλεσμα, υγιείς νυχτερίδες μπορούν να «φιλοξενούν» πολλούς ιούς. Επίσης, οι νυχτερίδες Myotis έχουν πολλά γονίδια που φτιάχνουν πρωτεΐνες οι οποίες αλληλεπιδρούν με ιούς DNA- ιοί όπως η έρπη, που κωδικοποιούν τα γονίδιά τους χρησιμοποιώντας DNA. Οι πρωτεΐνες αυτές μπορούν είτε να προωθούν τη λοίμωξη είτε να την προστατεύουν. Οι άνθρωποι και τα άλλα πρωτεύοντα, από την άλλη, τείνουν να έχουν περισσότερα γονίδια για πρωτεΐνες που αλληλεπιδρούν με ιούς RNA, όπως ο Covid και ο HIV.
Αυτή η αναντιστοιχία ίσως να είναι και ο λόγος που ιοί οι οποίοι περνούν από τις νυχτερίδες στους ανθρώπους «κάνουν θραύση» τα τελευταία χρόνια: «Οι άνθρωποι και οι νυχτερίδες δεν τα πάνε καλά μεταξύ τους….αυτός είναι ένας από τους λόγους που πρέπει να είμαστε προσεκτικοί όταν δουλεύουμε με νυχτερίδες, είναι αμφίδρομη οδός για ζωονόσους. Δεν θέλουμε να δώσουμε κάτι στη νυχτερίδα και δεν θέλουμε να πάρουμε κάτι από τη νυχτερίδα. Αυτή η αναντιστοιχία είναι σίγουρα κάτι που θα έπρεπε να εξετάσουμε περισσότερο» προσθέτει ο Βάσκεζ.
