Το ρευστό περιβάλλον και η αβεβαιότητα που καλύπτει την περιοχή από την Βόρειο Αφρική, έως την Μέση Ανατολή και τον Περσικό Κόλπο, με τις επιπτώσεις των συγκρούσεων που ξεκίνησαν τον Οκτώβριο του 2023 με την τρομοκρατική δράση της Χαμάς σε ισραηλινά εδάφη, τα πολεμική μέτωπα που αναπτύχθηκαν στην Λωρίδα της Γάζας και στον Λίβανο προς εξουδετέρωση των εξτρεμιστικών δικτύων της Χαμάς και της Χεζμπολάχ, στο Ιράν με την εμπλοκή των ΗΠΑ και του Ισραήλ, προβάλλουν το κρίσιμο αίτημα της ασφάλειας.
Το μίγμα των στρατιωτικών αντιπαραθέσεων στην περιοχή της Μέσης Ανατολής και του Περσικού, με την εμπλοκή και του ιρανικού θεοκρατικού καθεστώτος, που εξάγει υβριδικού τύπου επιθετική τακτική επιδιώκοντας την διασφάλιση του καθεστωτικού τρόπου λειτουργίας δια των Φρουρών της Επανάστασης, αυτόματα επιτείνει την αναγκαιότητα για ενίσχυση της άμυνας και της ασφάλειας. Και αυτό αφορά ουσιαστικά την ΕΕ, το πως εξελίσσονται οι σχετικές πολιτικές με τις γεωπολιτικές συνθήκες της περιοχής, δημιουργώντας περιπλοκές και αβεβαιότητες.
Και φυσικά για την ευρωπαϊκή ασφάλεια, μέσα από υπερεθνικούς και περιφερειακούς σχεδιασμούς, με την Ελλάδα και την Κύπρο να κατέχουν σημαντική θέση. Ειδικά η περίπτωση της Κυπριακής Δημοκρατίας, με την εκδήλωση επιθετικών απειλών, δημιούργησε σημαντικές εξελίξεις, με την στρατηγική αποφασιστικότητα που επέδειξε η Ελληνική Δημοκρατία, η Ελληνική Κυβέρνηση, με την αποστολή στην Κύπρο σύγχρονων φρεγατών και ζευγών μαχητικών αεροσκαφών. Κάτι που κινητοποίησε στο επίπεδο αυτό και την αποστολή στρατιωτικών δυνάμεων της Γαλλικής Δημοκρατίας στην Ανατολική Μεσόγειο, που καταδεικνύει ότι η Γαλλία, ως στρατιωτική παρουσία, έχει το ανάλογο γεωπολιτικό βάρος που επηρεάζει τις εξελίξεις, τόσο στα περιφερειακά γεγονότα, όσο και στην διαμόρφωση της ευρωπαϊκής άμυνας και ασφάλειας.
Τόσο η Ελληνική όσο και η Κυπριακή Δημοκρατία, έχουν συμπτύξει συμμαχίες σε διμερή και περιφερειακά σχήματα, που παράγουν αποτελέσματα άμυνας και ασφάλειας. Χαρακτηριστική η εταιρική σχέση Ελλάδος-Γαλλίας και το τριμερές σχήμα Ελλάδος-Κύπρου-Ισραήλ. Οι θεμελιώδεις αυτοί σχηματισμοί, διαμορφώνουν ισχυρά πλαίσια ως προς τις δομές άμυνας και ασφάλειας, περιλαμβάνοντας έως και την προοπτική δύναμης ταχείας αντίδρασης από την Κύπρο, την Ελλάδα και το Ισραήλ.
Η ΕΕ μπορεί να έχει στις προτεραιότητες της την επίτευξη μιας Ένωσης με κυρίαρχο αμυντικό χαρακτήρα έως το 2030, όμως οι αναγκαιότητες που σχετίζονται με την διαμόρφωση υποστηρικτικού πλαισίου των κρατών-μελών, δημιουργούν ανάγκη επιτάχυνσης όλων των διαδικασιών. Η στρατηγική απόφαση της Ελλάδος, της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ιταλίας, της Μεγάλης Βρετανίας για την αποστολή στρατιωτικών δυνάμεων προς ενίσχυση των αμυντικών ικανοτήτων της Κυπριακής Δημοκρατίας από εξωτερικές, περιφερειακές απειλές, λόγω των πολεμικών συγκρούσεων, ορίζεται ως παράγοντας που μπορεί να συμβάλλει στην βαθύτερη κοινοτικοποίηση της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής της ΕΕ.
Οι αναγκαιότητες της θεσμικής ενίσχυσης της ΕΕ στους τομείς της άμυνας και της ασφάλειας, δημιουργεί νέες προβλέψεις, νέους σχεδιασμούς, νέες κατευθύνσεις που απαιτούνται για να υπάρχουν ενιαίες ευρωπαϊκές δυνατότητες σε πολιτικές όπως η SAFE, στην διασφάλιση της Ευρώπης, των κρατών-μελών, απέναντι στους κινδύνους των υβριδικών απειλών.
Στο σημερινό διεθνές περιβάλλον που κυριαρχούν τα πολεμικά μέτωπα της Ουκρανίας και της Μέσης Ανατολής, παρεμβάλλονται πρακτικές που υπονομεύουν το Διεθνές Δίκαιο, ο αυταρχισμός και ο κυνισμός βάλλουν κατά των μεταπολεμικών κρατούντων διεθνών ισορροπιών και του διπλωματικού περιεχομένου.
Η Κοινοτική Ευρώπη δεν έχει την παρεμβατικότητα που απαιτείται, καθώς εξακολουθεί να είναι δέσμια εγκλωβισμών που προέρχονται από την αδυναμία της να μετατοπισθεί από την διακυβερνητικότητα στην υπερεθνική κατεύθυνση. Η Ευρώπη έχει ανάγκη από ουσιαστικό περιεχόμενο άμυνας και ασφάλειας. Και στην κατεύθυνση αυτή, η Ελλάδα έχει ουσιαστικό ρόλο, έχοντας διαμορφώσει ένα πλέγμα δυναμικών ενεργειακών συμφωνιών με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, οικοδομώντας περιφερειακές αμυντικές εταιρικές σχέσεις, αλλά και με την στάση της να είναι προσηλωμένη στο να μην έχει καμία εμπλοκή στο πεδίο των πολεμικών συγκρούσεων, καθορίζοντας με καθαρότητα τις επιλογές της εντός του ευρωατλαντικού πολιτικού και αμυντικού συστήματος.
Για την ΕΕ προβάλλει ως αδήριτη αναγκαιότητα να διαμορφώσει έναν γνήσιο αμυντικό χαρακτήρα. Έχοντας επιδείξει την ετοιμότητα της στο να υπερασπιστεί την δυνατότητα να μην υπάρχουν απειλές σε κρίσιμες θαλάσσιες ζώνες, έχοντας αναπτύξει τις ναυτικές επιχειρήσεις «Ασπίδες» στην Ερυθρά Θάλασσα, «Ατλάντα» στο Κέρας της Αφρικής, «Ειρήνη» στην Μεσογειακή λεκάνη. Βασιζόμενη στο να είναι παρούσα η ΕΕ στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου, της Μέσης Ανατολής και του Περσικού, θέτοντας ως υψηλή προτεραιότητα την διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας, την δυνατότητα να υπάρχει ασφάλεια στα πληρώματα των πλοίων απέναντι σε όσα τις απειλούν.
Η ΕΕ πρέπει να επιδιώξει να περάσει από το πλαίσιο των απλών συνεργασιών, σε μια ολοκληρωμένη ταυτότητα άμυνας και ασφάλειας, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για μια καθολική αμυντική θωράκιση, με απόλυτη προσήλωση στην Στρατηγική Ετοιμότητας 2030 και όσα αυτή περιέχει: την αμυντική προστασία από drones και άλλα συστήματα, την ολοκληρωμένη στρατηγική άμυνας και ασφάλειας. Και για όλα αυτά, οφείλει να διαμορφώσει διευρυνόμενες πολιτικές για την ασφάλεια και την άμυνα του ευρωπαϊκού χώρου, που θα βασίζεται στην διαρκή της ανθεκτικότητα, στην οργανωτική και λειτουργική της αυτονομία, αλλά και στην διατλαντική της παρουσία.
