Στο βιβλίο του Graham Allison «Η παγίδα του Θουκυδίδη» γίνεται αναφορά στο πόσο αποτελεσματική είναι η Κίνα στη διαχείριση της καθημερινότητας σε σχέση με τη γραφειοκρατία των ΗΠΑ. Η διαπίστωση της σύνδεσης του διοικητικού αποτελέσματος με το πολίτευμα είναι, κατά την άποψή μου, το θεμελιώδες και τρομακτικότερο πεδίο αναμέτρησης των επόμενων δεκαετιών.
Η Δύση και κάθε δημοκρατική κοινωνία πρέπει να θέσει πάνω από όλα το πιο δύσκολο ερώτημα και το σημαντικότερο να απαντηθεί: Τι υπόσχεται πραγματικά η Δημοκρατία μας στον καθένα από εμάς;
Οι άνθρωποι έχουν διαφορετικές ικανότητες, διαφορετικές φιλοδοξίες, διαφορετικές επιλογές και τύχη. Σε όλα όμως αυτά, τα οποία εν πολλοίς ο κάθε άνθρωπος ελέγχει λίγο ή πολύ, η Δημοκρατία έχει να δώσει μόνο μία μεγάλη υπόσχεση: ίση δυνατότητα στον καθένα να διεκδικήσει το προσωπικό του όραμα για τη ζωή.
Δηλαδή το παιδί κάθε οικογένειας πρέπει να μπορεί να ξεκινήσει τον αγώνα της ζωής χωρίς η πρόσβαση στην πολιτική εξουσία να έχει μεγαλύτερη σημασία από την ικανότητα, την προσπάθεια και το έργο του.
Όσο αυτή η υπόσχεση αποδυναμώνεται, αποδυναμώνεται μαζί της και η πίστη στη Δημοκρατία.
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο σήμερα, επειδή απέναντι στις δυτικές δημοκρατίες υπάρχουν αυταρχικά πολιτικά συστήματα τα οποία προβάλλουν την αποτελεσματικότητά τους. Κατασκευάζουν υποδομές, επενδύουν στην τεχνολογία, σχεδιάζουν για δεκαετίες και παρουσιάζουν τη βελτίωση της καθημερινότητας των πολιτών τους ως απόδειξη της ανωτερότητας του δικού τους μοντέλου.
Η Δημοκρατία είναι αναγκαστικά πιο σύνθετη. Χρειάζεται διάλογο, έλεγχο, διαφωνία, συμβιβασμούς. Αυτά αποτελούν την προστασία μας απέναντι στην αυθαιρεσία. Όταν όμως η πολυπλοκότητα μετατρέπεται σε αδυναμία, η γραφειοκρατία σε ταλαιπωρία και η πολιτική σε μηχανισμό εξυπηρέτησης ημετέρων, τότε ο αυταρχισμός αρχίζει να εμφανίζεται όχι ως στέρηση ελευθερίας αλλά ως πρακτική λύση στην αδυναμία της Δημοκρατίας να παράγει αποτέλεσμα.
Η απάντηση πρέπει να είναι περισσότερη Δημοκρατία. Περισσότερες ευκαιρίες για όλους, περισσότερη συμπόνια, περισσότερη δημιουργικότητα και περισσότερη αποτελεσματικότητα.
Η Δημοκρατία πρέπει να στέκεται δίπλα στον πολίτη με την καλοπροαίρετη διάθεση κάποιου που πραγματικά θέλει να τον δει να προκόβει. Να είναι αγνή, υποστηρικτική και ανοιχτή απέναντι στο προσωπικό όραμα του καθενός μας.
Για να μην είναι το παιχνίδι στημένο και για να μην εκλέγουμε όποιον θα το στήσει καλύτερα για εμάς.
Και αυτή ίσως είναι σήμερα η σημαντικότερη προϋπόθεση για να παραμείνει η Δημοκρατία πειστική.
Απόστολος Βλάχος, Οικονομολόγος, Επιχειρηματίας,
