Τα τελευταία χρόνια, η Τεχνητή Νοημοσύνη βρίσκεται στο επίκεντρο σχεδόν κάθε συζήτησης. Νέα εργαλεία εμφανίζονται καθημερινά, οι επιχειρήσεις επενδύουν δισεκατομμύρια, τα πανεπιστήμια αναπροσαρμόζουν τα προγράμματά τους και η κοινωνία προσπαθεί να κατανοήσει πώς θα αλλάξει ο κόσμος της εργασίας και της καθημερινής ζωής.
Η δημόσια συζήτηση περιστρέφεται γύρω από ένα ερώτημα: Ποιες δεξιότητες θα χρειάζεται ο άνθρωπος στο μέλλον;
Η απάντηση που ακούγεται συχνότερα είναι η τεχνολογία, πιστεύω όμως ότι υπάρχει μια δεξιότητα πολύ πιο σημαντική: η σωστή κρίση.
Όχι η πληροφορία όχι η γνώση, αλλά η ικανότητα να αξιολογείς μια κατάσταση και να παίρνεις τη σωστή απόφαση, ακόμη και όταν δεν διαθέτεις όλες τις πληροφορίες.
Ζούμε στην εποχή της υπερπληροφόρησης
Ποτέ στην ιστορία δεν είχαμε πρόσβαση σε τόσο μεγάλη ποσότητα γνώσης, μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα μπορούμε να βρούμε σχεδόν οποιαδήποτε πληροφορία. Κι όμως, αυτό δεν σημαίνει ότι παίρνουμε καλύτερες αποφάσεις. Η πληροφορία δεν είναι το ίδιο με την κρίση.
Μπορεί να μας ενημερώσει, μπορεί να μας καθοδηγήσει, μπορεί όμως και να μας μπερδέψει. Όσο περισσότερα δεδομένα έχουμε, τόσο μεγαλύτερη γίνεται πολλές φορές η δυσκολία να ξεχωρίσουμε ποια είναι πραγματικά σημαντικά.
Οι σημαντικότερες αποφάσεις δεν λαμβάνονται ποτέ σε ιδανικές συνθήκες
Σκεφτείτε έναν πιλότο, έναν χειρουργό, έναν επικεφαλής μιας επιχείρησης, έναν διασώστη, έναν πυροσβέστη. Κανείς τους δεν περιμένει να έχει όλες τις απαντήσεις πριν αποφασίσει. Αν το έκανε, πιθανότατα θα ήταν ήδη αργά. Η πραγματική ζωή δεν λειτουργεί με τέλεια δεδομένα, αντιθέτως λειτουργεί με αβεβαιότητα, με πίεση, με περιορισμένο χρόνο και μέσα σε αυτές τις συνθήκες, η ποιότητα της απόφασης καθορίζει συχνά το αποτέλεσμα.
Η κρίση δεν είναι έμφυτο ταλέντο
Για πολλά χρόνια πιστεύαμε ότι κάποιοι άνθρωποι «γεννιούνται» με καλύτερη κρίση. Σήμερα γνωρίζουμε ότι αυτό δεν ισχύει. Η κρίση καλλιεργείται, αναπτύσσεται, βελτιώνεται, μέσα από εμπειρίες, μέσα από εκπαίδευση, μέσα από την παρατήρηση, μέσα από την αναστοχαστική σκέψη.
Όσο περισσότερο εκπαιδευόμαστε να αξιολογούμε καταστάσεις αντί να αντιδρούμε παρορμητικά, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες να πάρουμε καλύτερες αποφάσεις.
Το πραγματικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα του ανθρώπου
Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να αναλύσει τεράστιους όγκους δεδομένων. Μπορεί να εντοπίσει πρότυπα, μπορεί να προτείνει λύσεις.
Δεν μπορεί όμως να αναλάβει την ευθύνη μιας ανθρώπινης απόφασης. Δεν μπορεί να αξιολογήσει πλήρως το πλαίσιο, τις αξίες, τις ανθρώπινες σχέσεις και τις συνέπειες μιας επιλογής, αυτό παραμένει ανθρώπινη ευθύνη και πιθανότατα θα συνεχίσει να είναι.
Όσο περισσότερο εξελίσσεται η τεχνολογία, τόσο μεγαλύτερη αξία θα αποκτά η ικανότητα του ανθρώπου να σκέφτεται καθαρά, να προσαρμόζεται και να αποφασίζει υπεύθυνα.
Η νέα δεξιότητα του 21ου αιώνα
Ίσως, τελικά, το ζητούμενο να μην είναι να γνωρίζουμε περισσότερα αλλά να αντιλαμβανόμαστε καλύτερα να αξιολογούμε ψύχραιμα να ξεχωρίζουμε το σημαντικό από τον θόρυβο και να έχουμε την πειθαρχία να σταματάμε για λίγα δευτερόλεπτα πριν πάρουμε μια απόφαση που μπορεί να επηρεάσει ανθρώπους, οργανισμούς ή ακόμη και τη δική μας ζωή.
Σε μια εποχή όπου η τεχνολογία εξελίσσεται με ρυθμούς που δύσκολα παρακολουθούμε, η σωστή κρίση δεν αποτελεί απλώς μια χρήσιμη επαγγελματική δεξιότητα. Αποτελεί χαρακτηριστικό ώριμων ανθρώπων, αποτελεσματικών ηγετών και ανθεκτικών κοινωνιών.
Ίσως, τελικά, η σημαντικότερη δεξιότητα του 21ου αιώνα να μην είναι η Τεχνητή Νοημοσύνη.
Ίσως να είναι η ικανότητα να παραμένουμε άνθρωποι όταν καλούμαστε να αποφασίσουμε.
