Για να μας βλέπεις πιο συχνά στα αποτελέσματα αναζήτησης Προσθήκη της huffingtonpost.gr στην Google

H ήττα Τραμπ και το “μπλε τσουνάμι}, εξέλιξη για την οποία υπήρχαν πολλές ενδείξεις τον τελευταίο καιρό, θυμίζει το παραμύθι με τα ρούχα του βασιλιά: το αποτέλεσμα έκλανε όλους να δουν πως ο βασιλιάς είναι γυμνός.  Κατά τα άλλα, το πιο εύστοχο σχόλιο το έκανε ο Τζ. Ντ. Βανς σε ανάρτησή του έπειτα από την οριστικοποίηση των αποτελεσμάτων, γιατί, η διαύγεια επανέρχεται μετά την σφαλιάρα: οι ψηφοφόροι των Ρεπουμπλικάνων πήγαν μεν  στις κάλπες, αλλά ψήφισαν… Δημοκρατικούς.

Το Ιράν, η αυτοϋπονόμευση των ΗΠΑ και η φαλκίδευση της Αμερικανικής Εξωτερικής Πολιτικής

Advertisement
Advertisement

Ορθώς επισημαίνεται ότι ο πόλεμος στο Ιράν και η συνεπακόλουθη ακρίβεια έπαιξαν καθοριστικό ρόλο για αυτήν την μεταστροφή. Εντούτοις το κεφάλαιο «πόλεμος στο Ιράν» εμπλέκει έναν ευρύτερο εκτροχιασμό του Τραμπ κατά την δεύτερή του θητεία, όπου εμφανίζεται να δρα σε κατεύθυνση εξόχως αυτοϋπονομευτική για την Αμερική: από την σύγκρουση με τον Καναδά και την Ευρώπη, την θέσπιση δασμών, και τον εμπορικό εκβιασμό όλων των κοντινών του συμμάχων, έως και την ‘ειδική σχέση’ με τον Πούτιν που δείχνει να απολαμβάνει –με αποκορύφωμα την σκανδαλώδη συμφωνία τους για το ρωσικό ντίζελ.

Επομένως, το Ιράν δεν είναι «μεμονωμένο περιστατικό», αλλά απόρροια μιας ευρύτερης αντίληψης για την εξωτερική πολιτική. Και δεύτερον, πρέπει να προσέξουμε ιδιαιτέρως την διάσταση της φαλκίδευσής της για την προώθηση συμφερόντων του ίδιου του Τραμπ και ανθρώπων από τον στενό του κύκλο: στην καταγραφή των κινήτρων της ψήφου, η κυβερνητική διαφθορά έρχεται πρώτη με 54%, κι έπειτα το κόστος ζωής (49%). Η αναφορά αυτή προκύπτει σε αντίδραση όλων των ανοιχτών υποθέσεων που αφορούν σε ύποπτες συναλλαγές στο χρηματιστήριο λίγο πριν από πλήγματα ή διαστήματα εκεχειρίας με το Ιράν. Ή το γεγονός ότι παράλληλα με τη συμφωνία Τραμπ–Πούτιν για το ντίζελ, ο Λευκός Οίκος μεσολαβούσε για την εξαγορά περιουσιακών στοιχείων της Lukoil στο εξωτερικό από επενδυτικό σχήμα με χρηματοδότες και επιχειρηματικούς εταίρους του προεδρικού περιβάλλοντος, όπως καταγγέλλει ο άρτι εκλεγείς γερουσιαστής της Τζόρτζια, Δημοκρατικός Τζον Όσοφ.

Οι κολοσσοί της τεχνητής νοημοσύνης ένωσαν τους λαϊκούς ψηφοφόρους Δημοκρατικών και Ρεπουμπλικάνων εναντίον τους

Πέραν του Ιράν, όμως, υπάρχει και η παράμετρος «Τεχνητή Νοημοσύνη»· και συγκεκριμένα το αίτημα για την τιθάσσευση των κολοσσών, το οποίο ενώνει την βάση των δημοκρατικών με κομμάτια της λαϊκής βάσης των ρεπουμπλικάνων. Είναι χαρακτηριστική σχετική έρευνα του USC τον Οκτώβριο: το 86% όσων ψήφισαν Δημοκρατικούς στις προηγούμενες εκλογές, και το 68% των Ρεπουμπλικάνων συμφωνούν ότι η κυβέρνηση Τραμπ κάνει πολύ λίγα για τη ρύθμιση της ΤΝ, η αντίστοιχη ερώτηση για την ανεπάρκεια της κυβέρνησης ως προς την ρύθμιση των Data Centers είναι 88%-69%, ενώ το ποσοστό όσων δεν εμπιστεύονται τις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες για την ανάπτυξή τους ήταν 72%-61%.

Αυτή η τάση, καταγράφηκε επίσης από ορισμένες ειδήσεις στα ψιλά της επικαιρότητας –δεν βρέθηκαν τυχαία στις ίδιες πρωτοβουλίες ο Σάντερς με τον… Μπάνον.  Αυτό είναι δείκτης βαθύτερων και ενδεχομένως αδιόρατων διεργασιών στην βάση της κοινωνίας.

Ας μην ξεχνάμε σχετικά, ότι στην βάση της κοινωνίας καταγράφεται μια αναβίωση των καθολικών (δεν μεταστράφηκε τυχαία ο Βανς σε αυτούς το 2019, για να βγάλει και βιβλίο μετά, το Communion). Ωστόσο τον Μάιο με την περίφημη εγκύκλιο του (Magnifica Humanitas) ο Πάπας πήρε θέση ως προς τις τεχνολογικές εξελίξεις, προκαλώντας την μήνιν του μέντορα του Βανς, Πίτερ Τηλ, ο οποίος μετά στις ομιλίες του για τον… Αντίχριστο επιφύλασσε σφοδρές επιθέσεις στον Πάπα (αμερικανικής καταγωγής, ας μην το ξεχνάμε), γιατί θέλει να βάλει όρια στην τεχνολογική επιτάχυνση. 

Advertisement

Τα δημογραφικά στοιχεία μαρτυρούν ενδιαφέρουσες παραμέτρους

Τα δημογραφικά στοιχεία της ψήφου κρύβουν πάντοτε ενδιαφέρουσες απαντήσεις. Έτσι για παράδειγμα οι Λατίνοι σε κρίσιμες πολιτείες, όπως το Τέξας, γύρισαν την πλάτη του στους Ρεπουμπλικάνους. Αυτό προαναγγέλθηκε σε κυλιόμενες έρευνες ήδη από το Φθινόπωρο του 2025, όταν και οι Λατίνοι αποστασιοποιούνται καθώς η δραστηριότητα της ICE στο μεταναστευτικό, και οι επεμβάσεις της,  στοχοποιούν και νόμιμους μετανάστες. Κάτι που εξόργισε την κοινότητα, που κατά τα άλλα όμως αξιολογεί υψηλά την ασφάλεια των συνόρων. 

Οι Ρεπουμπλικάνοι, έφτασαν να χάσουν μέχρι και στην ηλικιακή κατηγορία των 45-64, που την είχαν κερδίσει και στις προηγούμενες ενδιάμεσες, αλλά και στις προεδρικές. Έχασαν επίσης στις 2 εισοδηματικές κατηγορίες μέχρι τις 100.000$ ετησίως, που οριακά είχαν κερδίσει στις προηγούμενες αναμετρήσεις. Βέβαια ο συγκεκριμένος δείκτης είναι παραπλανητικός, καθώς κρύβει μεγάλες διαφοροποιήσεις ανάλογα με την φυλετική διάσταση: οι Αφροαμερικάνοι ψηφίζουν σταθερά δημοκρατικούς, οι Λατίνοι, και πιο συγκεκριμένα οι άνδρες, είχαν στραφεί τα τελευταία χρόνια προς τους Ρεπουμπλικάνους, αλλά τώρα μεταστράφηκαν. Οι Ρεπουμπλικάνοι διατήρησαν την πρωτοκαθεδρία τους στους Λευκούς δίχως πτυχίο, αλλά με μειούμενη διαφορά. Εν τέλει οι Ρεπουμπλικάνοι είχαν μεγάλες απώλειες σε όλες τις προαναφερόμενες κατηγορίες, εξ ου και η επίδραση στον γενικό δείκτη.

Advertisement

Εξαιρετικά ενδιαφέρουσα είναι η πολιτική μεταστροφή των νέων. Στις προεδρικές εκλογές του 2024, η Χάρις επικράτησε στους ψηφοφόρους 18–29 ετών έναντι του Τραμπ με 51%–47%, ενώ ο Τραμπ κέρδισε στους νέους άνδρες με 56%–42% και στους λευκούς νέους με 54%–44%. Σύμφωνα με τα προκαταρκτικά στοιχεία, οι 4 μονάδες διαφοράς του 2024, έγιναν… 35 το 2026. Στους νέους λευκούς άνδρες, τα ποσοστά ήταν 37%-59% υπέρ των Δημοκρατικών, και στο σύνολο των λευκών, γυναίκες και άνδρες, τα ποσοστά ήταν 36%-61% υπέρ των Δημοκρατικών.

Η μεταστροφή αυτή καταδεικνύει την ταύτιση του Τραμπ σε αυτήν την δεύτερη θητεία του με τον κόσμο των υπερπλουσίων –μεγιστάνες της τεχνολογίας, του πετρελαίου, των κατασκευαστικών– σε τέτοιο βαθμό μάλιστα ώστε να αποξενωθεί από τις αγωνίες της βάσης, και δη των νεώτερων που βλέπουν ότι στην κατεύθυνση μετεξέλιξης της αμερικανικής κοινωνίας, εκείνοι θα έχουν χειρότερη μοίρα από τους γονείς τους και τους παππούδες τους. 

Οι Δημοκρατικοί σε μετάβαση

Advertisement

Αν η ετυμηγορία της κάλπης είναι κατηγορηματική.  Λιγότερο καθαρό όμως είναι το αποτέλεσμα ως προς τις ιδεολογικές αντιστοιχίσεις.

Κι αυτό διότι οι επικρατήσαντες στους Δημοκρατικούς δείχνουν έναν σχηματισμό σε ιδεολογική μετάβαση.

Ο ταυτοτισμός έχει μικρότερο αποτύπωμα από το 2024. Δείκτης αυτής της εξέλιξης ότι μέχρι και η Αλεξάντρια Οκάζιο Κορτες βγήκε προσφορά και αποστασιοποιήθηκε από την περίφημη woke agenda, έστω ρητορικά, λέγοντας μέσες άκρες ότι ήταν παράνοια.  Ειλικρινής ή όχι η στροφή αυτή δείχνει μιαν επίγνωση ότι οι νίκες των Δημοκρατικών δεν μπορούν να προκύψουν, εάν δεν επαναπατριστούν στο κόμμα κομμάτια των λαϊκών τάξεων, και επομένως «αντίο στις ταυτοτικές εξαλλοσύνες». Να πούμε εδώ βέβαια, ότι δεν χρειαζόταν να βγει δεύτερη φορά ο Τραμπ, και να μεταβάλει τον πλανήτη σε μπάχαλο ώστε να το καταλάβει κανείς αυτό· αλλά τι να κάνεις…

Advertisement

Ορισμένα στοιχεία, φυσικά, επιμένουν.  Ο Ελ Σαγιέντ στο Μίσιγκαν εκφράζει όντως μια υπαρκτή τάση αυτού που λέμε “ισλαμοαροστερισμό”, και ενίοτε επιδεικτικά. Αλλά και αυτός, φρόντισε όπως και ο Μαμντάνι να εστιάσει στην περίφημη “affordability”. Δηλαδή, στο “δεν βγαίνω μάτια μου” που σαν λαϊκό αίσθημα υπερβαίνει πολλές παγιωμένες διαχωριστικές γραμμές.

Advertisement

Από την είναι αλήθεια ότι τώρα τελευταία ο Μαμντάνι έχει κάνει κι αυτός μια μικρή στροφή, παραδεχόμενος το πρόβλημα ανάδυσης ενός νέου αντισημιτισμού, ενώ με τον τρόπο του έδειξε ότι και στα ζητήματα κόστους διαβίωσης η λύση δεν είναι ο ρηχός αναδιανεμητισμός: συνάντησε αρκετές φορές στους μήνες που πέρασαν τον Τραμπ, για ένα επενδυτικό σχέδιο κατασκευής χιλιάδων νέων κατοικιών στην Νέα Υόρκη.

Σε οποιαδήποτε περίπτωση, όμως, τα θέματα του Ισραήλ και της Παλαιστίνης έχουν προ πολλού μεταβληθεί σε εσωτερικό ζήτημα και στις ΗΠΑ και αυτό δεν παραγράφεται.  Εκεί ακριβώς φαίνεται και το πώς η κυβέρνηση Νετανιάχου, με την υπερεπέκταση στην Γάζα ή με τους εποικισμούς στην Δυτική Όχθη, μεταξύ άλλων έχει πλήξει το κύρος και την επιρροή, και του ισραηλινού λόμπι στις ΗΠΑ. Αλλά αυτό είναι άλλη συζήτηση. 

Αυτές οι ιδεολογικές διεργασίες, που ακόμα είναι συγκεχυμένες και άδηλες ως προς την έκβασή τους, έχουν αναδείξει νέους διεκδικητές για το χρίσμα των δημοκρατικών, μεταξύ αυτών ξεχωρίζει και ο Τζον Όσοφ, τον οποίον προαναφέραμε. Και ο Ταλάρικο, εκλεγείς Γερουσιαστής στο Τέξας, ξεχωρίζει. Συνδυάζει ένα αιχμηρό κοινωνικά και οικονομικά μήνυμα, με την επικέντρωση στον χριστιανικό λόγο, και μια διακομματική διάθεση. Όπως και η νέα κυβερνήτης της Πολιτείας, η πρώτη ισπανόφωνη που ανέρχεται στο αξίωμα, Τζίνα Ινοχόσα.

Advertisement

Η περίπτωσή της είναι χαρακτηριστική της μεταστροφής που συντελείται στους Δημοκρατικούς. Η Ιναχόσα, όπως και οι περισσότεροι υποψήφιοι που κέρδισαν, εστίασε την εκστρατεία της βασίστηκε σε οικονομικά και κοινωνικά αιτήματα: την ενίσχυση της δημόσιας παιδείας, τη μείωση του κόστους διαβίωσης για τις εργαζόμενες οικογένειες, την πρόσβαση στην υγεία και στην πρόταση για επιβολή μορατόριουμ στην κατασκευή νέων data centers, λόγω επιβάρυνσης του ηλεκτρικού δικτύου της πολιτείας.

Σε πρόσφατη συνέντευξή της στο Politico, άσκησε δριμεία κριτική στους λεγόμενους «πολιτιστικούς πολέμους», τονίζοντας ότι τέτοιου είδους αντιπαραθέσεις αποτελούν απλώς έναν τεχνητό αντιπερισπασμό από τα πραγματικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι πολίτες. Ένα από τα κεντρικά προεκλογικά της συνθήματα, εξάλλου, έλεγε χαρακτηριστικά: «οι δικές μου αντωνυμίες είναι μαμά, Τεξανή, και επόμενη κυβερνήτης του Τέξας».

Έπειτα από την εκλογή της παρουσίασε την στρατηγική της για μια διακομματική διακυβέρνηση, ξεκαθαρίζοντας πως η ιστορική της νίκη δεν σχετίζεται με κομματικά περιχαρακωμένες ιδεολογίες: «Οι Τεξανοί δεν ψήφισαν με βάση κομματικές γραμμές· ψήφισαν για το μέλλον των παιδιών τους και τη σταθερότητα των οικογενειών τους», είπε στο CNN, για να συνεχίσει: «Η εντολή που έλαβα είναι σαφής: να αφήσουμε πίσω την πόλωση και τους πολιτιστικούς πολέμους και να επικεντρωθούμε σε αυτά που μας ενώνουν».

Αναφερόμενη στα σχέδιά της να συνεργαστεί με το ελεγχόμενο από τους Ρεπουμπλικανούς νομοθετικό σώμα του Τέξας, η ίδια υπογραμμίζει με έμφαση: «Είμαι έτοιμη να καθίσω στο ίδιο τραπέζι με οποιονδήποτε θέλει να εργαστεί για το καλό του Τέξας». Αυτό το έκανε πράξη ανακοινώνοντας τη συμμετοχή του Έρνεστ Μπέιλς στην μεταβατική της ομάδα, που είναι συντηρητικός Ρεπουμπλικάνος, και πρώην μέλος της Βουλής των Αντιπροσώπων του Τέξας, και που τώρα αναλαμβάνει ρόλο συμπρόεδρου στα ζητήματα δημόσιας παιδείας. Η επιλογή αυτή έγινε με ξεκάθαρο στόχο τη διαμόρφωση μιας κοινής εκπαιδευτικής ατζέντας, καθώς οι δυο τους είχαν συμμαχήσει στο παρελθόν ενάντια στα σχολικά κουπόνια ιδιωτικής εκπαίδευσης

Η περίπτωση της Ινοχόσα, αναδεικνύει μια νέα τάση στο εσωτερικό του Δημοκρατικού κόμματος, η οποία συνδυάζει την αναφορά στο κέντρο (εξ ου και η διάθεση συνεργασίας με Ρεπουμπλικάνους), με αιχμηρά κοινωνικά και οικονομικά αιτήματα. Οι επικρατήσαντες στις αμφισβητούμενες Πολιτείες, όπου δηλαδή καταγράφηκαν και τα μεγαλύτερα ποσοστά μεταστροφής ψηφοφόρων, βρίσκονται μάλλον σε παρόμοιο κλίμα.

Την ίδια στιγμή, όπως αναφέρει λεπτομερώς ρεπορτάζ του Axios (5/11/2026), ενόψει της ανανέωσης στην Βουλή των Αντιπροσώπων με την εντυπωσιακή ανατροπή των συσχετισμών η εσωκομματική διαπάλη στους Δημοκρατικούς εντείνεται. Και η ευρεία επικράτησή τους στο Σώμα ακύρωσε την μεθόδευση της αριστερής πτέρυγας, που ήλπιζε σε μια μικρή πλειοψηφία ώστε να παζαρεύει με τους κεντρώους τις 6-8 έδρες που ελέγχει για την έγκριση των νομοσχεδίων.

Εξ άλλου, μια προσεκτικότερη ανάγνωση των αποτελεσμάτων δείχνει ότι υποψήφιοι όπως ο Ταλάρικο, ο Όσοφ ή ο Ρόι Κούπερ (Γερουσία, Βόρεια Καρολίνα) που δεν ανήκουν στους ριζοσπάστες, τα πήγαν πολύ καλύτερα στις αναμετρήσεις τους, επιτυγχάνοντας σε αυτά ποσοστά κατά 25,7, 22,8, και 20,2 μονάδες περισσότερο από τους ψήφους της Χάρις του 2024, και κατά 6,3, 4,5, 7,1 μονάδες από τους τωρινούς ψήφους που έλαβαν στις Πολιτείες τους οι Δημοκρατικοί για τις ενδιάμεσες εκλογές. Αντίθετα, όσοι έκλιναν αριστερότερα, όπως ο Ελ Σαγιέντ, η Πέγκι Φλάναγκαν στην Μινεσότα, ήταν μόνο 8,4 και 6,0 μονάδες υψηλότερα από τις πενιχρές επιδόσεις της υποψηφιότητας Χάρις για το 2024, ενώ ήταν κατά 1,9 και 2,6 μονάδες λιγότερη από την τωρινή ψήφο προς τους Δημοκρατικούς για την Βουλή των Αντιπροσώπων.

Φυσικά, και είναι πολύ νωρίς για να πει κανείς το τι επρόκειτο να συμβεί σε αυτήν την καταληκτική β΄ περίοδο της θητείας Τραμπ. Ας μην ξεχνάμε ότι ζούμε στην δεκαετία του “Μαύρου Κύκνου”, του αστάθμητου υπερεπιδραστικού συμβάντος.

Αξίζει ωστόσο εδώ να συγκρατήσουμε το εξής: είναι πολύ δύσκολο να υπάρξουν ανατροπές σε όλα τα μεγάλα ζητήματα που έκριναν την αποξένωση των Ρεπουμπλικάνων από την δική τους εκλογική βάση, αφαιρώντας έτσι την μεγάλη κοινωνική διεισδυτικότητα που άλλοτε χαρακτήριζε το κίνημα MAGA: Ιράν, ακρίβεια, νέες κοινωνικές εντάσεις και ανισότητες που συνοδεύουν την τεχνητή νοημοσύνη, διαφθορά, φαλκίδευση του κράτους και των θεσμών. Ας σημειωθεί δε ότι υπό αυτό το αρνητικό πλαίσιο, όλα τα στοιχεία της προσωπικότητας του Τραμπ που άλλοτε θεωρούνταν χαρισματικά μεταμορφώνονται σε αποκρουστικά. Και πλέον φαίνεται στην κοινή γνώμη ασύδοτος, αρπακτικός, ανήθικος, πλιατσικολόγος.

Ήδη πριν τις εκλογές ο Πίτερ Τηλ, ίσως η πιο εμβληματική φυσιογνωμία των μεγιστάνων της Τεχνητής Νοημοσύνης, που λίγο ως πολύ αυτοπροβάλλεται και ως φιλόσοφος της φιλοαυταρχικής συνιστώσας των νέων τεχνολογιών, και ταυτόχρονα υπήρξε ο πρώτος της Σίλικον Βάλεϊ που στήριξε ανοιχτά τον Τραμπ το 2016, εξέφρασε μεγάλη αμφιβολία για το αν οι Ρεπουμπλικάνοι μπορούν να κερδίσουν την προεδρική κούρσα του 2028: το κρίσιμο ερώτημα για εκείνην την εκλογική αναμέτρηση, είπε σε συνέντευξή του στο Σπίγκελ, δεν είναι αν Βανς ή ο Ρούπιο λάβουν το χρίσμα της προεδρικής υποψηφιότητας, καθώς αμφότεροι θα δυσκολευτούν πολύ να κερδίσουν τους Δημοκρατικούς. Η κρισιμότητα, επομένως, της αναμέτρησης μετατοπίζεται στο αν θα είναι υποψήφιος από αυτούς κάποιους ή κάποια που θα απηχεί την αριστερή ή την κεντρώα πτέρυγα.

Ψηφίδες διεθνούς αντικτύπου

Ας κλείσουμε με ορισμένα αποσπασματικά σχόλια για τον διεθνή αντίκτυπο της εκλογικής αναμέτρησης:

  • Διαφορές δημαγωγικές πολιτικές δυνάμεις στην Ευρώπη (όπως το AfD) που μέχρι τώρα έβγαιναν με φουσκωμένα τα πανιά τους από τον αέρα του Τραμπ, των αναρτήσεων του Μασκ, και τις μαγκιές του Βανς στην συνδιάσκεψη του Μονάχου, έπαθαν έναν κάποιον κλονισμό. Διότι χάνουν ένα παράδειγμα ισχύος το οποίο επικαλούνταν. Για τον ίδιο λόγο, με σύγκρυο υποδέχθηκαν τις ειδήσεις και οι εγχώριοι τραμπικοί, του ελληνικού διαδικτύου..
  • Η Ουκρανία με το αποτέλεσμα “δικαιούται να ελπίζει”. Ισχύει στην περίπτωσή της πλήρως το «μην περιμένεις οι συσχετισμοί να σε ευνοούν, αλλά πάλεψε εσύ για να τους διαμορφώσεις». Αξίζει κανείς να ανακαλέσει το μπούλινγκ του Βανς στον Ζελένσκι κατά την επίσκεψη του τελευταίου στον Λευκό Οίκο και στον Τραμπ. Που να βρίσκεται όλη αυτή η οίηση; Ο δε Μπουντάνοφ ως ειδικός απεσταλμένος της Ουκρανίας στην Φλόριντα αποχώρησε από συνομιλίες με Αμερικανούς ομολόγους του και τους «έβγαλε γλώσσα» έπειτα από την ανακοίνωση της σκανδαλώδους συμφωνίας Τραμπ-Πούτιν για το ρωσικό ντίζελ. Η ουκρανική αποφασιστικότητα χτίζεται στον διαρκή αγώνα του έθνους στο μέτωπο, και τις επιτυχίες που καταγράφουν τα χτυπήματα εντός Ρωσίας. Και αμφότερα επιτυγχάνονται με «κόντρα κλίμα» και μια Διοίκηση στην Ουάσιγκτον που ενίοτε δεν κρύβει την προτίμησή της στον Πούτιν.
  • Τι συνεπάγονται αυτά τα δύο παραδείγματα για την Ελλάδα; Περισσότερη αυτοπεποίθηση, σταθερότερη στρατηγική, μεγαλύτερη επιμονή. Κατά τα άλλα η δυνατότητα ελληνικής επιρροής εντός του Κογκρέσου μάλλον αυξάνει. Και το γεγονός ότι ήταν ο Τραμπ που καταψηφίστηκε στις εκλογές, οι οποίες είχαν δημοψηφισματικό χαρακτήρα για την Προεδρία του, σημαίνει ότι υποχωρεί κάπως η βαρύτητα της ειδικής σχέσης Τραμπ-Ενρτογάν (μέσω Τομ Μπάρακ). Εντούτοις, ο Τραμπ παραμένει πρόεδρος, η εξωτερική πολιτική θα είναι το πεδίο που θα έχει περισσότερο λυμένα τα χέρια του από κάθε άλλο, άρα, θα πρέπει να παραμείνουμε σε εγρήγορση.