Η φωτογραφία από την ορκωμοσία του Ντόναλντ Τραμπ, στην οποία οι μεγιστάνες της Silicon Valley Έλον Μασκ, Τζεφ Μπέζος και Μαρκ Ζάκερμπεργκ εμφανίζονταν στην πρώτη σειρά, καθισμένοι ο ένας δίπλα στον άλλο, αποκτά πλέον διαφορετικό συμβολισμό, όπως πολύ εύστοχα σχολιάζει ο Guardian.
Εκείνη η εικόνα που αποτύπωνε την προσέγγιση των πλουσιότερων ανθρώπων του πλανήτη με τον ισχυρότερο πολιτικό παράγοντα των ΗΠΑ, μοιάζει σήμερα με έναν κατάλογο ισχυρών επιχειρηματιών που ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωποι με το νέο, ενισχυμένο Δημοκρατικό Κογκρέσο.
Την περίοδο της ορκωμοσίας, η παρουσία των κορυφαίων εκπροσώπων της τεχνολογικής βιομηχανίας δίπλα στον Τραμπ ερμηνεύτηκε ως ένδειξη υποταγής στην πολιτική ισχύ, αλλά και ως σύμβολο μιας αμοιβαία επωφελούς σχέσης ανάμεσα στην πολιτική εξουσία και τον ακραίο πλούτο. Οι μεγιστάνες της Silicon Valley, ήδη ασύλληπτα πλούσιοι, εκτιμούσαν ότι η στροφή της αμερικανικής κοινωνίας προς τις θέσεις του MAGA θα μπορούσε να ενισχύσει ακόμη περισσότερο τις περιουσίες τους.
Και για ένα διάστημα, οι προσδοκίες τους επιβεβαιώθηκαν. Όσο ο Ντόναλντ Τραμπ έμοιαζε να διατηρεί σχεδόν αδιαμφισβήτητο ρόλο ρυθμιστή των πολιτικών εξελίξεων και η επέκταση της τεχνητής νοημοσύνης φαινόταν ασταμάτητη, οι περιουσίες των τεχνολογικών επιχειρηματιών εκτοξεύονταν σε πρωτοφανή επίπεδα. Η περιουσία του Έλον Μασκ, μάλιστα, ξεπέρασε το 1 τρισεκατομμύριο δολάρια.
Η εκλογική επικράτηση των Δημοκρατικών αλλάζει τα δεδομένα
Ωστόσο, το αποτέλεσμα των ενδιάμεσων εκλογών της Τρίτης στις ΗΠΑ έδειξε ότι η απόλυτη ταύτιση με το MAGA ενδέχεται να αποδειχθεί ένα ιδιαίτερα ριψοκίνδυνο στοίχημα. Οι Δημοκρατικοί εξασφάλισαν αποφασιστικό έλεγχο του αμερικανικού Κογκρέσου, κερδίζοντας έδρες τόσο σε περιοχές όσο και σε περιφέρειες που τα προηγούμενα χρόνια θεωρούνταν σχεδόν βέβαιες νίκες για τους Ρεπουμπλικανούς.
Παράλληλα, οι Δημοκρατικοί επικράτησαν και σε κυβερνητικές εκλογές σε ολόκληρη τη χώρα, κατακτώντας θέσεις κυβερνητών ακόμη και σε παραδοσιακά συντηρητικές πολιτείες, όπως το Τέξας. Το εκλογικό αποτέλεσμα σηματοδότησε μια σαφή μεταβολή του πολιτικού κλίματος, με την τεχνολογική ελίτ να βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με αυξανόμενη κοινωνική και πολιτική δυσαρέσκεια.
Ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στην εκλογική αυτή μετατόπιση φαίνεται πως έπαιξαν οι ανησυχίες των πολιτών για τη διαφθορά και οι αντιδράσεις απέναντι στις απροκάλυπτες προσπάθειες των δισεκατομμυριούχων να διαμορφώσουν ένα πολιτικό περιβάλλον που εξυπηρετεί τα δικά τους συμφέροντα. Η δυσαρέσκεια απέναντι στους τεχνοκράτες και στους ισχυρούς παράγοντες της τεχνολογίας ενίσχυσε τους Δημοκρατικούς, ενώ η έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης, η ανεξέλεγκτη ανάπτυξη των κέντρων δεδομένων και η χρήση συστημάτων παρακολούθησης, όπως οι κάμερες της Flock, συνέβαλαν επίσης στη μεταστροφή του εκλογικού κλίματος.
Ο Δημοκρατικός βουλευτής του Τέξας, Γκρεγκ Κασάρ, περιέγραψε χαρακτηριστικά τη στάση που, κατά την άποψή του, πρέπει να υιοθετήσει το κόμμα του μετά την εκλογική νίκη. «Οι ψηφοφόροι απέρριψαν τους Ρεπουμπλικανούς, εν μέρει επειδή είχαν εξαγοραστεί και ελέγχονταν από δισεκατομμυριούχους της τεχνητής νοημοσύνης. Οι Δημοκρατικοί πρέπει να τους καταστήσουν υπόλογους, αντί να εισπράττουν τις επιταγές τους», έγραψε.
Ανάλογο ήταν και το μήνυμα του Δημοκρατικού γερουσιαστή της Τζόρτζια, Τζον Όσοφ, ο οποίος επανεξελέγη στη Γερουσία. Στην επινίκια ομιλία του αποτύπωσε το κλίμα που διαμορφώνεται πλέον απέναντι στη βιομηχανία της τεχνολογίας. «Οι τιτάνες της Silicon Valley κατασκευάζουν καταφύγια για τον εαυτό τους και προειδοποιούν ότι η τεχνητή νοημοσύνη που δημιουργούν ενδέχεται να οδηγήσει στην εξαφάνιση της ανθρωπότητας», δήλωσε, προαναγγέλλοντας παράλληλα ότι θα επιδιώξει να «βάλει τη μεγάλη τεχνολογία στη θέση της».
Οι Δημοκρατικοί έχουν ήδη δεσμευτεί ότι θα προχωρήσουν σε κοινοβουλευτικές έρευνες για τις δραστηριότητες των τεχνολογικών εταιρειών, ενώ παράλληλα εξετάζουν την επιβολή αναστολών στην κατασκευή νέων κέντρων δεδομένων. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να δημιουργήσει σοβαρά εμπόδια στις εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης, οι οποίες χρειάζονται ολοένα μεγαλύτερη υπολογιστική ισχύ για την ανάπτυξη των συστημάτων τους.
Κατά τη διάρκεια του τελευταίου έτους, οι μεγαλύτερες εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης έχουν επιδοθεί σε έναν ιδιαίτερα έντονο ανταγωνισμό για την αγορά ή την κατασκευή τεράστιων εγκαταστάσεων, οι οποίες φιλοξενούν χιλιάδες ημιαγωγούς και εξασφαλίζουν την απαραίτητη υπολογιστική ισχύ για τις ολοένα αυξανόμενες ανάγκες τους. Πρόκειται για υποδομές με σημαντικό περιβαλλοντικό και ενεργειακό αποτύπωμα, οι οποίες προκαλούν επίσης έντονη όχληση στις περιοχές όπου κατασκευάζονται.
Οι Δημοκρατικοί εμφανίζονται αποφασισμένοι να σταθούν εμπόδιο σε αυτή την κούρσα ανάπτυξης. Σε αρκετές πολιτείες, η εκλογική τους επικράτηση συνδέθηκε με δεσμεύσεις για την επιβολή προσωρινής αναστολής στην κατασκευή υπερμεγέθων κέντρων δεδομένων (hyperscale data centers).
Ο Έλον Μασκ στο επίκεντρο της πίεσης
Ανάμεσα στους τεχνολογικούς μεγιστάνες, ο Έλον Μασκ φαίνεται να αποτελεί τον πιο προφανή στόχο για τους Δημοκρατικούς. Ως ο πλουσιότερος άνθρωπος στον κόσμο και ο δισεκατομμυριούχος με τους στενότερους δεσμούς με την κυβέρνηση Τραμπ, βρίσκεται σε ιδιαίτερα εκτεθειμένη θέση.
Η εκλογική βραδιά της Τρίτης αποδείχθηκε εξαιρετικά αρνητική για τον Μασκ, με εξαίρεση τον ίδιο τον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος επίσης βρέθηκε αντιμέτωπος με σοβαρές πολιτικές απώλειες. Ο επικεφαλής της Tesla και της SpaceX διέθεσε 450 εκατομμύρια δολάρια για την υποστήριξη Ρεπουμπλικανών υποψηφίων, κατευθύνοντας το μεγαλύτερο μέρος της οικονομικής του στήριξης στον Κεν Πάξτον, στο Τέξας.
Ωστόσο, η μεγάλη οικονομική επένδυση δεν απέφερε το αποτέλεσμα που επιδίωκε. Ο Πάξτον ηττήθηκε με μεγάλη διαφορά, αφήνοντας τον Μασκ με ελάχιστα, αν όχι καθόλου, πολιτικά ανταλλάγματα από την εκλογική του παρέμβαση. Από την άλλη, για τον Μαρκ Ζάκερμπεργκ, η προοπτική να βρεθεί ξανά αντιμέτωπος με έντονο κοινοβουλευτικό έλεγχο μπορεί να θυμίζει όσα συνέβησαν στα τέλη της δεκαετίας του 2010, όταν κλήθηκε επανειλημμένα να δώσει εξηγήσεις ενώπιον πολιτικών και θεσμικών αρχών.
Ο διευθύνων σύμβουλος της Meta πραγματοποίησε μια σαφή πολιτική στροφή προς τα δεξιά κατά τη δεύτερη θητεία Τραμπ. Εμφανίστηκε στο Mar-a-Lago, όπου παρουσίασε στον Αμερικανό πρόεδρο τα έξυπνα γυαλιά της Meta που διαθέτουν ενσωματωμένες κάμερες. Παράλληλα, η εταιρεία εγκατέλειψε το ιδιαίτερα προβεβλημένο πρόγραμμα διαφορετικότητας, ισότητας και συμπερίληψης (DEI), την ώρα που ο Τραμπ είχε εξαπολύσει εκστρατεία κατά των συγκεκριμένων πολιτικών.
Την ίδια στιγμή, ο διευθύνων σύμβουλος της OpenAI, Σαμ Άλτμαν, ο οποίος επίσης είχε εμφανιστεί στο Mar-a-Lago, επιχείρησε την Τρίτη να περιορίσει τις πιθανές πολιτικές και επικοινωνιακές επιπτώσεις για τον ίδιο και την εταιρεία του. Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, υιοθέτησε μια διατύπωση που θύμιζε θέσεις του Μπέρνι Σάντερς, αναφέροντας: «Οι άνθρωποι δεν πρέπει να παραχωρήσουν τον έλεγχο του μέλλοντος στην υπερνοημοσύνη και αυτή η απαίτηση πρέπει τελικά να θέτει όρια στην πρόοδο της τεχνητής νοημοσύνης». Αξίζει να σημειωθεί βέβαια, ότι ο όρος «υπερνοημοσύνη», πρόταθηκε από τον Τραμπ λίγες ημέρες πριν τις εκλογές, προκειμένου να αντικαταστήσει αυτόν της «τεχνητής νηομοσύνης», επισημαίνοντας ότι θα απαγορεύσει τον τελευταίο.
Παρά τις επιμέρους κινήσεις αποστασιοποίησης και τις προσπάθειες αλλαγής επικοινωνιακής στρατηγικής, οι μεγιστάνες της Silicon Valley δύσκολα θα καταφέρουν να αποκαταστήσουν άμεσα τη δημόσια εικόνα τους. Έπειτα από χρόνια κατά τα οποία εμφανίζονταν να επιδιώκουν πρωτίστως την εύνοια των ισχυρών πολιτικών και οικονομικών παραγόντων, καλούνται πλέον να αντιμετωπίσουν μια κοινωνία που εκφράζει όλο και πιο έντονα τη δυσαρέσκειά της απέναντι στην υπερσυγκέντρωση πλούτου και εξουσίας.
Οι δισεκατομμυριούχοι της τεχνολογίας έχουν περιορισμένη παρουσία στις συζητήσεις για τα ζητήματα που απασχολούν περισσότερο τους Αμερικανούς ψηφοφόρους: το αυξανόμενο κόστος ζωής και τη διαφθορά. Για μεγάλο μέρος της κοινωνίας, οι ίδιοι αποτελούν πλέον σύμβολα των ακραίων οικονομικών ανισοτήτων και μιας πολιτικής πραγματικότητας στην οποία η οικονομική ισχύς μπορεί να μετατρέπεται σε πολιτική επιρροή.
Το πραγματικό ερώτημα που προκύπτει είναι αν και κατά πόσο μπορεί ένας δισεκατομμυριούχος να προφέρει κάτι ουσιαστικό σε μία κοινωνία με την ιδιάζουσα δομή της, όπως την γνωρίζουμε σήμερα.
