Οι οικονομικές αποφάσεις δεν είναι ποτέ ουδέτερες. Διαμορφώνονται από θεσμούς, αξίες και πολιτικές επιλογές που επηρεάζουν τη ζωή όλων μας.
Συχνά ακούμε ότι η πολιτική και η οικονομία είναι δύο διαφορετικοί κόσμοι. Οι οικονομολόγοι ασχολούνται με αριθμούς, ενώ οι πολιτικοί με αποφάσεις και ιδεολογίες. Στην πραγματικότητα αυτή η διάκριση είναι τεχνητή. Πίσω από κάθε οικονομικό δείκτη, βρίσκεται μία πολιτική επιλογή και πίσω από κάθε πολιτική απόφαση υπάρχουν οικονομικές συνέπειες.
Κάθε κοινωνία, κάθε κράτος χρειάζεται κανόνες. Οι οικονομικοί κανόνες που λειτουργεί η αγορά κάθε κράτους δεν αποφασίζονται από τους οικονομολόγους. Τις περισσότερες φορές αποφασίζονται από τους πολιτικούς. Για παράδειγμα το πως θα φορολογηθούν οι πολίτες και οι επιχειρήσεις αυτό το αποφασίζουν οι πολιτικοί, αν δοθούν αυξήσεις στους υπαλλήλους αυτό δεν είναι θέμα οικονομολόγου είναι καθαρά πολιτική απόφαση. Αν ένα κράτος δεν προστατεύει τις συμβάσεις η οικονομική δραστηριότητα του ίδιου του κράτους γίνεται αβέβαιη.
Οι οικονομικές αποφάσεις είναι πάντα πολιτικές. Ας πάρουμε ένα φανταστικό παράδειγμα δύο χωρών με το ίδιο ΑΕΠ. Αυτές οι δύο χώρες μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετικό κοινωνικό κράτος, διαφορετικό τρόπο φορολόγησης και εντελώς διαφορετικούς θεσμούς.
Η ιστορία των ιδεών δείχνει ότι η πολιτική και η οικονομία δεν ήταν ποτέ πραγματικά χωριστές. Από τον Αριστοτέλη μέχρι τον Κέυνς και τον Πικετί, πολλοί στοχαστές προσπάθησαν να κατανοήσουν πώς η εξουσία, οι θεσμοί και η οικονομική δραστηριότητα αλληλοεπιδρούν. Άλλωστε, οι οικονομικές αποφάσεις δεν λαμβάνονται σε ένα κενό περιβάλλον. Επηρεάζονται από τους θεσμούς, τις αξίες και τις πολιτικές επιλογές κάθε κοινωνίας.
Η οικονομία επηρεάζει την ίδια τη δημοκρατία. Αν οικονομικές αποφάσεις που πάρουν οι πολιτικοί δεν είναι σωστές, αν οι θεσμοί διαπλέκονται με οικονομικούς παράγοντες. Τότε δημιουργούνται ανισότητες, οι πολίτες χάνουν την εμπιστοσύνη τους στους θεσμούς. Και τότε έχουμε τις περισσότερες φορές άνοδο του λαϊκισμού και των ακραίων πολιτικών δυνάμεων.
Η σωστή διάκριση των εξουσιών ενισχύει τους θεσμούς και αυτοί συνδέονται άμεσα με την οικονομική δραστηριότητα έτσι ενισχύεται η ανάπτυξη. Αν αυτό δε γίνεται οι θεσμοί αποδυναμώνονται και τότε έρχεται η διαφθορά και η ανασφάλεια.
Στον σημερινό κόσμο οι προκλήσεις της τεχνητής νοημοσύνης, της παγκοσμιοποίησης και της κλιματικής κρίσης, καμιά απόφαση δεν είναι μόνο πολιτική και καμιά δεν είναι μόνο οικονομική είναι συνδυασμός και των δύο.
Η διάκριση ανάμεσα στην πολιτική και την οικονομία συχνά μας εμποδίζει να δούμε τον κόσμο όπως πραγματικά είναι. οι κοινωνίες δεν οργανώνονται μόνο γύρω από αριθμούς ούτε μόνο γύρω από ιδέες. Οργανώνονται γύρω από θεσμούς, επιλογές και συλλογικές αποφάσεις που έχουν ταυτόχρονα πολιτικό και οικονομικό χαρακτήρα.
Ίσως τελικά η μεγαλύτερη πρόκληση του 21ου αιώνα να είναι να ξαναδούμε την πολιτική και την οικονομία όχι ως δύο ξεχωριστά πεδία, αλλά ως δύο όψεις της ίδιας πραγματικότητας.
Πίσω από τους αριθμούς υπάρχει πάντα μία πολιτική απόφαση, και από αυτήν την απόφαση υπάρχουν οικονομικές επιλογές που διαμορφώνουν τη ζωή μας.
