Στις αρχές του 1909, ένα νέο σπορ έγινε αστραπιαία μόδα στην Αθήνα, αρχικά μεταξύ μελών της «υψηλής κοινωνίας» της πρωτεύουσας. Πρόκειται για το roller skating ή «σκάιτιγκ ή σκαίτιγκ » όπως αναφέρεται στον Τύπο της εποχής. Εν αντιθέσει με το λόουν τένις (lawn tennis) που έφτασε το 1895 από την Αγγλία και απέκτησε ελάχιστους οπαδούς από λίγα εξέχοντα μέλη της Αθηναϊκής κοινωνίας, το σκέιτινγκ μέσα σε ελάχιστους μήνες μετατράπηκε σε ένα δημοφιλές σπορ, με τεράστια απήχηση σε όλη την κοινωνική διαστρωμάτωση της πρωτεύουσας. Η ενασχόληση με το συγκεκριμένο σπορ απαιτούσε λείες, τσιμεντένιες επιφάνειες και τη χρήση ειδικών παπουτσιών με ρόδες (τροχοπέδιλα), για την άνετη κύλιση και την εκτέλεση κινήσεων.
Το ότι εξ αρχής υιοθετήθηκε ως χόμπι από την ελίτ της Αθηναϊκής πρωτεύουσας και κυρίως από μία κλειστή κάστα αριστοκρατών της εποχής, τους αποκαλούμενους «φίφτυ του», που αποτελείτο αυστηρώς από πενήντα δύο Aθηναίους και ατθίδες, εξ ου και το όνομά της, συνέτεινε και ευνόησε την γρήγορη διάδοση του.
Η ιστορία του
Έχει γραφτεί, και δεν πρόκειται για αστικό μύθο, ότι τα Ρόλερ σκέιτς εφευρέθηκαν το 1735 από τον Βέλγο Τζων Τζόσεφ Μέρλιν. Έγιναν διάσημα όταν σε ένα πάρτι μασκέ στο Λονδίνο, ο Μέρλιν που τα φορούσε και κινείτο ανάμεσα στους καλεσμένους παίζοντας βιολί, δεν μπόρεσε να σταματήσει και έπεσε με πολύ θόρυβο πάνω σε ένα πανάκριβο καθρέφτη με αποτέλεσμα να τον σπάσει, να τραυματιστεί ο ίδιος και να καταστραφεί το ακριβό βιολί του.
Το 1819, κάποιος ονόματι Πετίτμπλιντ, στο Παρίσι, δημιούργησε μία πατέντα τρίτροχων πατινιών, τα οποία όμως δεν είχαν ευελιξία και δεν μπορούσαν να στρίψουν. Την πατέντα εξέλιξε το 1863, ο Τζέιμς Λέοναρτν Πλίμπτον κατασκευάζοντας πατίνια με τέσσερις ρόδες και με ικανότητα να στρίβουν. Το πρώτο «σκάιτινγκ ρινγκ» η «τροχοπεδιλοδρόμιο» ή «πεδιλοδρόμιο» εν συντομία, άνοιξε το στις 11 Αυγούστου 1866 στο Ρόουντ Αϊλαντ της Αμερικής,
Το 1905, κατασκευάστηκαν πατίνια με ρυθμιζόμενους ιμάντες και το 1910 λανσαρίστηκαν τα πατίνια με τρεις ρόδες και δερμάτινα παπούτσια για να βελτιώσουν την άνεση.
Η θεαματική εμφάνιση του
O κόσμος μανιωδώς άρχισε να ασχολείται με την εκμάθησή του θέλοντας, προφανώς, να μιμηθεί τους «επώνυμους», θεωρώντας ότι έτσι εισέρχεται στον κύκλο τους. Ήταν τέτοιος ο ενθουσιασμός και η μανία για το σπορ αυτό, που σε διάστημα τριών μηνών ετοιμάστηκαν πέντε – έξι σκαίτιγκ ριγκ. Απ΄ αυτά το ένα ήταν στο Φάληρο, που ήταν κατάμεστο κάθε μέρα και ένα άλλο στην Κηφισιά όπου το «ριγκ» ήταν τριπλάσιο σε έκταση από των Αθηνών. Το γνωστό θέατρο «Ποικιλιών» μετατράπηκε και αυτό σε πίστα για πατινάζ.
«Το Σκάϊτιγκ της Κηφισιάς τελείωσε και είναι σχεδόν τριπλάσιο των Αθηνών. Εκεί θα μπορούν οι πατιναρίστριες και οι πατιναριστές να παίρνουν πιο πολύ φόρα και να …πέφτουν και πιο συχνά. Και το θέατρο που κτίζεται δίπλα στο Σκάιτιγκ βρίσκεται και αυτό στα τελειώματα και έτσι οι παραθερίζοντες στην Κηφισιά και οι Κηφισιώτες θα έχουν μαζί με την εξοχή τους και Αθηναϊκό θέατρο και ..Σκάιτιγκ. Ας αφήσουμε και το προ πολλού λειτουργούν «Λόουν τένις», θα γράψει η Ακρόπολις στις 15 Μαΐου 1909.
Πολύ σύντομα διοργανώθηκαν και αγώνες υπό την προεδρία μάλιστα του διαδόχου (τότε) Κωνσταντίνου και πριγκήπων, τα δε χρήματα από τα έσοδα θα δίδονταν για φιλανθρωπικούς σκοπούς. Τα αγωνίσματα ήταν: «Στάσις επί γραμμής», «Δρόμος ταχύτητας», «Λύσις» κλπ. Διακρίθηκαν δε, όπως αναφέρεται στον Τύπο, οι δεσποινίδες: Περρωτή, Βασιλειάδου, Δοσίου, Ράίνεκ, Λεβίδου Πιλαβίου κ.α αλλά και οι κύριοι: Πίσσας, Θεοχάρης, Ταμπακόπουλος, Μπότασης, Συριώτης κ.α.
Επόμενο ήταν οι εφημερίδες να ασχοληθούν πολύ με τη νέα μόδα και οι χρονογράφοι της εποχής άλλοτε θα καυτηριάσουν και άλλοτε θα ειρωνευτούν με την πένα τους την μανία των Αθηναίων που άφησε πολλά σπασμένα πλευρά, πόδια και χέρια. Mη ξεχνάμε ότι εκείνα τα χρόνια δεν υπήρχαν κράνη, επιγονατίδες και περιχειρίδια για να προστατεύσουν και να περιορίσουν κάπως το κακό. Αλλά φαίνεται ότι η ρήση «Μπρος τα κάλλη (της μόδας) τί είναι ο πόνος», ίσχυσε στο ακέραιο.
Η εφημερίδα «Ριζοσπάστης», του Γ. Φιλάρετου, θα συγκρίνει τον αριθμό των καθημερινών τραυματιών με εκείνο του «ψευδοπολέμου» -εννοώντας τον Πόλεμο του 1897 – και θα ισχυριστεί ότι οι τραυματίες από το Σκάιτιγκ ριγκ» είναι περισσότεροι!
Κάποια άλλη εφημερίδα έκρουε τον κώδωνα του κινδύνου με την έκταση που έχει πάρει η ενασχόληση των νέων με το πατινάρισμα, και καλούσε την αστυνομία να λάβει μέτρα διότι όπως χαρακτηριστικά περιγράφει: «οι πατιναριστές πληθύναν τόσο ώστε σε λίγο μέσα στα «ριγκ» θα πατινάρουν στις πλάτες ο ένας του άλλου. Πρότεινε μάλιστα να ορισθεί ορισμένος αριθμός ασκουμένων».
Ο Φιλέας Φογκ (ψευδ: Γεώργιος Τσοκόπουλος) στις 21 Μαρτίου 1909, καυστικότατα θα σατιρίσει την νέα μόδα σε χρονογράφημά του με τίτλο: «Ο μόνος πόθος της μητέρας». Η ιστορία του εκτυλίσσεται στην οδό Σταδίου όπου μία μάνα περπατά με τους δύο γιούς της εκ των οποίων ο ένας κούτσαινε και ο άλλος είχε δεμένο το χέρι του. Η κυρία συναντά φίλη της και με στεντόρεια φωνή, ώστε να την ακούν και σε παρακείμενους δρόμους, διηγείται ότι o ένας γιός της έπεσε από το αυτοκίνητο (είδος πολυτελείας τότε) και ο δεύτερος έσπασε το χέρι του στο «σκάιτιγκ» διότι «το πουλάκι της ήταν μαθημένο στο «αληθινό πατινάζ» σε πάγο, ενώ το τσιμέντο είναι εντελώς διαφορετικό».
Ο Σουρής στο Ρωμηό του θα σατιρίσει το «ευγενές σπορ» στις 4 και στις 25 Απριλίου 1909. (Απόσπασμα 4 Απριλίου 1909):
(…) «Αναστηλόνετ΄ ο Μωρηάς, η Ρούμελη μουγκρίζει,
Κι εδώ στην γην των Αθηνών
Αίμα δρομέων ευγενών
Το σκαίτιγκ πλημμυρίζει.
Ο κόσμος ανταριάζεται
κι ανάβει το Ζητούνι,
κι ένας στη γη σωριάζεται
και σπάζει το ρουθούνι (…)
Ο μέγας δημοσιογράφος και συγγραφέας, Τίμος Μωραϊτίνης θα παρουσιάσει στις 17 Ιουνίου 1909 στο θέατρο Πανελλήνιον την επιθεώρηση του, «Σκάιτινγκ ρινγκ», με πρωταγωνιστή τον μέγα κωμικό του θεάτρου, Ευάγγελο Παντόπουλο στο ρόλο του «Παυλάκη», η οποία θα αποσπάσει εξαιρετικές κριτικές και θα δώσει τριάντα παραστάσεις, αριθμό ρεκόρ για την εποχή.
Οι πίστες δεν έφταναν. Τα εμπορικά γέμισαν με τροχοπέδιλα. Όλοι σχεδόν οι ασφαλτοστρωμένοι δρόμοι των Αθηνών είχαν μεταβληθεί σε πίστες πατιναριστών. Διάφοροι μικροεπιχειρηματίες εμφανιζόντουσαν σε μία γωνιά ενός ασφαλτοστρωμένου δρόμου με πατίνια στα χέρια και τα νοίκιαζαν. Τα παιδιά τα οποία μπορούσαν να διαθέσουν μερικά πενηντάλεπτα ή και περισσότερα, μυρίσθηκαν την νέα διασκέδαση και δεν άργησαν να την υποστηρίξουν. Έτσι έβλεπες τα βράδια στην οδό Ακαδημίας ή την οδό Πανεπιστημίου να τρέχουν επάνω κάτω παιδιά με πατίνια.
Το γρήγορο και άδοξο τέλος…
Και όμως πολύ σύντομα, μέσα σε ένα χρόνο, το ενδιαφέρον για το «σκάιτιγκ» πέρασε. Τα έχουν αυτά οι μόδες. ‘Έρχονται και παρέρχονται. Θες επειδή το αριστοκρατικό παιγνίδι εκλαϊκεύτηκε πλέον και απομυθοποιήθηκε στα μάτια των «φίφτυτούϊδων».; Θες οι τραυματισμοί; Μάλλον το πρώτο έπαιξε σημαντικότερο ρόλο. Οι κυρίες του «καλού κόσμου» ξαφνικά άλλαξαν γνώμη και αποφάνθηκαν ότι το σπορ είναι για την …πλέμπα.
Επί τη ευκαιρία του τέλους του, αξίζει να αναφέρουμε εν είδει επιταφίου, το δημοσιευμένο επίγραμμα κυρίου προς κυρία γραφέν στο… μεταστάν πεδιλοδρόμιο:
«Όσο βαστά ο αυγερινός και τρεμοσβήνει η πούλια
Εβάσταξ η αγάπη μας, πού να μη βασκαθεί
Μα έρωτας που άρχισε, κυρά μου, με καρούλια
Μπορούσε να σταθεί»;
*
Χριστίνα Φίλιππα
