Tου Γιώργου Σταμάτη, Βουλευτή Επικρατείας της ΝΔ.
Υπάρχουν άνθρωποι που με τη ζωή και τη δράση τους άφησαν ανεξίτηλο το αποτύπωμα τους στον κόσμο, ενώ το έργο τους επέδρασε και συνεχίζει να επιδρά καταλυτικά στις επόμενες γενιές. Μια τέτοια εμβληματική προσωπικότητα υπήρξε και ο Samuel Gridley Howe (Σάμιουελ Γκρίντλεϊ Χάου), Αμερικανός γιατρός, φιλέλληνας, ανθρωπιστής και κοινωνικός μεταρρυθμιστής. Ένας άνθρωπος που αγωνίστηκε με το ίδιο πάθος και αποφασιστικότητα για την υπεράσπιση της ανεξαρτησίας των Ελλήνων και τη στήριξη των επαναστατικών κινημάτων της Ευρώπης, την κατάργηση της δουλείας στον αμερικανικό νότο, καθώς και για το θεμελιώδες δικαίωμα στην εκπαίδευση για τους τυφλούς.
Γεννημένος στη Βοστώνη της Μασαχουσέτης στις 10 Νοεμβρίου του 1801, ο Σάμιουελ Γκρίντλεϊ Χάου , σπουδάζει στο Πανεπιστήμιο Brown και ολοκληρώνει τις σπουδές του στην ιατρική στο Πανεπιστήμιο του Harvard. Αντί όμως να ακολουθήσει μια άνετη και ασφαλή σταδιοδρομία στον τόπο του, ο Χάου, πνεύμα ανήσυχο και επαναστατικό, επιλέγει το δρόμο του αγώνα. Ταξιδεύει με πλοίο στην επαναστατημένη Ελλάδα και το 1824 εντάσσεται στις δυνάμεις των Ελλήνων ως χειρουργός.
Πέρα από την καίρια συμβολή του στην περίθαλψη των τραυματιών, αναλαμβάνει την πρωτοβουλία να οργανώσει τη χειρουργική υπηρεσία του στόλου από το ατμόπλοιο «Καρτερία». Το 1827 επιστρέφει στις ΗΠΑ, προκειμένου να συγκεντρώσει, με τη συνεργασία και άλλων φιλελλήνων, χρήματα, τρόφιμα και φάρμακα, για την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης στην Ελλάδα. Παίρνει μαζί του και λίγα ορφανά παιδιά του πολέμου. Έναν χρόνο αργότερα, δημοσιεύει στη Νέα Υόρκη το βιβλίο του «An Historical Sketch of the Greek Revolution», συμβάλλοντας στην ενημέρωση και ευαισθητοποίηση της αμερικανικής κοινής γνώμης για τον αγώνα των Ελλήνων και δίνοντας νέα πνοή στο αμερικανικό φιλελληνικό κίνημα.
Σε αυτό το πλαίσιο, το 1829, με τη συνεργασία του Κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια και την υποστήριξη Αμερικανών δωρητών, οργανώνει έναν αγροτικό οικισμό στα Εξαμίλια Κορινθίας, γνωστού ως «Washingtonia». Εκεί εγκαταστάθηκαν οικογένειες που είχαν εκτοπιστεί εξαιτίας του πολέμου, με στόχο να αποκτήσουν στέγη και εργασία. Αντίστοιχη πρωτοβουλία αναλαμβάνει και στην Αίγινα, ενώ παράλληλα ιδρύει ένα ορφανοτροφείο και ένα σχολείο.
Επιστρέφοντας στις ΗΠΑ, δραστηριοποιείται ενεργά για την οικονομική ενίσχυση του πολωνικού λαού, ο οποίος αγωνιζόταν για την εθνική του αυτοδιάθεση από τη Ρωσία και την Πρωσία.
Μετά την επιστροφή του, κομβική υπήρξε η συμβολή του στην εκπαίδευση των τυφλών και τυφλοκωφών ατόμων, η οποία μέχρι τότε στις ΗΠΑ ήταν απολύτως ανεπαρκής. Το 1831, ύστερα από πρωτοβουλία του συμφοιτητή και φίλου του γιατρού John Dix Fisher, αναλαμβάνει τη διεύθυνση της πρώτης σχολής τυφλών στις ΗΠΑ, την οποία είχε ιδρύσει ο Fisher στη Βοστώνη. Η σχολή αναπτύχθηκε κατά τα πρότυπα αντίστοιχης σχολής που είχε ιδρυθεί ήδη στο Παρίσι από τον Valentin Haüy, ενώ αργότερα εξελίχθηκε στο παγκοσμίου φήμης «Perkins School for the Blind», το οποίο είναι γνωστό για τις πρωτοποριακές μεθόδους του μέχρι και σήμερα.
Τα πρώτα χρόνια, διαθέτει χώρους του πατρικού του σπιτιού για τη λειτουργία του Ιδρύματος, ενώ παράλληλα φιλοξενεί ανθρώπους με τύφλωση και ανθρώπους με ψυχικές παθήσεις. Η φιλοσοφία που εφαρμόζει ο Χάου στην εκπαίδευση, υπερβαίνει την παραδοσιακή αντίληψη της φιλανθρωπίας, που ήταν κυρίαρχη τον 19ο αιώνα. Υιοθετεί μια συνεκτική προσέγγιση, με επίκεντρο το τυφλό παιδί, βασισμένη στις ίσες ευκαιρίες, αποσκοπώντας στην οικονομική αυτονομία και στην ενεργή κοινωνική ένταξη των τυφλών. Το 1835 επινοεί το Boston Line Type, ένα σύστημα ανάγλυφης γραφής για την παραγωγή προσβάσιμων βιβλίων για τους τυφλούς αναγνώστες. Αν και το σύστημα αυτό αντικαταστάθηκε σταδιακά από τη γραφή Braille, η προσπάθειά του συνέβαλε στην αναγνώριση της ανάγκης για πρόσβαση των τυφλών στη γνώση.
Κομβικό σταθμό στην ιστορία της ειδικής εκπαίδευσης αποτέλεσε η διδασκαλία από τον ίδιον της Laura Bridgman, ενός τυφλοκωφού κοριτσιού το οποίο έφτασε στο Perkins το 1837. Μέσα από πρωτοποριακές μεθόδους απτικής επικοινωνίας, όπως χρήση ανάγλυφων ετικετών σε κοινά αντικείμενα, χρήση δακτυλολογίας κ.α., το κορίτσι κατορθώνει να αναπτύξει γλωσσικές και μαθησιακές δεξιότητες, καταρρίπτοντας τις κυρίαρχες αντιλήψεις της εποχής για τις εκπαιδευτικές δυνατότητες των ανθρώπων με πολλαπλές αισθητηριακές αναπηρίες. Μετά από έναν χρόνο προπαρασκευαστικών μαθημάτων στη γλώσσα, τη γραμματική και άλλες γενικές γνώσεις, η Bridgman παρακολουθεί πλέον το κανονικό πρόγραμμα της σχολής. Η επιτυχία αυτού του εγχειρήματος άνοιξε το δρόμο για την εκπαίδευση και άλλων μαθητών με τυφλοκώφωση, μεταξύ των οποίων, πολύ αργότερα, η Έλεν Κέλερ.
Την ίδια περίοδο, ο Χάου αναπτύσσει παράλληλα έντονη δράση για την κατάργηση της δουλείας στις ΗΠΑ. Το 1854 συμμετέχει στις κινητοποιήσεις της Βοστόνης για την απελευθέρωση του Άντονι Μπερνς, ενός ανθρώπου που είχε δραπετεύσει από τη δουλεία και συνελήφθη βάσει της αμερικανικής νομοθεσίας για την επιστροφή των φυγάδων. Το 1863, στη δίνη του Αμερικανικού Εμφυλίου, ο Χάου διορίζεται μέλος της Επιτροπής των Ελευθέρων Αμερικανών (American Freedmen’s Inquiry Commission) για τα δικαιώματα των απελεύθερων σκλάβων και ταξιδεύει στον Νότο και στον Καναδά για να διερευνήσει τις συνθήκες διαβίωσης τους. Περαιτέρω, διορίζεται ως μέλος της Υγειονομικής Επιτροπής (Sanitary Commission) του Βορρά, η οποία στόχευε στη συγκέντρωση χρημάτων για τη βελτίωση των συνθηκών υγιεινής και τον περιορισμό της εμφάνισης λιμών στα στρατόπεδα. Ο Χάου πεθαίνει στις 9 Ιανουαρίου του 1876.
Το πολυδιάστατο έργο του αποκαλύπτει μια επιδραστική προσωπικότητα που αντιλαμβανόταν την απρόσκοπτη πρόσβαση στην εκπαίδευση, την κοινωνική μεταρρύθμιση και την υπεράσπιση της εθνικής αυτοδιάθεσης και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας ως αλληλένδετες εκφάνσεις μιας κοινωνίας στη βάση της ισότητας, της αλληλεγγύης και της κοινωνικής δικαιοσύνης. Το μήνυμα της παρακαταθήκης του είναι ότι η ελευθερία για να μπορεί να έχει ουσιαστικό περιεχόμενο, πρέπει να συνοδεύεται από ίσες ευκαιρίες και πραγματικές δυνατότητες ενεργού κοινωνικής συμμετοχής, χωρίς διακρίσεις και αποκλεισμούς.
