Γράφει ο Δρ Μάρκος Τρούλης, διδάσκων στο Τμήμα Τουρκικών Σπουδών και Σύγχρονων Ασιατικών Σπουδών του ΕΚΠΑ και στη Σχολή Εθνικής Ασφάλειας, με αντικείμενο τις διεθνείς σχέσεις και τη γεωπολιτική της Τουρκίας.
*
Η συμφωνία Ελλάδας και Ισραήλ για τη δημιουργία ενός μεγάλου μέρους της «Ασπίδας του Αχιλλέα» συνιστά μια εξέλιξη απόλυτα συνυφασμένη με τον ορθολογισμό των πολεμικών συγκρούσεων στο σύγχρονο διεθνές περιβάλλον. Όμως, την ίδια στιγμή, ευθυγραμμίζεται και με τις ελληνικές (ελλαδικές και κυπριακές) ανάγκες όπως αυτές έχουν διαχρονικά αποκωδικοποιηθεί.
Αρχικά, η προμήθεια ισραηλινών συστημάτων αεράμυνας ενισχύει τους στρατηγικούς δεσμούς των δύο χωρών. Δεδομένης της αγοράς ανάλογων συστημάτων και από την Κυπριακή Δημοκρατία, δημιουργείται μία ενιαία ομπρέλα ασφαλείας προς υπεράσπιση των δικαίων των μερών της τριμερούς συνεργασίας από τον Έβρο έως την Ανατολική Μεσόγειο.
Όπως έχει καταστεί ευκρινές από τις κινήσεις της τουρκικής διπλωματίας, βρισκόμαστε ενώπιον ενός παιγνίου εξωτερικής εξισορρόπησης, υπό την έννοια της διαρκούς απόπειρας αποκοπής του αντιπάλου από πραγματικές και δυνητικές συμμαχίες, ώστε να παρουσιάζεται στο τέλος ως απομονωμένος και άρα, απονομιμοποιημένος. Κορυφαία εκδήλωση της εν λόγω πτυχής της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής συνίσταται στην προσπάθεια lobbying στην Ουάσιγκτον μέσω της πρόσληψης από την Άγκυρα επαγγελματιών-πρώην υψηλά ιστάμενων αξιωματούχων των Η.Π.Α. όπως ο Matthew Bryza και ο Robert Wexler.
Αν εμείς, έναντι των ως άνω κινήσεων, δεν αντιτάξουμε τον ισχυρό δεσμό με έναν δρώντα, που διαθέτει παραδοσιακούς δεσμούς με το βαθύ αμερικανικό κατεστημένο αλλά και κινείται γεωστρατηγικά ανταγωνιστικά προς την Τουρκία, θα είμαστε άξιοι της μοίρας μας. Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» φανερώνει ότι δεν έχουμε υποπέσει στο συγκεκριμένο σφάλμα.
Παράλληλα, ο σύγχρονος πόλεμος, όπως αποδείχθηκε στις περιπτώσεις του Αρτσάχ (2020 και 2023), της Ουκρανίας και των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή (Ιράν και proxies), κρίνεται σε μεγάλο βαθμό στη δυνατότητα των εμπόλεμων πλευρών να κυριαρχήσουν στον αέρα μέσω της χρήσης μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Τούτο εξηγείται από την αποφυγή των μερών να αναλάβουν υψηλό κόστος σε ανθρώπινες ζωές μέσω πραγματοποίησης χερσαίων επιχειρήσεων, στοιχείο που θα απονομιμοποιούσε τις συγκρούσεις και σε επίπεδο κοινής γνώμης. Στη δε περίπτωση της Ουκρανίας, το αδιέξοδο και η σημαντική κατατριβή στο πεδίο έχει ωθήσει τη Μόσχα και το Κίεβο να ανταλλάσσουν επιθέσεις με UAVs προκειμένου να βελτιώσουν τη διαπραγματευτική θέση τους, να καταδείξουν δηλαδή ότι βρίσκονται σε θέση ισχύος.
Στην ελληνική περίπτωση, έχουμε ορισμένα αξιοσημείωτα δεδομένα που ενισχύουν την άποψη ότι η «Ασπίδα του Αχιλλέα» και η ενίσχυση των αντιαεροπορικών δυνατοτήτων αποτελεί κλειδί επιτυχίας τόσο σε μια ενδεχόμενη σύγκρουση όσο προφανώς και αποτρεπτικά, για να μη φθάσουμε σε αυτή. Πρώτον, η ελληνική κοινωνία είναι ευρωπαϊκή. Ούτε είναι μεσανατολική, ούτε αναγιγνώσκει τη διεθνή θέση της χώρας με μεταφυσικούς όρους μάχης εναντίον των απίστων. Αυτό σημαίνει ότι το ειλημμένο στρατηγικό κόστος οφείλει να είναι διαρκώς το μικρότερο δυνατό, ούτως ώστε να διατηρηθεί υψηλό το αξιόμαχο κατά τις φάσεις ελέγχου της κλιμάκωσης.
Δεύτερον, η Τουρκία έχει επιλέξει να αναπτύξει τεχνολογίες μη επανδρωμένων αεροσκαφών, με απώτερο στόχο να δημιουργήσει συνθήκες κορεσμού στα αντίπαλα συστήματα αεράμυνας αν τούτο απαιτηθεί. Η δική της αεράμυνα, εν απουσία συστημάτων Patriot και με τους S-400 σε ουσιαστική αχρηστία, είναι διάτρητη όπως καταφάνηκε στην περίπτωση των ιρανικών βαλλιστικών πυραύλων, οι οποίοι εκτοξεύτηκαν το Μάρτιο του 2026 και καταρρίφθηκαν από αμερικανικό αντιτορπιλικό άνωθεν τουρκικού εδάφους. Δεδομένων των σταθερών στοιχείων, όπως η γεωγραφία και ο πληθυσμός, αλλά και δυναμικών όπως η βιομηχανική βάση, ένας ευθύς ανταγωνισμός σε επίπεδο επιθετικών δυνατοτήτων με απόκτηση αποκλειστικά μονάδων κρούσης δε θα ήταν προς όφελος της πατρίδας μας τουλάχιστον μακροπρόθεσμα.
Τρίτον και σε απόλυτη συνάφεια με το προηγούμενο, μια ελληνοτουρκική σύγκρουση θα ήταν ενδονατοϊκή και θα είχε σαφείς επιπτώσεις στη συνολική αρχιτεκτονική ασφαλείας, όπως αυτή έχει διαμορφωθεί μεταψυχροπολεμικά. Το υψηλό κόστος θα εξανάγκαζε τους διεθνείς πόλους ισχύος να παρέμβουν άμεσα και συνεπώς, ένας τέτοιος πόλεμος θα ήταν βραχύβιος. Εφόσον, λοιπόν, το ζήτημα για την αμυνόμενη Ελλάδα είναι πως θα κορυφώσει την ανθεκτικότητά της σε όλα τα επίπεδα, προκειμένου να επιτύχει την επιστροφή στο status quo ante, η αεράμυνα είναι το κλειδί. Ας φανταστούμε το εύρος της συνολικής κατάρρευσης για μια χώρα, που έχει ξεχάσει να πολεμά, αν τουρκικά UAVs δρουν ανεξέλεγκτα επί ημέρες.
Για όλους τους ανωτέρω λόγους, η «Ασπίδα του Αχιλλέα» είναι ένα εργαλείο αποτροπής, το οποίο ήδη παράγει αποτελέσματα, πριν δηλαδή αποκτηθεί! Η αποστολή του μηνύματος υψηλής στρατηγικής δέσμευσης με το Ισραήλ ενισχύει αναμφίλεκτα τη θέση της Ελλάδας έναντι της νεοοθωμανικής Τουρκίας. Άλλωστε, οι προαναφερθείσες επισημάνσεις στηρίζονται ακριβώς στο γεγονός ότι η Άγκυρα απειλεί και άρα, «μεριμνά» για γρήγορα αποτελέσματα στο πεδίο, ενώ η Ελλάδα οφείλει να διευρύνει τις δυνατότητες ακύρωσης των τουρκικών ενεργειών.
