Υπάρχουν φωνές που ανήκουν στην εποχή τους. Και υπάρχουν φωνές που τελικά κάνουν την εποχή να τους ανήκει.
Ο Frank Sinatra ήταν η δεύτερη περίπτωση.
Δεν ήταν απλώς ένας από τους μεγαλύτερους τραγουδιστές του 20ού αιώνα. Ήταν ο άνθρωπος που έκανε ένα κοστούμι, ένα μικρόφωνο, ένα ποτήρι στο χέρι και μια ελαφρώς λοξή ματιά να αποτελούν ολόκληρη σκηνική ταυτότητα.
Ήταν ο «Ol’ Blue Eyes», ο «Chairman of the Board», ο αρχηγός μιας παρέας που έγραψε ιστορία στο Λας Βέγκας. Τραγουδιστής, ηθοποιός, κάτοχος Όσκαρ και Grammy, ένας σταρ που έζησε μια ζωή γεμάτη επιτυχίες, έρωτες, μεγάλες φιλίες, συγκρούσεις και θρύλους.
Για μένα, όμως, ο Sinatra είναι συνδεδεμένος και με μια εντελώς προσωπική ανάμνηση.
Με μια βραδιά στον Αστέρα Βουλιαγμένης, τον Ιούνιο του 1992.
Και με μία κίνηση που κράτησε μερικά δευτερόλεπτα, αλλά δεν την ξέχασα ποτέ.
Από παιδί Ιταλών μεταναστών στο Χόμποκεν, είδωλο της Αμερικής
Ο Francis Albert Sinatra γεννήθηκε στις 12 Δεκεμβρίου 1915 στο Χόμποκεν του Νιου Τζέρσεϊ. Ήταν μοναχοπαίδι Ιταλών μεταναστών.
Η μουσική τον κέρδισε πολύ νωρίς. To 1935, τέτοια μέρα σαν σήμερα, ο Φρανκ Σινάτρα, σε ηλικία 19 ετών, αποκαλύπτει το ταλέντο του, τραγουδώντας με το συγκρότημα «The Hoboken Four» σε τηλεοπτική εκπομπή ταλέντων.
Στα τέλη της δεκαετίας του 1930 βρέθηκε στην ορχήστρα του Harry James και λίγο αργότερα δίπλα στον Tommy Dorsey.
Εκεί άρχισε να διαμορφώνει τον μοναδικό τρόπο ερμηνείας του. Δεν τραγουδούσε απλώς τις λέξεις. Τις αφηγούνταν. Έπαιζε με τις ανάσες, τις παύσεις και τις φράσεις με έναν τρόπο που έκανε κάθε τραγούδι να μοιάζει προσωπική εξομολόγηση.
Στη δεκαετία του ’40 έγινε είδωλο.
Οι νεαρές θαυμάστριές του, οι περίφημες «bobby-soxers», ούρλιαζαν και λιποθυμούσαν στις εμφανίσεις του. Πολύ πριν εμφανιστούν ο Elvis Presley και οι Beatles, ο Sinatra είχε δημιουργήσει ένα από τα πρώτα φαινόμενα μαζικής λατρείας της σύγχρονης μουσικής.
Και μετά ήρθε η πτώση.
Στις αρχές της δεκαετίας του ’50 η καριέρα του έμοιαζε να τελειώνει. Η δημοτικότητά του υποχώρησε, η προσωπική του ζωή βρισκόταν στα πρωτοσέλιδα και η δισκογραφική του πορεία είχε κλονιστεί.
Ο Sinatra, όμως, επέστρεψε. Και επέστρεψε θριαμβευτικά.
Το Όσκαρ που άλλαξε ξανά τη ζωή του
Το 1953 έπαιξε τον στρατιώτη Angelo Maggio στην ταινία «From Here to Eternity». Η ερμηνεία του τού χάρισε το Όσκαρ Β΄ Ανδρικού Ρόλου και άνοιξε ένα καινούργιο κεφάλαιο.
Ακολούθησαν σημαντικές ταινίες όπως «The Man with the Golden Arm», «Guys and Dolls», «High Society», «Pal Joey», «Ocean’s 11» και «The Manchurian Candidate».
Ο τραγουδιστής είχε γίνει πλέον και μεγάλος κινηματογραφικός σταρ.
Παράλληλα η δισκογραφία του γνώριζε νέα άνθηση. Η συνεργασία του με κορυφαίους ενορχηστρωτές, ιδιαίτερα τον Nelson Riddle, δημιούργησε έναν ήχο που παραμένει αναγνωρίσιμος μέχρι σήμερα.
Rat Pack: Η θρυλική παρέα του Λας Βέγκας
Κανένα πορτρέτο του Sinatra δεν μπορεί να γραφτεί χωρίς το Rat Pack.
Στον πυρήνα της παρέας ήταν ο ίδιος, ο Dean Martin και ο Sammy Davis Jr. Μαζί τους συνδέθηκαν στενά ο Peter Lawford και ο Joey Bishop. Δεν ήταν απλώς συνεργάτες. Ήταν φίλοι, πείραζαν ο ένας τον άλλον επί σκηνής, αυτοσχεδίαζαν και μετέτρεψαν τις εμφανίσεις τους στο Λας Βέγκας σε θρύλο.
Η εικόνα του Sinatra με τον Dean Martin και τον Sammy Davis Jr., με τα κοστούμια, τα ποτήρια και τα ατελείωτα αστεία, έγινε σύμβολο μιας ολόκληρης εποχής του αμερικανικού show business.
Ο Sinatra συναναστράφηκε επίσης με μερικά από τα μεγαλύτερα ονόματα της εποχής. Η σχέση του με τον John F. Kennedy ήταν ιδιαίτερα γνωστή, αν και αργότερα οι δρόμοι τους χώρισαν.
Τέσσερις γάμοι και η θυελλώδης Ava Gardner
Η προσωπική ζωή του γέμιζε επί δεκαετίες τις εφημερίδες.
Παντρεύτηκε τέσσερις φορές: τη Nancy Barbato, την Ava Gardner, τη Mia Farrow και τη Barbara Marx.
Με την πρώτη του σύζυγο απέκτησε τα τρία παιδιά του, τη Nancy Sinatra, τον Frank Sinatra Jr. και την Tina Sinatra.
Από όλους τους έρωτές του, όμως, εκείνος με την Ava Gardner πέρασε στον μύθο του Χόλιγουντ. Ήταν μια σχέση θυελλώδης, γεμάτη πάθος, ζήλια, χωρισμούς και επανασυνδέσεις.
My Way, Strangers in the Night, New York, New York
Ποιο τραγούδι να πρωτοδιαλέξει κανείς;
«My Way».
«Strangers in the Night».
«Fly Me to the Moon».
«New York, New York».
«I’ve Got You Under My Skin».
«The Lady Is a Tramp».
«Come Fly with Me».
«That’s Life».
«Night and Day».
«Witchcraft».
«Somethin’ Stupid».
Το «My Way», με αγγλικούς στίχους του Paul Anka πάνω στη γαλλική μελωδία του «Comme d’habitude», ταυτίστηκε όσο κανένα άλλο τραγούδι με τον Sinatra.
Δεν ήταν όμως το μεγαλύτερο εμπορικό single της καριέρας του.
Το «Strangers in the Night» θεωρείται το best-selling single του και υπήρξε τεράστια διεθνής επιτυχία, φτάνοντας στο Νο1 στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Το «My Way», από την άλλη, πέτυχε κάτι που δεν μετριέται εύκολα σε πωλήσεις. Έγινε η μουσική υπογραφή του.
1962: Ο Sinatra τραγουδά κάτω από την Ακρόπολη
Η πρώτη μεγάλη συνάντηση του Frank Sinatra με την Ελλάδα έγινε το 1962.
Στις 18 και 19 Μαΐου εμφανίστηκε στο Ηρώδειο, σε δύο συναυλίες κάτω από την Ακρόπολη. Τα αρχεία της δισκογραφίας του επιβεβαιώνουν τις αθηναϊκές εμφανίσεις στο πλαίσιο της περιοδείας «All of God’s Children». (Sinatra Discography)
Η παρουσία του στην Αθήνα συνδεόταν και με φιλανθρωπικό σκοπό για τα παιδιά. Εκείνη η επίσκεψη άφησε ισχυρό αποτύπωμα στην πόλη.
Στο Ηρώδειο τραγούδησε μερικά από τα κομμάτια που ήδη είχαν γίνει σήμα κατατεθέν του: «I’ve Got You Under My Skin», «My Funny Valentine», «Night and Day», «The Lady Is a Tramp», «I Could Have Danced All Night». (Setlist)
Τριάντα χρόνια αργότερα θα επέστρεφε στην Ελλάδα.
Και αυτή τη φορά θα τον γνώριζα προσωπικά.
9 Ιουνίου 1992: Η τελευταία εμφάνιση στην Ελλάδα
Την Τρίτη 9 Ιουνίου 1992 ο Frank Sinatra ανέβηκε στη σκηνή του Ολυμπιακού Σταδίου της Αθήνας.
Ήταν 76 ετών.
Περίπου 18.000 άνθρωποι βρέθηκαν στο ΟΑΚΑ για να τον ακούσουν. Σύμφωνα με δημοσιεύματα της εποχής, η αμοιβή του έφτασε τις 650.000 δολάρια, ποσό που αναφερόταν τότε ως το μεγαλύτερο που είχε δοθεί σε ξένο καλλιτέχνη για εμφάνιση στην Ελλάδα.
Το πρόγραμμα ήταν μια παρέλαση από Sinatra.
«Come Fly with Me», «Witchcraft», «Strangers in the Night», «I’ve Got You Under My Skin», «The Lady Is a Tramp», «Mack the Knife», «Luck Be a Lady».
Και προς το τέλος, φυσικά, «My Way», «Summer Wind» και «New York, New York». (Merlins)
Ήταν η τελευταία συναυλιακή εμφάνιση του Frank Sinatra στην Ελλάδα. Όχι η τελευταία συναυλία της ζωής του – συνέχισε να εμφανίζεται και τα επόμενα χρόνια. (Concert Archives)
Για μένα, όμως, η ιστορία αυτής της συναυλίας είχε αρχίσει ένα βράδυ νωρίτερα.
Η παραμονή στον Αστέρα Βουλιαγμένης
Την παραμονή της συναυλίας του ΟΑΚΑ βρισκόμουν στον Αστέρα Βουλιαγμένης.
Εκεί ήταν και ο Frank Sinatra. Έτρωγε μαζί με τον Μίμη Πλέσσα και τη Λουκίλα Καρρέρ Πλέσσα.
Ο Μίμης με γνώριζε και με σύστησε στον Sinatra.
Και τότε έγινε κάτι που κράτησε ελάχιστα δευτερόλεπτα, αλλά το θυμάμαι μέχρι σήμερα. Ο Frank Sinatra δεν μου έδωσε απλώς το χέρι καθισμένος στην καρέκλα του.
Σηκώθηκε όρθιος.
Σηκώθηκε από την καρέκλα του, στάθηκε απέναντί μου και με χαιρέτησε.
Το γεγονός ότι ο Sinatra βρισκόταν εκείνες τις ημέρες στον Αστέρα Βουλιαγμένης έχει αφήσει ακόμη και το δικό του μικρό ιστορικό τεκμήριο: σώζεται αναφορά σε αυτόγραφο που άφησε στο συγκρότημα κατά την επίσκεψή του τον Ιούνιο του 1992. (AthensVoice)
Για μένα, όμως, το σημαντικό ήταν άλλο.
Μπροστά μου είχα έναν άνθρωπο που είχε ήδη κατακτήσει σχεδόν ό,τι μπορούσε να κατακτήσει ένας καλλιτέχνης.
Ήταν ο Frank Sinatra.
Εκατομμύρια δίσκοι. Όσκαρ. Grammy. Χόλιγουντ. Λας Βέγκας. Προέδροι των Ηνωμένων Πολιτειών στο περιβάλλον του. Μερικές από τις διασημότερες γυναίκες του κόσμου στη ζωή του. Στάδια και θέατρα να γεμίζουν για να τον ακούσουν.
Και αυτός ο άνθρωπος, όταν του σύστησαν κάποιον, θεώρησε αυτονόητο ότι έπρεπε να σηκωθεί για να τον χαιρετήσει.
Η ευγένεια του πραγματικά μεγάλου
Το γράφω γιατί στη δημοσιογραφική μου ζωή έχω γνωρίσει πάρα πολλούς ανθρώπους του θεάματος.
Και έχω γνωρίσει και πολύ γνωστά ελληνικά ονόματα της μουσικής που ούτε το χέρι τους δεν δίνουν όταν τους συστήνουν κάποιον.
Πόσο μάλλον να σηκωθούν από την καρέκλα τους.
Άνθρωποι που η επιτυχία τούς έκανε αυτό που πολύ απλά στην Ελλάδα αποκαλούμε «καβαλημένα καλάμια».
Και μετά σκέφτομαι τον Sinatra. Έναν από τους μεγαλύτερους σταρ που γνώρισε ποτέ ο πλανήτης. Και σηκώθηκε για να χαιρετήσει.
Αυτό, για μένα, λέει πολλά για τον έμφυτο σεβασμό και την ευγένεια ενός ανθρώπου για τον οποίο συνεργάτες και άνθρωποι που τον γνώρισαν από κοντά έχουν μιλήσει πολλές φορές.
Ίσως εκεί βρίσκεται και μια από τις μεγάλες διαφορές.
Όποιος χρειάζεται συνεχώς να σου αποδεικνύει πόσο σπουδαίος είναι, πιθανότατα δεν είναι τόσο σπουδαίος όσο νομίζει.
Ο πραγματικά μεγάλος δεν φοβάται να είναι ευγενικός.
Δεν μικραίνει όταν σηκώνεται από την καρέκλα του για να χαιρετήσει έναν άνθρωπο.
Μεγαλώνει.
Η τελευταία υπόκλιση
Ο Sinatra συνέχισε να τραγουδά και μετά την Αθήνα. Η συναυλιακή του διαδρομή κράτησε μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ’90.
Πέθανε στις 14 Μαΐου 1998 στο Λος Άντζελες, σε ηλικία 82 ετών.
Άφησε πίσω του μια τεράστια δισκογραφία, δεκάδες κινηματογραφικές εμφανίσεις, βραβεία και μια φωνή που εξακολουθεί να ακούγεται σε ολόκληρο τον κόσμο.
Άφησε το «My Way», το «Strangers in the Night», το «Fly Me to the Moon», το «New York, New York».
Άφησε τον μύθο του Rat Pack.
Άφησε μια ολόκληρη εποχή.
Εγώ, όμως, μαζί με όλα αυτά θα θυμάμαι πάντα κάτι πολύ μικρότερο.
Ένα τραπέζι στον Αστέρα Βουλιαγμένης.
Τον Μίμη Πλέσσα να κάνει τις συστάσεις.
Τον Frank Sinatra να με κοιτάζει.
Και έναν από τους μεγαλύτερους σταρ που γνώρισε ποτέ ο κόσμος να σηκώνεται από την καρέκλα του για να μου δώσει το χέρι.
Γιατί τελικά το πραγματικό μέγεθος ενός ανθρώπου δεν φαίνεται μόνο όταν ανάβουν οι προβολείς.
Φαίνεται κυρίως όταν οι προβολείς είναι σβηστοί.
