Είκοσι χρόνια αδιάλειπτης λειτουργίας συμπληρώνει φέτος η Πειραιώς 260 και το Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου επιστρέφει με ένα πρόγραμμα που φέρνει κοντά καταξιωμένους διεθνείς καλλιτέχνες, ανερχόμενους δημιουργούς και ενδιαφέρουσες προτάσεις -από μεταμεσονύκτια πάρτι μέχρι μεταμεσονύκτιες προβολές κινηματογραφημένων παραστάσεων.
Σε μία εορταστική παρουσίαση, ο νέος καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ, Μιχαήλ Μαρμαρινός, ανακοίνωσε τον φετινό προγραμματισμό –το πρόγραμμα του Αρχαίου Θεάτρου Επιδαύρου και του Ηρωδείου έχουν ήδη ανακοινωθεί- στον οποίο συναντώνται διαφορετικές μορφές τέχνης και σύγχρονες τεχνολογικές πρακτικές σε περισσότερες από 50 εκδηλώσεις.
Θέατρο, περφόρμανς, χορός και μουσική διαμορφώνουν ένα ζωντανό καλλιτεχνικό περιβάλλον που απευθύνεται σε ένα κοινό ανοιχτό σε νέες ιδέες και πειραματισμούς. Με διευρυμένους καλλιτεχνικούς και γεωγραφικούς ορίζοντες και έντονο διεθνή προσανατολισμό, το Φεστιβάλ επιδιώκει να φέρει το ελληνικό κοινό σ’ επαφή με σύγχρονες τάσεις και δημιουργίες από όλο τον κόσμο.
Η Πειραιώς 260, που εδώ και δύο δεκαετίες αποτελεί βασικό πυλώνα του Φεστιβάλ, τιμά φέτος τον Γιώργο Λούκο, τον άνθρωπο που καθόρισε σε μεγάλο βαθμό την εξέλιξή του την περίοδο 2005-2015. Στο πλαίσιο αυτό, στις 13 Ιουνίου θα παρουσιαστεί το ντοκιμαντέρ του Ηλία Γιαννακάκη αφιερωμένο στο έργο και τη συμβολή του.
Πρόγραμμα Μαΐου και Ιουνίου
Η αυλαία στην Πειραιώς 260 ανοίγει με το «Σλήμαν III» ( 29 Μαΐου-1η Ιουνίου) από τον σπουδαίο δημιουργό του ευρωπαϊκού θεάτρου Χάινερ Γκαίμπελς. Μια πολυεπίπεδη σκηνική σύνθεση που αντιμετωπίζει την Ιστορία όχι ως στατικό αφήγημα, αλλά ως διαρκή διαδικασία ανασκαφής, ερμηνείας και αναδιατύπωσης.
Ένα αδιαμφισβήτητο καλλιτεχνικό κατόρθωμα, το «Einstein on the beach» στο οποίο συναντήθηκε η φορμαλιστική μουσική πρόταση του Φίλιπ Γκλας με το σκηνικό όραμα του Ρόμπερτ Ουίλσον έρχεται στις 30 Μαΐου. Το έργο που άλλαξε ριζικά το τι νοείται ως όπερα στον εικοστό αιώνα, παρουσιάζεται σε συναυλιακή εκδοχή ερμηνευμένη από το μουσικό σύνολο Ictus Ensemble και τη χορωδία Collegium Vocale Gent, με την αφήγηση της Σουζάν Βέγκα.
Ακολουθεί στις 1 & 2 Ιουνίου, το έργο «The Child», γραμμένο από την Ιρανή συγγραφέα Ναγκμέ Σαμινί ως ηχηρή δήλωση υπέρ της ειρήνης και της ισότητας, το οποίο ανεβαίνει σε σκηνοθεσία της γεννημένης στην Τεχεράνη Αφσανέχ Μαχιάν. Στις 6 & 7 Ιουνίου θα δούμε το νέο έργο του Γιάννη Μαυριτσάκη, «GRAUTS» στο οποίο το θέμα των «Βακχών» και η διαλεκτική αντιπαράθεση Πενθέα – Διονύσου επανέρχονται με τρόπο λοξό.
Από τις 8 ως τις 11 Ιουνίου η Στεφανία Γουλιώτη σκηνοθετεί και ερμηνεύει το «Φονικό της Ιζαμπέλα Μόλναρ», που βασίζεται στο διήγημα του Δημήτρη Χατζή. Πρόκειται για μια σκηνική μελέτη πάνω στη γλυπτική ως αντίδραση στο χάος, μια εξερεύνηση του ορίου όπου η τέχνη γίνεται ανάγκη υπαρξιακή και, ενίοτε, επικίνδυνη.
Στις 10-11 Ιουνίου πρεμιέρα κάνουν οι παραστάσεις χορού με το «MÁM» του Ιρλανδού χορογράφου Μάικλ Κίγκαν-Ντόλαν, ένα αλλόκοσμο ταξίδι βαθιά εμποτισμένο με το τοπίο και τον πολιτισμό της Ιρλανδίας.
Στις 14-15 Ιουνίου ο Γιώργος Βαλαής παρουσιάζει το «Stores», ένα έργο για τη δυσκολία του να ζεις στον 21ο αιώνα με ήρωες που βρίσκονται αντιμέτωποι με μικρά πρακτικά αδιέξοδα και μεγάλα υπαρξιακά ερωτήματα.
Το ίδιο διήμερο, η εικαστική καλλιτέχνις Νικολίν βαν Χάρσκαμπ παρουσιάζει την «Προσωδία» που χρησιμοποιεί την τεχνολογία της τεχνητής νοημοσύνης προκειμένου ν’ ανιχνεύσει μοτίβα ανθρώπινου λόγου από ένα μακρινό παρελθόν.
Στις 16 Ιουνίου ο συνθέτης Ορέστης Καραμανλής έρχεται με το «TEMPI», όπου πενήντα επτά άτομα συνδέονται επί σκηνής μέσω καλωδίων και δημιουργούν ένα ηχοτοπίο που αποτελείται από τους χτύπους της καρδιάς τους. Στις 16-17 Ιουνίου το «Haribo Kimchi», σε σκηνοθεσία Τζάχα Κου, μας μεταφέρει σε ένα pojangmacha, ένα από τα τυπικά νυχτερινά στέκια για γρήγορο φαγητό που συναντά κανείς στους δρόμους της Νότιας Κορέας, και αφηγείται οικείες, γλυκόπικρες και σουρεαλιστικές μικροϊστορίες.
Στις 20-21 Ιουνίου, στο «Hide to show», έργο γραμμένο από τον Γερμανό συνθέτη Μίχαελ Μπάιλ ειδικά για το Nadar Ensemble, οργανική και ηλεκτρονική μουσική συναντούν το βίντεο και την τεχνολογία, προσφέροντας ένα συμπυκνωμένο σχόλιο πάνω στο τι συνιστά πραγματικό στις μέρες μας. Ενώ τις ίδιες μέρες σε πρώτη εμφάνιση στην Ελλάδα το «Badke(remix)» των Παλαιστίνιων καλλιτεχνών Αμίρ Σάμπρα και Ατά Χατάμπ επισκέπτεται τη γλώσσα της παράδοσης και της δίνει μια άλλη μορφή, αφουγκραζόμενο τις σύγχρονες αγωνίες.
Την ίδια περίοδο, έργα όπως το «NOD» του Αλέξανδρου Βαρδαξόγλου (21 & 22 Ιουνίου), οι «Πρόγονοι» της Εύας Στεφανή (23/6) και το «Voice Lab» της Φράουκε ‘Αουλμπερτ (24/6) εστιάζουν στη φωνή, το σώμα και τα ψηφιακά ίχνη. Ακολουθεί, από τις 22 έως τις 24 Ιουνίου, ο Αλέξανδρος Μιστριώτης ο οποίος προσεγγίζει φιλοσοφικά τον Πλάτωνα μέσα από το «Η Ζ’ Επιστολή ή ο απογοητευμένος Πλάτωνας».
Στο τέλος του μήνα, ο Κουρό Τανίνο παρουσιάζει το «Sleeping Fires» στην πρώτη του εμφάνιση στην Ελλάδα (27 & 28/6), ενώ η Ανχέλικα Λίντελ καταλαμβάνει τη σκηνή με το έντονο και τελετουργικό «Seppuku . The Funeral of Mishima or the Pleasure of Dying», έναν στοχασμό πάνω στην ελευθερία, την πειθαρχία, την ομορφιά και το όριο (28 – 30/6).
Στις 28 Ιουνίου ο συνθέτης, ερμηνευτής κρουστών, ποιητής, εικαστικός καλλιτέχνης, νυν πρόεδρος της Ακαδημίας των Τεχνών του Βερολίνου Μάνος Τσαγκάρης θα παρουσιάσει τη lecture performance «Reinventing the wheel». Την ίδια ημέρα το Quatuor Diotima ερμηνεύει έργα Απέργη, Τζώρτζη και Λίγκετι σε ένα αφιέρωμα στον Γιώργο Απέργη.
Ο Ιούνιος ολοκληρώνεται με ελληνική παρουσία, με τους Θέμη Πάνου και Βίλια Χατζοπούλου να παρουσιάζουν το «Η μάνα μου με πέταξε στη θάλασσα», (30/6-2/7).
Ιούλιος στην Πειραιώς 260
Ο Ιούλιος ξεκινά (1 & 2 Ιουλίου) με τον πρωτοεμφανιζόμενο στη χώρα μας ‘Αρμιν Χόκμι και το «Shiraz» στο πλαίσιο της ενότητας «Φωνές από το Ιράν». Επτά χορευτές κινούνται μαζί και συνάμα μόνοι σε μια εντυπωσιακή μουσική παρτιτούρα, όπου ένας παλλόμενος, βιομηχανικός ρυθμός τους ωθεί σε μια σχεδόν εκστατική κατάσταση.
Στις 4 και 5 Ιουλίου, το θεατρικό πρόγραμμα ανοίγει με το «Medea’s Children» του Μίλο Ράου, μια παράσταση που συζητήθηκε διεθνώς και πραγματεύεται τη φρικαλεότητα και την απώλεια και τον «Ευαγγελισμό της Κασσάνδρας» της Τζέμα Χάνσον Καρμπόνε που εισχωρεί βαθύτερα στο σύμπαν του Δημήτρη Δημητριάδη.
Παράλληλα, εμφανίζονται οι πρώτες παράλληλες δράσεις: οι μεταμεσονύκτιες προβολές «Έναστρος Ουρανός» (4/7), το μουσικό «Raw Portraits» του Galan Trio και το «AFTER» (5/7), που λειτουργούν σαν νυχτερινή επέκταση της εμπειρίας.
Ακολουθούν στις 7 και 8 Ιουλίου, η Needcompany των Γιαν Λάουερς και Μάαρτεν Σέχερς με το «Lee Miller in Hitler’s Bathtub», ένα εκτυφλωτικό λιμπρέτο που διατρέχει όλες τις εκφάνσεις της τέχνης, ο Φώτης Νικολάου με τον «Διάδρομο» μία ποιητική σύνθεση γύρω από τις έννοιες του πένθους, της μνήμης και της αντίστασης (8-9/7), ενώ τις ίδιες μέρες ξεκινά και ο κύκλος Lecture performances που φέρνει στο προσκήνιο πιο στοχαστικές, επιτελεστικές διαλέξεις.
Στο πλαίσιο της ενότητας «Φωνές του αραβικού κόσμου» θα δούμε το «Four Walls and a Roof» (12 -13/7) των Λίνα Ματζνταλανί και Ραμπί Μρουέ, ένα πολιτικό έργο για τη μνήμη και τη βία. Την ίδια περίοδο, θα παρουσιαστούν τα χορευτικά έργα «Butchers» της Γκλόριας Ντορλιγκούτσο, (12 & 13/7) και το δίπτυχο «16 & 17» από την εμβληματική ομάδα σύγχρονου χορού TAO Dance Theater (13-14/7). Στις 14 & 15 Ιουλίου η Γεωργία Μαυραγάνη παρουσιάζει με το ΔΗΠΕΘΕ Κοζάνης τη «Γη της Επαγγελίας», μια παράσταση βαθιά συνδεδεμένη με την ταυτότητα και την ευρύτερη κοινωνία της Δυτικής Μακεδονίας, καθώς και με τη λιγότερο γνωστή ενεργειακή ιστορία της χώρας.
Στις 17 και 18 Ιουλίου, ο Μοχάμεντ Ελ Χατίμπ μας καλεί να ανακαλύψουμε ξανά «Το τέλος της Ομορφιάς», το πρώτο του έργο, το οποίο και τιμήθηκε το 2016 με το Μεγάλο Βραβείο Δραματικής Λογοτεχνίας. Παράλληλα, παρουσιάζεται το αφιέρωμα στη Ντέμπορα Χέι με το «No time to fly / As Holy Sites Go», έργο-σταθμός της μεταμοντέρνας χορογραφίας.
Από τις 20 έως τις 22 Ιουλίου, η Λένα Κιτσοπούλου παρουσιάζει τις «Βάκχες», στήνοντας ένα γλέντι για το αδιέξοδο θεών και ανθρώπων. Ακολουθούν οι σύγχρονες χορευτικές δημιουργίες: «Us» της Μαρίας Χασάπη (22-23/7), «When Did Silence Get This Loud?» της Ζωή Ευσταθίου (22-24/7), «Brightest Heroine» του Πάνου Μαλακτού(22-24/7), και «Τα κόλλυβα» της Χριστιάνας Κοσιάρη (22-24/7).
Ο μήνας κλείνει στις 26 και 27 Ιουλίου με το «A TRIAL» της Βραζιλιάνας Κριστιάν Ζαταΐ, που μετατρέπει το έργο του Ίψεν σε ένα σύγχρονο, συμμετοχικό «λαϊκό δικαστήριο», όπου η αλήθεια δεν αποκαλύπτεται απλώς αλλά τίθεται υπό κρίση.
Gen 260- Νέοι δημιουργοί στο προσκήνιο
Μια νέα πρωτοβουλία του φεστιβάλ, με τίτλο «Gen 260», δίνει βήμα σε πρωτοεμφανιζόμενους δημιουργούς φιλοξενώντας στον Χώρο Β της Πειραιώς 260 τις ωριαίες παραστάσεις τους. Ειδικότερα, στις 5/6 η Αλεξία Παραμύθα παρουσιάζει το «CARCOMA», βασισμένο στη νουβέλα «Σαράκι» της Λάιλα Μαρτίνεθ. Ακολουθεί στις 6/6 ο Γιάννης Διδασκάλου με το «όμικρονγιώτα», στις 7/6 ο ‘Αρης Κακλέας διασκευάζει το έργο του Πέτερ Χάντκε «Η αγωνία του τερματοφύλακα πριν από το πέναλτι» και στις 8/6 η Αρίστη Τσέλου σκηνοθετεί το «Πώς κατοικώ». Στις 9/6 θα δούμε το «Τούνελ», που βασίζεται στο ομώνυμο διήγημα του Φρίντριχ Ντίρενματ σε σκηνοθεσία Πάνου Ηλιόπουλου και στις 10/6 ο Δημήτρης Τσικούρας θα παρουσιάσει το «Παραμύθι των λύκων».
Εκτός των Τειχών
Η φετινή διοργάνωση διευρύνει το καλλιτεχνικό της αποτύπωμα στην πόλη, απλώνοντας τις δράσεις της πέρα από τις καθιερωμένες σκηνές σε ιστορικούς χώρους και εναλλακτικά θέατρα της Αθήνας. Στην Αρχαία Αγορά (17-21 Ιουνίου), ο Γιώργος Δρίβας παρουσιάζει μια πρωτότυπη περιπατητική εμπειρία με τίτλο «Συνομιλία με ένα λογισμικό», όπου η Τεχνητή Νοημοσύνη συνομιλεί με το παρελθόν και το μέλλον του χώρου. Στο Θέατρο 104 (18-21 Ιουλίου), ο Γιώργος Βουρδαμής σκηνοθετεί τη «Νοχαβελάνδη», μια σκοτεινή και σατιρική εκδοχή ενός γουέστερν που σχολιάζει την αποικιοκρατία και την ψευδαίσθηση του αμερικανικού ονείρου. Στο Σύγχρονο Θέατρο, η Μαριλένα Κατρανίδου (20-23 Ιουλίου) προσεγγίζει εκ νέου τη «Φαλακρή Τραγουδίστρια» του Ιονέσκο, εστιάζοντας στην αποδόμηση της γλώσσας και της επικοινωνίας, ενώ στον ίδιο χώρο (21-23 Ιουλίου), ο Θανάσης Κριτσάκης παρουσιάζει το «Michel: Ασκήσεις θνητότητας», μια παράσταση εμπνευσμένη από τον Φουκώ που εξετάζει το σώμα ως πεδίο ελέγχου και τη σύγχρονη αγωνία για τη φθορά και τον θάνατο.
Μουσική σε Κήπο και Πλατεία
Το Φεστιβάλ Αθηνών δίνει φέτος στην Πειραιώς 260 έναν έντονα μουσικό χαρακτήρα, διαμορφώνοντας ένα πολυσυλλεκτικό τοπίο όπου συναντιούνται διαφορετικά είδη και διαθέσεις, από την ηλεκτρονική και την τζαζ μέχρι την ψυχεδέλεια και την παράδοση.
Στον Κήπο κυριαρχεί μια πιο ατμοσφαιρική διάθεση, με το Κουαρτέτο της Camerata Junior (10/6) να κινείται σε μινιμαλιστικά ηχοτοπία, τους Σωκράτη Σινόπουλο και Yann Keerim (14/6) να επανερμηνεύουν τον Μπάρτοκ μέσα από βαλκανικές επιρροές και το Dimitris Tsakas Trio (30/6) να αναπτύσσει έναν ιδιότυπο τζαζ διάλογο χωρίς αρμονικά όργανα. Αντίθετα, στην Πλατεία το πρόγραμμα αποκτά πιο εξωστρεφή και ρυθμική ενέργεια, ξεκινώντας με τον METAMAN (5/6) και τον acid rave ήχο του, συνεχίζοντας με τους Televisio (22/6) και το Anadolu funk τους, τους ψυχεδελικούς The Bonnie Nettles (1/7), αλλά και εκπροσώπους της σύγχρονης τζαζ όπως ο Σεραφείμ Μπέλλος (5/7) και το Baby Trio του Γιώργου Κοντραφούρη (18/7). Το σκηνικό συμπληρώνουν η Krista Papista (12/7) με ένα υβριδικό, σχεδόν τελετουργικό ύφος, ο Nikkolas Dashy (20/7) με ένα δυναμικό tech house σετ και η Billie Kark (22/7), που φέρνει σε διάλογο τον ηλεκτρονικό ήχο με το δημοτικό τραγούδι, ενώ η αυλαία πέφτει στις 27/7 με ένα παραδοσιακό πανηγύρι από τους Κιντέρια, σε μια κορύφωση συλλογικής γιορτής.
Μικρό Θέατρο Αρχαίας Επιδαύρου – Απ’ τη Μικρή Επίδαυρο στον κόσμο όλο
Η Μικρή Επίδαυρος ανοίγει με το έργο «Τουρνέ» του Ευριπίδη Λασκαρίδη (26 & 27 Ιουνίου), αφετηρία του οποίου είναι ο κόσμος των θερινών θεατρικών περιοδειών και μπουλουκιών: ένας μικρόκοσμος συντροφικότητας και εξάντλησης, φιλοδοξίας, λατρείας και τελικά επιβίωσης, όπου οι ίδιες ιστορίες επανέρχονται ξανά και ξανά.
Ακολουθεί το «Mothers – A Song for Wartime» της Marta Górnicka (4 Ιουλίου), που αναζητά ό,τι μπορεί να απομείνει από τη φωνή, όταν η βία έχει διαρρήξει ακόμα και τη δυνατότητα του λόγου. Στη σκηνή συναντιούνται 21 γυναίκες από την Ουκρανία, τη Λευκορωσία και την Πολωνία, ηλικίας από 9 έως 71 ετών. Μια Χορωδία που αποτελείται από μητέρες και κόρες, επιζώσες και μάρτυρες του ολέθρου που γεννούν οι ένοπλες συρράξεις, λειτουργεί εδώ ως φορέας διαφορετικών βιωμάτων και πολιτικών εμπειριών.
Στο πρόγραμμα και ο Κωνσταντίνος Βήτα, ο οποίος ενορχηστρώνει μέσα από το δικό του πρίσμα παραδοσιακά και ρεμπέτικα τραγούδια. Στο έργο «Εννιά νούφαρα από τη νεκρή όχθη» (10 & 11 Ιουλίου), μια μουσική σύνθεση-γέφυρα ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν, το ατομικό και το συλλογικό βίωμα, περιλαμβάνονται τέσσερα τραγούδια του Γιάννη Παπαϊωάννου –ενός από τους σημαντικότερους εκφραστές του ρεμπέτικου– καθώς και ένα καινούργιο τραγούδι του Σωκράτη Μάλαμα. Το έργο πλαισιώνεται από πρωτότυπες συνθέσεις του Κ. Βήτα.
«Τα πορτοκάλια της Παλαιάς Επιδαύρου» (17 & 18 Ιουλίου) του Θοδωρή Γκόνη είναι μια ιστορία αγάπης για τη μοναχοκόρη του παλαιού αγροτικού ιατρού της Επιδαύρου, που με το αίμα της έβαψε για πάντα τα Πορτοκάλια της Παλαιάς Επιδαύρου – τα κατακόκκινα Σαγκουίνια.
Κορνήλιος Σελαμσής και Χάρης Φραγκούλης έρχονται με το «1961» (24 & 25 Ιουλίου), η κεντρική ιδέα του οποίου περιπλέκεται με τη σκέψη και την εικόνα της αρχιτεκτονικής του μοντέρνου της δεκαετίας του 1960. Πιο συγκεκριμένα, το έργο θα ήθελε να παίζεται στα ΞΕΝΙΑ του ΕΟΤ, εκείνα που κτίστηκαν από τον Άρη Κωνσταντινίδη κατά τη δεκαετία 1955-1965 και που σήμερα είναι ξεχασμένα, εγκαταλελειμμένα, σχεδόν ερείπια.
Πώς ηχεί η γυναικεία φωνή όταν σπάει τη σιωπή της; Από την αρχαϊκή ικεσία και την τραγική διαμαρτυρία ως τη βέβηλη σάτιρα και την αποφόρτιση, η συναυλία με τίτλο «CHOREKA» (31 Ιουλίου & 1 Αυγούστου)συνθέτει μια απρόσμενη μουσική αφήγηση. Αντλώντας υλικό από γυναικεία χορικά που έγραψε ο συνθέτης Χαράλαμπος Γωγιός τα τελευταία εικοσιπέντε χρόνια για παραστάσεις θεατρικών έργων του Αισχύλου, του Σοφοκλή και του Μποστ, η βραδιά μεταπλάθει τον πυκνό πυρήνα μιας μουσικής που γεννήθηκε για τη σκηνή σε συναυλιακή εμπειρία.
Το πρόγραμμα ολοκληρώνεται με το νέο έργο του Ιβάν Βιριπάγεφ «I-ONE» (7 & 8 Αυγούστου), που παρουσιάζει σε παγκόσμια πρεμιέρα σε σκηνοθεσία Γκαλίν Στόεφ. Αντλώντας έμπνευση από τη φόρμα και το πνεύμα της αρχαίας τραγικής παράδοσης, η Μήδεια επανέρχεται ως μια νέα, σύγχρονη τραγωδία για τον 21ο αιώνα. Η ιστορία μάς μεταφέρει σε ένα δυστοπικό μέλλον, στην Αμερική του 2050, όπου η ηρωίδα βρίσκεται αντιμέτωπη όχι μόνο με την ενοχή, τη βία και τη διάρρηξη της ταυτότητάς της, αλλά και με μια νέα μορφή τεχνολογικής μοίρας. Τον πρωταγωνιστικό ρόλο μοιράζονται η Αντιγόνη Ντυσέν από την Αυστραλία, η Σοφία Κόκκαλη από την Ελλάδα και η Καρολίνα Ζέπα από την Πολωνία, συνθέτοντας από την πρώτη στιγμή μια σκηνική συνάντηση διαφορετικών ερμηνευτικών διαδρομών.
