Πολύ πριν από τη Χατσεψούτ, τη Νεφερτίτη και την Κλεοπάτρα, μια γυναίκα ενδέχεται να βρέθηκε στην κορυφή της εξουσίας στην Αρχαία Αίγυπτο.
Η Μερετνέιθ (Meret-Neith) έζησε πριν από περίπου 5.000 χρόνια, κατά την 1η Δυναστεία, όταν το ενοποιημένο αιγυπτιακό κράτος έκανε ακόμη τα πρώτα του βήματα. Το όνομά της, σημαίνει «Αγαπημένη της Νέιθ» και παραπέμπει σε μία από τις αρχαιότερες θεότητες της Αιγύπτου.
Οι αιγυπτιολόγοι διερευνούν εδώ και δεκαετίες εάν υπήρξε απλά βασιλική σύζυγος και μητέρα ενός ηγεμόνα ή εάν κυβέρνησε η ίδια. Νέα έρευνα προσθέτει τώρα ένα σημαντικό στοιχείο υπέρ της δεύτερης εκδοχής.
Η μελέτη των Σου Κέλι και Κρίσταλ Μίλερ, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Prague Egyptological Studies, επανεξετάζει αποτυπώματα σφραγίδων από τον τάφο S3503 στη Σακκάρα. Οι ερευνήτριες χρησιμοποίησαν ψηφιακή τεχνική επεξεργασίας μιας παλιάς ασπρόμαυρης φωτογραφίας, καθώς το αρχικό εύρημα και η γυάλινη φωτογραφική πλάκα δεν έχουν εντοπιστεί. Η νέα απεικόνιση, σύμφωνα με την ανάλυσή τους, επιτρέπει να αναγνωριστεί το όνομα της Μερετνέιθ μέσα σε σερέχ (serekh).
Το σερέχ ήταν ένα ορθογώνιο εμβληματικό πλαίσιο που απεικόνιζε σχηματικά την πρόσοψη του βασιλικού ανακτόρου και χρησιμοποιούνταν για την αναγραφή του ονόματος του ηγεμόνα. Στις πρώτες δυναστείες αποτελούσε ένα από τα χαρακτηριστικότερα γνωρίσματα της βασιλικής ταυτότητας. Η παρουσία, επομένως, του ονόματος της Μερετνέιθ σε αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Οι Κέλι και Μίλερ θεωρούν ότι ενισχύει την άποψη πως δεν ήταν απλά μια ισχυρή γυναίκα της βασιλικής οικογένειας, αλλά ενδέχεται να άσκησε η ίδια πλήρη βασιλική εξουσία.
Η υπόθεση υποστηρίζεται και από τον εντυπωσιακό τάφο της στην Ουμ ελ-Καάμπ της Αβύδου, τη βασιλική νεκρόπολη όπου ενταφιάστηκαν οι πρώτοι ηγεμόνες της Αιγύπτου. Η Μερετνέιθ είναι η μοναδική γνωστή γυναίκα της εποχής που απέκτησε εκεί δικό της μνημειακό ταφικό συγκρότημα ανάμεσα στους βασιλικούς προγόνους της. Όταν ο Φλίντερς Πίτρι το ανακάλυψε το 1899, μάλιστα, αρχικά θεώρησε ότι είχε βρει τον τάφο ενός άγνωστου άνδρα βασιλιά.
Οι ερευνήτριες προτείνουν πλέον μια πιο σύνθετη εικόνα της πολιτικής διαδρομής της. Η Μερετνέιθ ενδέχεται αρχικά να άσκησε εξουσία μαζί με τον Τζερ –πιθανότατα πατέρα της– και αργότερα να ανέλαβε την αντιβασιλεία όταν ο γιος της, Ντεν, ήταν ακόμη ανήλικος. Το όνομά της εμφανίζεται επίσης σε αποτύπωμα σφράγισμας από τον τάφο του Ντεν με τον τίτλο «μητέρα του βασιλιά», ενώ μνημονεύεται και σε σφράγισμα από τον τάφο μεταγενέστερου ηγεμόνα, του Σεμερκέτ.
Η πολιτική θέση της Μερετνέιθ δεν μπορεί να περιγραφεί με ακρίβεια μέσα από τους μεταγενέστερους τίτλους της βασίλισσας ή του βασιλιά. Η εξουσία της φαίνεται ότι μεταβαλλόταν ανάλογα με τις ανάγκες της δυναστείας. Και ακριβώς αυτή η ιδιότυπη πολιτική διαδρομή ίσως εξηγεί γιατί, πέντε χιλιετίες αργότερα, η πραγματική θέση της εξακολουθεί να αναδύεται μέσα από αποσπασματικά ίχνη γραφής, σφραγίδες και έναν τάφο αντάξιο ηγεμόνα.
Με πληροφορίες από Science Alert, Prague Egyptological Studies, Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο (DAI)
