Εναν τόπο όπου «το φως αντιμετωπίζεται ως δύναμη που διαμορφώνει ό,τι αντιλαμβανόμαστε», διαμορφώνει στο Μουσείο Νεοελληνικής Τέχνης Δήμου Ρόδου η έκθεση «Ταξίδια φωτός» της Νεφέλης Μασία σε επιμέλεια Κώστα Πράπογλου. Μέσα από εγκαταστάσεις που συνδυάζουν ακρυλικά στοιχεία, φιλμ mylar, μαρμαρόσκονη και φωτιστικές παρεμβάσεις LED, η καλλιτέχνις οργανώνει μια αλληλουχία μετατοπίσεων. Οι επιφάνειες δέχονται το φως, το μεταφέρουν, το αποκλίνουν, το επαναφέρουν, οδηγώντας την εικόνα σε διαρκή αστάθεια.
Αφετηρία της σκέψης της είναι η ένταση του ροδιακού φωτός. Ένα φως που γεννιέται μέσα από τη θάλασσα, την πέτρα, τη θερμότητα και τη χρονική συσσώρευση του τόπου. Η Μασία το προσεγγίζει σαν υλικό που διαθέτει δική του συμπεριφορά, παρακολουθώντας τις μεταπτώσεις του κατά τη διάρκεια της ημέρας, από την οξύτητα του πρωινού έως την εξασθένηση της νύχτας.
- Η έκθεσή σας στη Ρόδο έχει τον τίτλο «Ταξίδια Φωτός». Τι σημαίνει αυτός ο τίτλος για εσάς;
Ο τίτλος γεννήθηκε μέσα από την ίδια τη διαδικασία της δουλειάς. Σε όλα τα έργα μου το φως λειτουργεί ως μια ζωντανή παρουσία που μεταβάλλει την εμπειρία τους μέσα στον χρόνο. Κάθε αλλαγή της ώρας, της έντασης ή της γωνίας του φωτός δημιουργεί μια διαφορετική εικόνα. Στη Ρόδο αυτή η σχέση γίνεται ακόμη πιο αισθητή. Το φως του νησιού έχει μια μοναδική ποιότητα και επηρεάζει διαρκώς τον τρόπο με τον οποίο εμφανίζονται τα έργα στον χώρο. Ο τίτλος «Ταξίδια Φωτός» αναφέρεται σε αυτή τη συνεχή πορεία των έργων μέσα από τις μεταβολές του φωτός και στις διαφορετικές εμπειρίες που γεννιούνται κάθε φορά που τα συναντά κανείς.
- Πώς γεννήθηκε αυτή η ενότητα έργων;
Η ενότητα αυτή διαμορφώθηκε σταδιακά, μέσα από μια περίοδο πιο συγκεντρωμένης έρευνας και πειραματισμού. Για αρκετά χρόνια εργάστηκα σε μικρότερη κλίμακα, αφιερώνοντας χρόνο στην παρατήρηση της συμπεριφοράς των υλικών και στις μεταβολές που προκαλεί το φως πάνω στην επιφάνειά τους. Με ενδιέφερε να κατανοήσω πώς μπορεί να δημιουργηθεί μια μορφή μέσα από τη συνύπαρξη διαφορετικών στοιχείων χωρίς να προϋπάρχει ως σταθερή εικόνα. Στη διάρκεια αυτής της διαδικασίας άρχισα να αντιμετωπίζω το έργο ως ένα πεδίο σχέσεων. Η διαφάνεια, η σκιά, οι αντανακλάσεις, η πυκνότητα των υλικών και η θέση του σώματοςτου θεατή μέσα στον χώρο επηρέαζαν διαρκώς το αποτέλεσμα. Κάθε μικρή μετατόπιση μπορούσε να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο γινόταν αντιληπτό το έργο. Αυτή η περίοδος λειτούργησε σαν μια μορφή προετοιμασίας για τη μεγαλύτερη κλίμακα που παρουσιάζω σήμερα. Πολλές από τις ιδέες που δοκιμάστηκαν σε μικρά έργα επανεμφανίζονται εδώ με διαφορετική ένταση και διαφορετικές δυνατότητες. Δεν πρόκειται για μια νέα κατεύθυνση, αισθάνομαι τη φυσική συνέχεια μιας έρευνας που εξελίσσεται εδώ και χρόνια, καθώς κάθε έργο οδηγεί αναπόφευκτα στο επόμενο.
- Το έργο σας κινείται ανάμεσα στο σχέδιο, τη γλυπτική και την εγκατάσταση. Πού αισθάνεστε ότι ανήκει περισσότερο;
Δεν σκέφτομαι το έργο μέσα από τις κατηγορίες των μέσων. Κάθε ιδέα ακολουθεί τη δική της πορεία και στην εξέλιξή της εμφανίζονται τα υλικά, η κλίμακα και η σχέση με τον χώρο. Η διαδικασία αυτή είναι οργανική και κάθε έργο διαμορφώνει τις δικές του ανάγκες. Το σχέδιο παραμένει σημείο αναφοράς για τη σκέψη μου. Ακόμη και όταν δεν υπάρχει ως σχέδιο πάνω σε χαρτί, βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο οργανώνονται οι επιφάνειες, οι αποστάσεις, οι ρυθμοί και οι αναλογίες. Η γλυπτική εισέρχεται μέσα από την υλικότητα, το βάρος, την ισορροπία και τη φυσική παρουσία των αντικειμένων. Η εγκατάσταση διευρύνει αυτή τη διαδικασία και επιτρέπει στο έργο να αναπτυχθεί σε σχέση με την αρχιτεκτονική και την κίνηση του επισκέπτη.Με ενδιαφέρει η εμπειρία που διαμορφώνεται μέσα στον εκθεσιακό χώρο. Το φως, οι αντανακλάσεις, η διαφάνεια και οι μεταβολές της ημέρας συμμετέχουν στη σύνθεση με τον ίδιο τρόπο που συμμετέχουν και τα υλικά. Έτσι, το έργο εξελίσσεται ως ένα ενιαίο σύνολο, όπου σχέδιο, γλυπτική και εγκατάσταση συνυπάρχουν χωρίς να προηγείται κάποιο από αυτά.
- Ποιος είναι ο ρόλος της σκιάς στη δουλειά σας;
Η σκιά αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της σύνθεσης. Από την πρώτη στιγμή που σχεδιάζω ένα έργο σκέφτομαι τη θέση της, τη διάρκεια της παρουσίας της και τον τρόπο με τον οποίο θα διαμορφώσει τον χώρο. Με απασχολεί η δική της αρχιτεκτονική, οι γραμμές που χαράζει, οι όγκοι που υποδηλώνει και οι σχέσεις που δημιουργεί καθώς το φως μετακινείται. Συχνά αισθάνομαι ότι η σκιά λειτουργεί σαν ένα σύστημα αόρατων νημάτων που συνδέει τα επιμέρους στοιχεία του έργου. Ενώνει επιφάνειες, δημιουργεί αποστάσεις, μετατοπίζει το βλέμμα και αποκαλύπτει σχέσεις που δεν υπάρχουν ως υλικά αντικείμενα, αλλά γίνονται αισθητές μέσα στον χώρο. Αυτή η συνάντηση του υλικού με το άυλο με απασχολεί ιδιαίτερα. Τα στερεά στοιχεία του έργου αποκτούν μια δεύτερη υπόσταση μέσα από τις σκιές, τις αντανακλάσεις και τις μεταβολές του φωτός. Η σκιά διαμορφώνει μια εικόνα που εξελίσσεται κατά τη διάρκεια της ημέρας. Κάθε αλλαγή του φωτός μεταβάλλει τη γεωμετρία του χώρου και, μαζί της, τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε το έργο. Αυτή η συνεχής μετατόπιση είναι ουσιαστικό μέρος της εμπειρίας που επιδιώκω να δημιουργήσω.
- Πώς επηρεάζει το φυσικό φως της ημέρας την εμπειρία του έργου;
Το φυσικό φως αποτελεί μέρος του ίδιου του έργου. Κατά τη διάρκεια της ημέρας μεταβάλλει τις σκιές και τις διαθλάσεις και τη συμπεριφορά των διάφανων επιφανειών. Το πλέξιγκλας αποκτά διαφορετική πυκνότητα, άλλοτε απορροφά το φως και άλλοτε το διαχέει, ενώ οι σκιές αλλάζουν κλίμακα και γεωμετρία μέσα στον χώρο. Γι’ αυτό με ενδιαφέρει ιδιαίτερα η παρουσίαση των έργων σε χώρους όπου το φυσικό φως υπάρχει έντονο. Οι αλλαγές που συμβαίνουν από το πρωί μέχρι το απόγευμα αποτελούν οργανικό μέρος της σύνθεσης. Το έργο περνά διαδοχικά από διαφορετικές καταστάσεις και αποκαλύπτει κάθε φορά άλλες σχέσεις. Συχνά επιστρέφω και η ίδια στα έργα διαφορετικές ώρες της ημέρας για να παρακολουθήσω αυτές τις μεταβολές. Είναι μια διαδικασία που συνεχίζει να με εκπλήσσει, γιατί δείχνει ότι το φως δεν φωτίζει απλώς το έργο. Συμμετέχει στη διαμόρφωσή του και γίνεται ένας ακόμη παράγοντας της σύνθεσης.
- Πώς προέκυψε η συνεργασία σας με τον επιμελητή δρ. Κώστα Πράπογλου;
Η συνεργασία μας ξεκίνησε αρκετούς μήνες πριν από την έκθεση, μέσα από συνεχείς συζητήσεις γύρω από τα έργα και τον τρόπο με τον οποίο αυτά θα μπορούσαν να αναπτυχθούν στον συγκεκριμένο χώρο. Για μένα υπήρξε μια ιδιαίτερα δημιουργική εμπειρία. Κάθε συνάντηση με οδηγούσε να επιστρέφω στο έργο μου με μεγαλύτερη προσοχή και να ανακαλύπτω σχέσεις που μέχρι τότε παρέμεναν έξω από το πεδίο της συνειδητής μου σκέψης. Ένιωσα ότι κατανοούσα βαθύτερα τις ίδιες μου τις επιλογές και τους μηχανισμούς που καθοδηγούν τη δημιουργική διαδικασία. Με εντυπωσίασε ιδιαίτερα η επιμελητική του σκέψη. Διαθέτει την ικανότητα να διαβάζει έναν χώρο σε πολλά επίπεδα, να αντιλαμβάνεται την ιστορία, την αρχιτεκτονική και τις δυνατότητές του και να συνθέτει μια έκθεση που μοιάζει να έχει σχεδιαστεί ειδικά για το εκάστοτε περιβάλλον. Ενεργοποιεί και μεταμορφώνει τον χώρο, προσδίδοντάς του μια νέα ταυτότητα μέσα από την οργάνωση των έργων, του φωτός, των αποστάσεων και της διαδρομής του επισκέπτη. Για έναν καλλιτέχνη, είναι σπάνιο να συναντά έναν επιμελητή που αφιερώνει τόσο χρόνο στην κατανόηση της πρακτικής του και κατορθώνει να αποκαλύπτει διαστάσεις της που παρέμεναν αθέατες ακόμη και στον ίδιο τον δημιουργό.Η έκθεση αυτή δεν θα είχε πάρει την ίδια μορφή χωρίς την εμπιστοσύνη της Προέδρου του Διοικητικού Συμβουλίου του Μουσείου Νεοελληνικής Τέχνης Ρόδου, κυρίας Σουσάνας Καρδούλια. Από την πρώτη στιγμή μοιράστηκε το όραμά μας, πίστεψε σε αυτή την πρόταση και στήριξε με συνέπεια την υλοποίησή της. Αυτή η κοινή εμπιστοσύνη και δημιουργική σύμπραξη υπήρξε καθοριστική για να αποκτήσει η έκθεση τη μορφή με την οποία παρουσιάζεται σήμερα.
- Ποιο είναι το επόμενο όνειρο;
Δεν σκέφτομαι το μέλλον ως έναν συγκεκριμένο προορισμό. Αυτό που με ενδιαφέρει είναι να διατηρήσω την περιέργειά μου και να συνεχίσω να εργάζομαι με την ίδια αφοσίωση απέναντι σε ερωτήματα που εξακολουθούν να με απασχολούν. Κάθε έργο ανοίγει τον δρόμο για το επόμενο και, όσο εξελίσσεται αυτή η διαδικασία, προκύπτουν καινούργιες κατευθύνσεις που δεν μπορώ να προβλέψω. Εύχομαι να μη χαθεί ποτέ η αίσθηση της ανακάλυψης. Οι πιο ουσιαστικές στιγμές για μένα είναι εκείνες κατά τις οποίες συμβαίνει κάτι που δεν είχα σχεδιάσει, όταν ένα υλικό, μια σκιά ή μια σχέση μέσα στον χώρο αποκαλύπτει μια δυνατότητα που μέχρι εκείνη τη στιγμή παρέμενε αόρατη. Αυτές οι στιγμές είναι που με κάνουν να επιστρέφω καθημερινά στο εργαστήριο. Θέλω να συνεχίσω να εξελίσσομαι χωρίς να αισθάνομαι την ανάγκη να αναπαράγω όσα έχω ήδη κατακτήσει. Η δημιουργία είναι μια σχέση που με οδηγεί διαρκώς σε νέα ερωτήματα και αυτή η αίσθηση ότι υπάρχει ακόμη κάτι να ανακαλύψω είναι ίσως το σημαντικότερο κίνητρο για να συνεχίσω.
Λίγα λόγια για τη Νεφέλη Μασία
H Νεφέλη Μασία είναι ελληνίδα καλλιτέχνις με έδρα τη Νέα Υόρκη, της οποίας το έργο εκτείνεται στη ζωγραφική, τη γλυπτική, τη χαρακτική και τις εγκαταστάσεις. Eίναι κάτοχος MFA στη Ζωγραφική και τη Χαρακτική από το University of Pennsylvania και διπλωμάτων στη ζωγραφική από την Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας και στα μαθηματικά από το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Το έργο της περιλαμβάνεται σε πολλές ιδιωτικές και δημόσιες συλλογές σύγχρονης τέχνης παγκοσμίως. Έχει λάβει πολυάριθμα βραβεία, μεταξύ των οποίων επιχορηγήσεις από το Ίδρυμα Ωνάση και την Αγροτική Τράπεζα της Ελλάδας, καθώς και υποτροφίες από το Ίδρυμα Ωνάση και το University of Pennsylvania. Ατομικές της εκθέσεις περιλαμβάνουν το Dreamstorming στο Ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών Σπουδών στη Βενετία (2003), που παρουσιάστηκε υπό την αιγίδα της Ελληνικής Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ακολούθησαν οι εκθέσεις A Telluric Path στο American University Museum στο Katzen Arts Center, Ουάσινγκτον, DC (2008) και Remaking Realities στο Stevenson University, Μέριλαντ (2011). Μία από τις πρώτες ομαδικές εκθέσεις της ήταν στην έκθεση του Σοβιετικού Υπουργείου Πολιτισμού στο Παλάτι Σοβιετικών Καλλιτεχνών στη Μόσχα (1988), και στη συνέχεια στη Μπιενάλε της Σόφιας (1989), όπου έλαβε το δεύτερο βραβείο διάκρισης. Το 1990, συμμετείχε στον Διεθνή Διαγωνισμό της UNESCO Man and Human Values into the 21st Century στην Αθήνα. Ακολούθησαν διεθνείς συμμετοχές όπως η 19η Μπιενάλε της Λιουμπλιάνα (1991), η Μπιενάλε του Μάαστριχτ (1993), η 3η Μπιενάλε του Βελιγραδίου (1994) και ο Διαγωνισμός της UNESCO στο Παρίσι (1994). Συμμετείχε επίσης στο The Missing Peace Project, μια περιοδεύουσα έκθεση που παρουσιάστηκε σε ιδρύματα όπως το Frost Museum στη Φλόριντα, το San Antonio Museum of Art στο Τέξας και το UCLA Fowler Museum στην Καλιφόρνια (2006-11). Πιο πρόσφατα, συμμετείχε στις εκθέσεις wanderlust / all passports, Μέγαρο Σλήμαν – Μελά (2024) στην Αθήνα και Femicide (2025) στη Νέα Υόρκη. Ζει και εργάζεται στη Νέα Υόρκη.
Info:
Νεφέλη Μασία
“Ταξίδια φωτός”
Μουσείο Νεοελληνικής Τέχνης Ρόδου
Επιμέλεια: Κώστας Πράπογλου
Διάρκεια έως 29 Αυγούστου 2026
ΩΡΑΡΙΟ:
Τρίτη – Σάββατο: 10.00 – 21.00 (τελευταία είσοδος κοινού 20.30)
Κυριακή & Δευτέρα κλειστά
Διεύθυνση:
Νέα Πτέρυγα Νεστορίδειου Μελάθρου
Οδός Πάολας Νεστορίδη (Πρώην οδός Κω), 85100, Ρόδος
Μουσείο Νεοελληνικής Τέχνης Δήμου Ρόδου
Τηλ. 22410 3664
