Ένας διαγωνισμός σε μια κοσμοπολίτικη λουτρόπολη του Βελγίου, το μακρινό 1888, έμελλε να αποτελέσει την απαρχή ενός θεσμού που για περισσότερο από έναν αιώνα γνώρισε δόξα, τεράστια δημοσιότητα, εκατομμύρια τηλεθεατές, αλλά και έντονη κοινωνική αμφισβήτηση.
Ήταν ο πρώτος σύγχρονος διεθνής διαγωνισμός γυναικείας ομορφιάς. Και από εκείνη την εποχή μέχρι τη Μις Ευρώπη, τη Μις Υφήλιο και τη Μις Κόσμος, τα καλλιστεία έγιναν ένα παγκόσμιο φαινόμενο.
Η Ελλάδα όχι μόνο συμμετείχε, αλλά έγραψε και ορισμένες εντυπωσιακές σελίδες στην ιστορία τους.
Ο πρώτος διαγωνισμός ομορφιάς στο Σπα
Στις 19 Σεπτεμβρίου 1888, στη διάσημη λουτρόπολη Σπα του Βελγίου, πραγματοποιήθηκε ο διαγωνισμός που αναφέρεται συχνά ως ο πρώτος σύγχρονος διεθνής διαγωνισμός ομορφιάς.
Οι διοργανωτές είχαν απευθύνει πρόσκληση μέσω του Τύπου και συγκεντρώθηκαν περίπου 350 υποψηφιότητες. Από αυτές επελέγησαν, με βάση φωτογραφίες, μόλις 21 γυναίκες για την τελική διαδικασία.
Τα καλλιστεία, βέβαια, δεν θύμιζαν σε τίποτα τα μεταγενέστερα τηλεοπτικά σόου.
Τα κοινωνικά ήθη του 19ου αιώνα ήταν εντελώς διαφορετικά. Η τελική αξιολόγηση έγινε μακριά από το ευρύ κοινό, από ανδρική κριτική επιτροπή, ενώ οι υποψήφιες βρίσκονταν υπό αυστηρή επιτήρηση.
Νικήτρια αναδείχθηκε η μόλις 18 ετών Μπέρθα Σουκαρέτ (Bertha Soucaret), η οποία κέρδισε το σημαντικό για την εποχή χρηματικό έπαθλο των 5.000 φράγκων.
Σε αρκετές μεταγενέστερες αναφορές υπάρχει σύγχυση για την καταγωγή της. Η Σουκαρέτ αναφέρεται από ιστορικές πηγές ως νεαρή Κρεολή από τη Γουαδελούπη και όχι από τη Γουατεμάλα, όπως συχνά αναπαράγεται.
Η φωτογραφία της δημοσιεύθηκε και στον Τύπο της εποχής, μετατρέποντάς την ουσιαστικά στην πρώτη διεθνώς αναγνωρίσιμη «βασίλισσα της ομορφιάς».
Πότε ξεκίνησαν τα καλλιστεία στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα η ιστορία αρχίζει ουσιαστικά στα τέλη της δεκαετίας του 1920.
Το 1928 αναφέρεται η ανακήρυξη της Ντίνας Σαρρή ως «Μις Ελλάς», ενώ το 1929 πραγματοποιήθηκε οργανωμένος ελληνικός διαγωνισμός ομορφιάς.
Η μεγάλη στιγμή, όμως, ήρθε σχεδόν αμέσως.
Και είχε το όνομα Αλίκη Διπλαράκου.
Αλίκη Διπλαράκου: η πρώτη μεγάλη ελληνική διεθνής κατάκτηση
Η Αλίκη Διπλαράκου ήταν μόλις 18 ετών όταν αναδείχθηκε καλλονή της Ελλάδας.
Στις 6 Φεβρουαρίου 1930, στο Παρίσι, κέρδισε τον τίτλο της Μις Ευρώπη, επικρατώντας των εκπροσώπων άλλων ευρωπαϊκών χωρών.
Ήταν μία τεράστια επιτυχία για την Ελλάδα της εποχής και η Διπλαράκου έγινε διεθνώς γνωστή.
Δεν περιορίστηκε όμως στον τίτλο της ομορφιάς. Μιλούσε ξένες γλώσσες, ταξίδεψε στις Ηνωμένες Πολιτείες και έδωσε διαλέξεις για την Ελλάδα, τον αρχαίο και τον σύγχρονο ελληνικό πολιτισμό.
Την ίδια χρονιά συμμετείχε και σε διεθνή διαγωνισμό στο Ρίο ντε Τζανέιρο, όπου κατέλαβε τη δεύτερη θέση.
Η Διπλαράκου υπήρξε ουσιαστικά η πρώτη Ελληνίδα που μετέτρεψε έναν τίτλο ομορφιάς σε διεθνή δημόσια παρουσία.
Η μεταπολεμική εποχή και η Σταρ Ελλάς
Μετά τον πόλεμο ο θεσμός επανήλθε δυναμικά.
Το 1952 ξεκίνησε η μεταπολεμική περίοδος των οργανωμένων ελληνικών καλλιστείων και καθιερώθηκε σταδιακά ο τίτλος Σταρ Ελλάς.
Για δεκαετίες τα καλλιστεία αποτελούσαν μεγάλο κοσμικό και αργότερα τηλεοπτικό γεγονός.
Και από αυτά πέρασαν γυναίκες που στη συνέχεια πρωταγωνίστησαν στον κινηματογράφο, στο θέατρο, στην τηλεόραση και στο μόντελινγκ.
Κορίνα Τσοπέη: η Ελληνίδα Μις Υφήλιος
Το 1964 η Ελλάδα πέτυχε μία από τις μεγαλύτερες διεθνείς διακρίσεις της.
Η Κορίνα Τσοπέη, έχοντας αναδειχθεί Σταρ Ελλάς, ταξίδεψε στις Ηνωμένες Πολιτείες για τον διαγωνισμό Miss Universe.
Στο Μαϊάμι κατέκτησε το στέμμα της Miss Universe 1964.
Ήταν η πρώτη Ελληνίδα που έγινε Μις Υφήλιος και παραμένει η μοναδική Ελληνίδα που έχει κατακτήσει τον συγκεκριμένο παγκόσμιο τίτλο.
Η Τσοπέη εγκαταστάθηκε στη συνέχεια στις Ηνωμένες Πολιτείες, εργάστηκε ως μοντέλο και ηθοποιός και εμφανίστηκε σε κινηματογραφικές και τηλεοπτικές παραγωγές.
Μεταξύ άλλων συμμετείχε στην ταινία «A Man Called Horse», δίπλα στον Ρίτσαρντ Χάρις.
Ειρήνη Σκλήβα: η Ελλάδα στην κορυφή του Miss World
Τριάντα δύο χρόνια αργότερα ήρθε η δεύτερη τεράστια παγκόσμια ελληνική επιτυχία.
Η Ειρήνη Σκλήβα, μόλις 18 ετών, ταξίδεψε το 1996 στην Ινδία για τον διαγωνισμό Miss World.
Στις 23 Νοεμβρίου 1996, στην Μπανγκαλόρ, αναδείχθηκε Miss World 1996, ανάμεσα σε δεκάδες υποψήφιες από ολόκληρο τον κόσμο.
Ήταν η πρώτη και μέχρι σήμερα μοναδική Ελληνίδα που κατέκτησε τον τίτλο της Μις Κόσμος.
Μετά τη διεθνή επιτυχία της εργάστηκε κυρίως στον χώρο του μόντελινγκ και έγινε ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα πρόσωπα της εποχής.
Μαρίνα Τσιντικίδου: Αναδείχθηκε Σταρ Ελλάς το 1992 και την ίδια χρονιά κατέκτησε και τον τίτλο της Μις Ευρώπη, προσθέτοντας το όνομά της στη μικρή αλλά εντυπωσιακή λίστα των Ελληνίδων με μεγάλη διεθνή διάκριση στα καλλιστεία. Εκπροσώπησε επίσης την Ελλάδα στο Miss Universe 1992 και στη συνέχεια ακολούθησε πολυετή και επιτυχημένη πορεία στο μόντελινγκ, με έντονη παρουσία στις πασαρέλες, στη φωτογράφιση και στην ελληνική τηλεόραση. Ήταν ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα μοντέλα της δεκαετίας του ’90 και μία από τις χαρακτηριστικές περιπτώσεις Ελληνίδων για τις οποίες τα καλλιστεία αποτέλεσαν αφετηρία επαγγελματικής καριέρας.
Ισαβέλλα Δάρρα: Μις Ευρώπη με τον Αλέν Ντελόν να της φορά το στέμμα
Και έναν χρόνο αργότερα, το 1997, η Ελλάδα ξαναβρέθηκε στην ευρωπαϊκή κορυφή.
Η Ισαβέλλα Δάρρα κατέκτησε τον τίτλο της Miss Europe 1997, συνεχίζοντας, 67 χρόνια μετά την Αλίκη Διπλαράκου, την ιδιαίτερη ελληνική παράδοση στον ευρωπαϊκό θεσμό.
Η εικόνα που έμεινε από εκείνη τη βραδιά ήταν ξεχωριστή: το στέμμα στη νικήτρια Ελληνίδα απένειμε ο Αλέν Ντελόν, ένας από τους εμβληματικότερους σταρ στην ιστορία του ευρωπαϊκού κινηματογράφου.
Για τη Δάρρα, όμως, τα καλλιστεία δεν αποτέλεσαν τη μοναδική της ταυτότητα.
Ακολούθησε το μόντελινγκ, αλλά στη συνέχεια στράφηκε και σε διαφορετικούς δρόμους καλλιτεχνικής έκφρασης, ασχολούμενη ιδιαίτερα με τη γραφή και την ποίηση και εκδίδοντας βιβλία.
Ζωή Λάσκαρη: από το στέμμα στην κορυφή του κινηματογράφου
Αν υπάρχει μία περίπτωση που δείχνει πόσο σημαντική μπορούσε να αποδειχθεί η αφετηρία των καλλιστείων για μια μετέπειτα καριέρα στην Ελλάδα, αυτή είναι η Ζωή Λάσκαρη.
Ως Ζωίτσα Κουρούκλη, αναδείχθηκε Σταρ Ελλάς το 1959.
Λίγο αργότερα μπήκε στον κινηματογράφο. Ο Γιάννης Δαλιανίδης την επέλεξε για τον «Κατήφορο» και η Λάσκαρη εξελίχθηκε σε μία από τις μεγαλύτερες σταρ της χρυσής εποχής του ελληνικού σινεμά.
«Νόμος 4000», «Μερικοί το προτιμούν κρύο», «Οι θαλασσιές οι χάντρες» και πολλές ακόμη ταινίες την καθιέρωσαν, ενώ ακολούθησε και σημαντική θεατρική διαδρομή.
Ρίκα Διαλυνά: από τα καλλιστεία στην οθόνη
Μία άλλη χαρακτηριστική περίπτωση ήταν η Ρίκα Διαλυνά.
Αναδείχθηκε Σταρ Ελλάς το 1954 και στη συνέχεια δημιούργησε μακρά καριέρα στον κινηματογράφο και στο θέατρο.
Υπήρξε μία από τις χαρακτηριστικές γυναικείες παρουσίες του ελληνικού κινηματογράφου των δεκαετιών του ’50 και του ’60, αποδεικνύοντας και αυτή ότι για αρκετές εστεμμένες το στέμμα λειτουργούσε ως αφετηρία και όχι ως προορισμός.
ΦΩΤΟ
Οι εστεμμένες που πέρασαν στην υποκριτική
Ο κατάλογος δεν σταματά εκεί.
Από τα ελληνικά καλλιστεία πέρασαν γυναίκες που στη συνέχεια απέκτησαν δική τους πορεία στην υποκριτική και στην τηλεόραση.
Ανάμεσά τους η Γωγώ Ατζολετάκη, η Μαίρη Βιδάλη, η Μαρία Τζομπανάκη και η Βάνα Μπάρμπα, η οποία μάλιστα απέκτησε και διεθνή κινηματογραφική παρουσία με τη συμμετοχή της στη βραβευμένη με Όσκαρ ταινία «Mediterraneo».
Τα καλλιστεία λειτουργούσαν εκείνα τα χρόνια και ως μία τεράστια βιτρίνα νέων προσώπων για τον ελληνικό κινηματογράφο, το θέατρο, τη διαφήμιση και αργότερα την τηλεόραση.
Η εποχή του μόντελινγκ και της ιδιωτικής τηλεόρασης
Στις δεκαετίες του 1980 και κυρίως του 1990 το σκηνικό άλλαξε.
Η ιδιωτική τηλεόραση μετέτρεψε τα καλλιστεία σε μεγάλο prime time θέαμα και οι νικήτριες αποκτούσαν μέσα σε ένα βράδυ πανελλαδική αναγνωρισιμότητα.
Η Τζένη Μπαλατσινού, Σταρ Ελλάς 1990, έκανε σημαντική καριέρα στο μόντελινγκ και αργότερα στην τηλεόραση.
Η Μαρίνα Τσιντικίδου, Σταρ Ελλάς 1992, ακολούθησε επίσης σημαντική πορεία ως μοντέλο και εκπροσώπησε την Ελλάδα στο Miss Universe.
Η Ρέα Τουτουνζή, Σταρ Ελλάς 1994, έγινε ένα από τα αναγνωρίσιμα μοντέλα της δεκαετίας.
Από τον χώρο των ελληνικών καλλιστείων πέρασαν ακόμη πρόσωπα όπως η Νόνη Δούνια και η Εύη Βατίδου, που στη συνέχεια απέκτησαν έντονη παρουσία στο μόντελινγκ, στα μέσα ενημέρωσης και στην ελληνική show business.
Τέσσερα ελληνικά στέμματα που έγραψαν ιστορία
Αν κρατήσουμε τους μεγάλους διεθνείς σταθμούς της ελληνικής παρουσίας, τέσσερα ονόματα ξεχωρίζουν ιδιαίτερα:
Αλίκη Διπλαράκου – Μις Ευρώπη 1930.
Κορίνα Τσοπέη – Μις Υφήλιος 1964.
Ειρήνη Σκλήβα – Μις Κόσμος 1996.
Ισαβέλλα Δάρρα – Μις Ευρώπη 1997.
Τέσσερις Ελληνίδες, τέσσερις διαφορετικές εποχές και τέσσερις διεθνείς διακρίσεις, από το Παρίσι του Μεσοπολέμου μέχρι την εποχή της παγκόσμιας τηλεόρασης.
Από την Μπέρθα του 1888 σε έναν θεσμό που άλλαξε
Πέρασαν σχεδόν 140 χρόνια από εκείνον τον παράξενο για τα σημερινά δεδομένα διαγωνισμό στο Σπα του Βελγίου.
Τα καλλιστεία γνώρισαν στο μεταξύ την απόλυτη δόξα αλλά και έντονη κριτική. Η αντίληψη ότι η γυναίκα μπορεί να βαθμολογείται κυρίως για την εξωτερική της εμφάνιση αμφισβητήθηκε έντονα και οι μεγάλοι διεθνείς θεσμοί επιχείρησαν σταδιακά να αλλάξουν, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στην προσωπικότητα, στις σπουδές, στην κοινωνική δραστηριότητα και στις επικοινωνιακές ικανότητες των διαγωνιζομένων.
Αλλά ως κομμάτι της κοινωνικής και της τηλεοπτικής ιστορίας, τα καλλιστεία άφησαν αναμφίβολα το αποτύπωμά τους.
Και στην Ελλάδα άφησαν κάτι ακόμη: γυναίκες που πήραν ένα στέμμα για μία βραδιά και στη συνέχεια απέδειξαν ότι μπορούσαν να δημιουργήσουν μια καριέρα που κράτησε δεκαετίες.
Από τη Διπλαράκου και την Τσοπέη μέχρι τη Σκλήβα και την Ισαβέλλα Δάρρα. Και από τη Ζωή Λάσκαρη και τη Ρίκα Διαλυνά μέχρι μια ολόκληρη γενιά μοντέλων, ηθοποιών και τηλεοπτικών προσώπων.
Για πολλές από αυτές, τελικά, το στέμμα δεν ήταν η κορυφή. Ήταν απλώς η αρχή.
