Η Αθηνά Ωνάση ποτέ δεν υπήρξε πρόσωπο που εξηγεί. Εμφανίζεται σπάνια, μιλά σχεδόν ποτέ, κινείται με την πειθαρχία μιας γυναίκας που έμαθε από πολύ μικρή ότι κάθε της βήμα θα διαβάζεται σαν γρίφος. Γι’ αυτό και οι δύο τελευταίες κινήσεις της, η αποχώρηση από το Διοικητικό Συμβούλιο του γαλλικού ομίλου σούπερ μάρκετ Casino και η εξαφάνιση του ονόματός της από το ιππικό event του Σεν Τροπέ, δεν πέρασαν απαρατήρητες.
Δεν είναι μόνο οι κινήσεις. Είναι ο τρόπος. Χωρίς δήλωση. Χωρίς εξήγηση. Χωρίς εκείνο το ελάχιστο δημόσιο σχόλιο που θα έκλεινε τον κύκλο των ερωτημάτων. Και όταν πρόκειται για την τελευταία Ωνάση, η σιωπή δεν εκλαμβάνεται ως απουσία. Εκλαμβάνεται ως είδηση.
Στη Γαλλία, εκεί όπου η Αθηνά Ωνάση φαίνεται να έχει μεταφέρει μεγάλο μέρος της ζωής και των ενδιαφερόντων της, ο επιχειρηματικός Τύπος ασχολήθηκε κυρίως με την αποχώρησή της από την Casino. Η παρουσία της στο Διοικητικό Συμβούλιο είχε εξαρχής ξαφνιάσει: η εγγονή του Αριστοτέλη Ωνάση, γνωστή περισσότερο για την ιππασία και την απόλυτη ιδιωτικότητά της, μπήκε το 2024 σε έναν γαλλικό εμπορικό κολοσσό που βρισκόταν σε φάση αναδιάρθρωσης. Δύο χρόνια αργότερα, έφυγε.
Επισήμως, η παραίτηση αποδόθηκε σε «προσωπικούς λόγους». Ανεπισήμως, το ερώτημα έμεινε ανοιχτό. Η γαλλική επιχειρηματική στήλη La Minute Riches τη χαρακτήρισε περίπου ως «δισεκατομμυριούχο και αόρατη», μια γυναίκα που «εμφανίζεται, δρα και εξαφανίζεται». Η διατύπωση είναι σχεδόν φτιαγμένη για την ίδια. Διότι η Αθηνά Ωνάση δεν έχει χτίσει δημόσια εικόνα. Έχει χτίσει απουσία.
Η περίπτωση της Casino είναι από μόνη της ενδιαφέρουσα. Ο όμιλος πέρασε σε νέα φάση μετά την αναδιάρθρωσή του, υπό την επιρροή του Ντάνιελ Κρετίνσκι, με νέο διοικητικό σχήμα και νέα ισορροπία δυνάμεων. Η Αθηνά μπήκε σε αυτό το σχήμα ως ανεξάρτητο μέλος, όχι ως εκτελεστικό στέλεχος. Η αποχώρησή της, όμως, τόσο σύντομα και τόσο αθόρυβα, αφήνει την αίσθηση ότι η σχέση της με το συγκεκριμένο επιχειρηματικό εγχείρημα ήταν περισσότερο επεισόδιο παρά στρατηγική στροφή ζωής.
Αν όμως η έξοδος από την Casino εξηγείται σχετικά εύκολα ως επιχειρηματική απόφαση, η δεύτερη κίνηση προκαλεί περισσότερη συζήτηση. Γιατί το Σεν Τροπέ δεν ήταν ένας τυχαίος σταθμός. Το Longines Athina Onassis Horse Show ήταν το γεγονός που συνέδεε δημόσια την Αθηνά με τη μεγάλη, σταθερή αγάπη της ζωής της: τα άλογα.
Η Ωνάση υπήρξε επί χρόνια αθλήτρια της ιππασίας, με συμμετοχές σε υψηλού επιπέδου αγώνες. Το όνομά της στο ιππικό γκαλά του Σεν Τροπέ δεν ήταν μια απλή χορηγική πινακίδα. Ήταν σχεδόν η μόνη δημόσια «υπογραφή» της σε έναν κόσμο που πραγματικά γνώριζε και αγαπούσε. Γι’ αυτό και η φετινή απουσία του ονόματός της από τη διοργάνωση έχει μεγαλύτερη βαρύτητα από μια τυπική αλλαγή τίτλου.
Το event συνεχίζεται. Το Σεν Τροπέ συνεχίζει να φιλοξενεί κορυφαίους ιππείς και άλογα λίγα μέτρα από την παραλία της Παμπελόν. Όμως η ονομασία δεν είναι πια εκείνη που θύμιζε την Αθηνά. Και αυτό, σε έναν χώρο όπου τα ονόματα μετράνε σχεδόν όσο και οι παρουσίες, δεν μπορεί να θεωρηθεί λεπτομέρεια.
Το ερώτημα είναι αν πρόκειται για αποχώρηση από μια διοργάνωση, για τέλος μιας χορηγικής σχέσης ή για ακόμη μία προσπάθεια να μικρύνει το αποτύπωμά της στον δημόσιο χώρο. Κανείς δεν μπορεί να το πει με βεβαιότητα. Και ίσως αυτό είναι το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο στην ιστορία της: όσα αφορούν την Αθηνά Ωνάση σπάνια λύνονται. Συνήθως απλώς αλλάζουν μορφή.
Οι τραγωδίες στην οικογένεια Ωνάση
Η οικογένεια Ωνάση κουβαλά έναν μύθο που εδώ και δεκαετίες τα διεθνή μέσα περιγράφουν με όρους ελληνικής τραγωδίας. Ο Αλέξανδρος Ωνάσης, ο γιος του Αριστοτέλη, σκοτώθηκε το 1973 μετά από αεροπορικό δυστύχημα στην Αθήνα. Η Χριστίνα Ωνάση, μητέρα της Αθηνάς, βρέθηκε νεκρή το 1988 σε μπανιέρα στο Μπουένος Άιρες, με την επίσημη αιτία θανάτου να συνδέεται με οξύ πνευμονικό οίδημα. Από τότε, κάθε νέα σιωπή, κάθε νέα απομάκρυνση, κάθε ανεξήγητη κίνηση της τελευταίας απογόνου μπαίνει σχεδόν αυτόματα στο ίδιο βαρύ κάδρο.
Όμως εδώ χρειάζεται προσοχή. Η σημερινή ιστορία δεν είναι τραγωδία. Είναι η ιστορία μιας γυναίκας με τεράστια περιουσία, βαρύ επώνυμο και σχεδόν μηδενική διάθεση δημόσιας αυτοέκθεσης, η οποία αποχωρεί από δύο πεδία όπου το όνομά της είχε σημασία. Το μυστήριο δεν βρίσκεται σε κάποια σκοτεινή απόδειξη. Βρίσκεται στο κενό εξήγησης.
Και υπάρχει, φυσικά, και το οικονομικό ερώτημα. Πόση είναι σήμερα η περιουσία της Αθηνάς Ωνάση;
Η απάντηση δεν είναι απλή. Δεν υπάρχει επίσημη, δημόσια αποτίμηση. Η ίδια δεν ανήκει στους ανθρώπους που εμφανίζονται σε λίστες, παρουσιάζουν χαρτοφυλάκια ή επιδεικνύουν περιουσιακά στοιχεία. Οι περισσότερες σύγχρονες εκτιμήσεις τη θέλουν να διαθέτει περιουσία σαφώς μικρότερη από ένα δισεκατομμύριο δολάρια, πιθανώς στην περιοχή των αρκετών εκατοντάδων εκατομμυρίων. Κάποιες αναλύσεις την τοποθετούν περίπου μεταξύ 500 και 900 εκατομμυρίων δολαρίων, υπολογίζοντας ακίνητα, ρευστό, μετοχές, ομόλογα, άλογα και ιππικές εγκαταστάσεις.
Η ιστορική βάση της περιουσίας της είναι το μερίδιο που πέρασε από τον Αριστοτέλη Ωνάση στη Χριστίνα και από τη Χριστίνα στην Αθηνά. Ένα άλλο μεγάλο τμήμα της κληρονομιάς του Αριστοτέλη Ωνάση κατέληξε στο Ίδρυμα Αλέξανδρος Ωνάσης, στη μνήμη του γιου του. Στο μεταξύ, περιουσιακά σύμβολα της δυναστείας, όπως ο Σκορπιός, πέρασαν σε άλλα χέρια, επιβεβαιώνοντας ότι η Αθηνά δεν έμοιαζε ποτέ να ενδιαφέρεται για την αναπαραγωγή του παλιού μύθου.
Ίσως αυτό είναι και το πραγματικό νήμα που ενώνει τα σούπερ μάρκετ, τα άλογα και το Σεν Τροπέ. Η Αθηνά Ωνάση δεν ζει σαν δημόσια κληρονόμος. Ζει σαν άνθρωπος που θέλει να διαχειρίζεται το επώνυμό της με τη μικρότερη δυνατή έκθεση. Αν κάτι την «προδίδει», είναι ότι ακόμη και η προσπάθειά της να αποσυρθεί γίνεται είδηση.
