Η διάσωση του πιλότου του F-15 που κατέρριψαν οι Ιρανοί κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Μέση Ανατολή εξελίχθηκε σε μια από τις πιο συγκλονιστικές και ηρωικές σελίδες της σύγκρουσης. Η επιχείρηση, που έμοιαζε με σκηνικό από χολιγουντιανή ταινία δράσης, ανέδειξε τα όρια της ανθρώπινης αντοχής και τον επαγγελματισμό των ειδικών δυνάμεων που κλήθηκαν να δράσουν κάτω από ακραία πίεση χρόνου.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του CNN που επικαλείται πηγές από τις υπηρεσίες πληροφοριών των ΗΠΑ, ο πιλότος περιέγραψε ότι, πριν εγκαταλείψει το μαχητικό του, παρατήρησε δεκάδες ιρανικά drones να πετούν σε έναν ασυνήθιστο, συντονισμένο σχηματισμό που θύμιζε “μέδουσα”.
Η περιγραφή αυτή, που δεν είχε δημοσιοποιηθεί μέχρι τώρα, προκάλεσε προβληματισμό και έντονη κινητικότητα στους κόλπους της αμερικανικής κοινότητας πληροφοριών, η οποία παραμένει μέχρι σήμερα χωρίς συγκεκριμένο συμπέρασμα.
Οι πρώτες εκτιμήσεις
Οι πρώτες εκτιμήσεις των αμερικανικών αρχών εξετάζουν το ενδεχόμενο ο συγκεκριμένος σχηματισμός να έπαιξε κάποιον ρόλο στην κατάρριψη του F-15, αν και τα αίτια του περιστατικού παραμένουν υπό διερεύνηση.
«Πολλαπλά drones συνδεδεμένα μεταξύ τους που κινούνταν ως ένα, με μικρότερα drones από κάτω σαν πόδια», ανέφερε μία από τις πηγές, χαρακτηρίζοντας την εικόνα «πραγματικά εξωπραγματική».
Άλλη πηγή μίλησε για ένα «ναρκοπέδιο drones» στον αέρα, όπως το περιέγραψε ο πιλότος.
Παρότι τα ακριβή αίτια της κατάρριψης του F-15 εξακολουθούν να διερευνώνται, οι αρχικές εκθέσεις έδειχναν ότι είναι πιθανό ο σχηματισμός των drones να συνέβαλε με κάποιον τρόπο στην κατάρριψη του αμερικανικού μαχητικού από το Ιράν, σύμφωνα με δύο από τις πηγές.
Το χρονικό
Το F-15 είχε πλήρωμα δύο άτομα – έναν πιλότο και έναν αξιωματικό οπλικών συστημάτων. Οι αμερικανικές δυνάμεις ξεκίνησαν αμέσως επιχείρηση έρευνας και διάσωσης.
Η κατάρριψη του μαχητικού F-15 σηματοδότησε την πρώτη φορά που αμερικανικό αεροσκάφος καταρρίφθηκε πάνω από το Ιράν κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης.
Ο πιλότος διασώθηκε λίγες ώρες μετά την εκτίναξή του από το αεροσκάφος, ενώ ο αξιωματικός οπλικών συστημάτων απέφυγε τη σύλληψη από τις ιρανικές δυνάμεις, κρυπτόμενος στα βουνά για περισσότερο από μία ημέρα, προτού διασωθεί και εκείνος. Δεν είναι σαφές αν ο αξιωματικός οπλικών συστημάτων είδε επίσης τον σχηματισμό των drones.
Ένα δεύτερο αεροσκάφος, τύπου A-10, καταρρίφθηκε κατά τη διάρκεια της επιχείρησης διάσωσης, ωστόσο ο πιλότος του κατάφερε να εκτιναχθεί με ασφάλεια εκτός του ιρανικού εναέριου χώρου.
Οι αξιωματούχοι των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών διαφώνησαν ως προς το πώς έπρεπε να ερμηνευθεί η περιγραφή του πιλότου του F-15, αλλά και ως προς το κατά πόσο εκείνος ήταν σε θέση να ανακαλέσει με σαφήνεια τα γεγονότα.
Καταρχάς, είχε υποστεί διάσειση κατά την πτώση του αεροσκάφους. Ήταν μάλιστα η δεύτερη φορά που καταρριπτόταν στη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν: σύμφωνα με δύο από τις πηγές, συγκαταλεγόταν επίσης στους πιλότους που τα αεροσκάφη τους καταρρίφθηκαν σε περιστατικό φίλιων πυρών από δυνάμεις του Κουβέιτ στις αρχές της σύγκρουσης.
Τα σενάρια
Είχε άραγε γίνει μάρτυρας μιας προηγμένης επιχειρησιακής δυνατότητας που οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών αγνοούσαν; Ενός δοκιμαστικού συστήματος; Ή μήπως επρόκειτο για αντικατοπτρισμό στην έρημο;
Οι αξιωματούχοι που πραγματοποίησαν την αποτίμηση του περιστατικού φέρονται να τον ρώτησαν κάτι του τύπου: «Είσαι βέβαιος ότι είδες αυτό που λες ότι είδες;», σύμφωνα με μία ακόμη πηγή.
Η Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ παρέπεμψε τα ερωτήματα στο Κεντρικό Στρατηγείο των Ενόπλων Δυνάμεων των ΗΠΑ (CENTCOM), το οποίο δεν απάντησε ευθέως στις ερωτήσεις του CNN. Το Γραφείο της Διευθύντριας Εθνικών Πληροφοριών δεν ανταποκρίθηκε σε αίτημα για σχόλιο.
Τα ερωτήματα γύρω από το πρόγραμμα drones του Ιράν προκύπτουν τη στιγμή που οι ΗΠΑ και η Τεχεράνη διαπραγματεύονται μια συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου, έχοντας ξεκινήσει την περασμένη εβδομάδα μια περίοδο 60 ημερών για συνομιλίες στο πλαίσιο της εκεχειρίας. Οι διαπραγματεύσεις αναμένεται να επικεντρωθούν στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, αν και και οι δύο πλευρές έχουν θέσει ένα ευρύ φάσμα ζητημάτων.
Παρότι η συγκεκριμένη δυνατότητα των drones που περιέγραψε ο πιλότος δεν ήταν κάτι που οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών είχαν προηγουμένως εκτιμήσει ότι διέθετε το Ιράν, υπάρχουν αναφορές που δείχνουν ότι η Τεχεράνη λάμβανε βοήθεια από την Κίνα και τη Ρωσία για την ανάπτυξη της τεχνολογίας των μη επανδρωμένων αεροσκαφών της, σύμφωνα με δύο πηγές που γνωρίζουν το θέμα.
Ο τεχνικός όρος για τη δυνατότητα που περιέγραψε ο πιλότος είναι «δικτύωση πλέγματος ενός προς πολλούς» (one-to-many meshed networking), σύμφωνα με τις ίδιες πηγές.
Γενικά, η δικτύωση πλέγματος επιτρέπει σε έναν χειριστή να ελέγχει ταυτόχρονα πολλαπλά drones. Άλλες χώρες — όπως η Ρωσία και η Κίνα — εκτιμάται ότι διαθέτουν ήδη αυτή τη δυνατότητα. Οποιαδήποτε εξέλιξη στο ήδη προηγμένο πρόγραμμα πολέμου με drones του Ιράν θα αποτελούσε λόγο ανησυχίας για τις αμερικανικές δυνάμεις και τους συμμάχους τους στην περιοχή.
Η τεχνολογία της δικτύωσης πλέγματος θα μπορούσε επίσης, θεωρητικά, να χρησιμοποιηθεί για την παροχή πρόσβασης στο διαδίκτυο σε απομακρυσμένες περιοχές χωρίς υφιστάμενες υποδομές, σημείωσε ένας Αμερικανός αξιωματούχος — μια δυνητικά ειρηνική και χρήσιμη εφαρμογή.
Το Ιράν χρησιμοποίησε εκτενώς τα επιθετικά του drones ως όπλο κατά τη διάρκεια της πολυήμερης σύγκρουσης με τις αμερικανικές και ισραηλινές δυνάμεις, καθώς και με γειτονικές χώρες του Κόλπου.
«Θα χρειαστεί να δαπανήσουμε τεράστια ποσά — πραγματικά τεράστια — σε χρήματα, ανθρώπινους πόρους και στρατιωτικά μέσα για να προστατευτούμε από κάτι που μπορεί να συντονίζεται με αυτόν τον τρόπο», δήλωσε στο CNN η Έμα Μπέιτς, ειδική στον πόλεμο με drones και στον εκσυγχρονισμό της άμυνας, η οποία ίδρυσε την εταιρεία Cachai, αναφερόμενη στην απειλή που δημιουργούν οι δυνατότητες δικτύωσης πλέγματος στα drones.
«Αν μπορεί να συντονίζεται ώστε να σχηματίζει ένα αναγνωρίσιμο σχήμα και να το διατηρεί, αν φέρει εκρηκτικά και αν διατηρεί εφεδρικούς πόρους για να πλήξει ό,τι δεν κατέστρεψε το πρώτο κύμα επίθεσης, τότε πρόκειται για μια εξαιρετικά προηγμένη τακτική», πρόσθεσε η Μπέιτς.
