Τα κράτη μέλη της ΕΕ και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέληξαν τα ξημερώματα σε προσωρινή συμφωνία για την αναθεώρηση του ευρωπαϊκού κανονισμού για την τεχνητή νοημοσύνη (AI Act), εισάγοντας νέα απαγόρευση για εφαρμογές AI που δημιουργούν ψεύτικες σεξουαλικές εικόνες χωρίς συναίνεση, ενώ παράλληλα μεταθέτουν την εφαρμογή βασικών υποχρεώσεων για τα λεγόμενα συστήματα «υψηλού κινδύνου».
Η συμφωνία επετεύχθη έπειτα από εννέα ώρες διαπραγματεύσεων και εντάσσεται στο πακέτο «Omnibus VII» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στο πλαίσιο της προσπάθειας απλοποίησης της ευρωπαϊκής ψηφιακής νομοθεσίας μετά τις πιέσεις επιχειρήσεων για μείωση γραφειοκρατίας και επικαλυπτόμενων κανόνων.
Από την πλευρά της κυπριακής προεδρίας, η Υφυπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Μαριλένα Ραουνά, δήλωσε ότι η συμφωνία «στηρίζει σημαντικά τις επιχειρήσεις μειώνοντας τα επαναλαμβανόμενα διοικητικά κόστη», ενώ παράλληλα «διασφαλίζει μεγαλύτερη νομική βεβαιότητα και πιο ομαλή και εναρμονισμένη εφαρμογή των κανόνων σε ολόκληρη την Ένωση, ενισχύοντας την ψηφιακή κυριαρχία και τη συνολική ανταγωνιστικότητα της ΕΕ».
Όπως σημείωσε, «την ίδια στιγμή ενισχύουμε την προστασία των παιδιών απέναντι στους κινδύνους που συνδέονται με τα συστήματα AI», προσθέτοντας ότι η συμφωνία αποτελεί «σαφή απόδειξη ότι οι ευρωπαϊκοί θεσμοί μπορούν να κινηθούν γρήγορα και να τηρήσουν τις δεσμεύσεις τους».
Απαγόρευση των AI«nudifiers»
Στο επίκεντρο της συμφωνίας βρίσκεται η απαγόρευση των λεγόμενων AI «nudifiers», δηλαδή εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης που δημιουργούν ψεύτικες γυμνές ή σεξουαλικές εικόνες πραγματικών προσώπων χωρίς τη συγκατάθεσή τους.
Η απαγόρευση αφορά εικόνες, βίντεο και ηχητικό υλικό, καθώς και περιεχόμενο παιδικής σεξουαλικής κακοποίησης που παράγεται μέσω AI.
Συγκεκριμένα, απαγορεύεται:
• η διάθεση στην αγορά συστημάτων AI που έχουν σκοπό τη δημιουργία τέτοιου περιεχομένου
• η κυκλοφορία τους χωρίς επαρκή μέτρα ασφαλείας που να αποτρέπουν τέτοια χρήση
• η χρήση αυτών των συστημάτων για τη δημιουργία μη συναινετικού σεξουαλικού περιεχομένου
Οι εταιρείες θα πρέπει έως τις 2 Δεκεμβρίου 2026 να έχουν προσαρμόσει τα συστήματά τους και να έχουν ενσωματώσει δικλίδες που εμποδίζουν τη δημιουργία τέτοιου περιεχομένου.
Η κίνηση αυτή έρχεται μετά τις αντιδράσεις που προκάλεσαν τους τελευταίους μήνες εργαλεία deepfake, μεταξύ άλλων και λειτουργίες που συνδέθηκαν με το chatbot Grok της Χ AI του, Ίλον Μασκ, μέσω των οποίων δημιουργήθηκαν και διακινήθηκαν ψεύτικες σεξουαλικές εικόνες γυναικών και παιδιών.
Ο Ιρλανδός ευρωβουλευτής Michael McNamara, Μάικλ ΜακΝαμάρα, δήλωσε ότι η συμφωνία «απλοποιεί βασικές πτυχές της ρύθμισης της τεχνητής νοημοσύνης διατηρώντας παράλληλα τις προστασίες», επιβεβαιώνοντας ότι θα απαγορεύεται πλέον η AI που δημιουργεί μη συναινετικές σεξουαλικές εικόνες ή υλικό παιδικής σεξουαλικής κακοποίησης.
Αναβολή για τα συστήματα «υψηλού κινδύνου»
Παράλληλα, οι συννομοθέτες συμφώνησαν να μεταθέσουν την εφαρμογή βασικών κανόνων για τα συστήματα AI «υψηλού κινδύνου», ώστε να δοθεί περισσότερος χρόνος προσαρμογής στις επιχειρήσεις και να ολοκληρωθούν τα απαραίτητα τεχνικά πρότυπα.
Οι νέες ημερομηνίες εφαρμογής ορίζονται:
• στις 2 Δεκεμβρίου 2027 για τα αυτόνομα συστήματα υψηλού κινδύνου, όπως αυτά που χρησιμοποιούνται σε βιομετρικά συστήματα, κρίσιμες υποδομές, εκπαίδευση, υγεία, απασχόληση, επιβολή του νόμου και διαχείριση συνόρων
• στις 2 Αυγούστου 2028 για συστήματα υψηλού κινδύνου που καλύπτονται από ειδική τομεακή νομοθεσία ασφάλειας
Παράλληλα, η υποχρεωτική επισήμανση (watermarking) περιεχομένου που δημιουργείται μέσω AI θα εφαρμοστεί από τις 2 Δεκεμβρίου 2026.
Η συμφωνία προβλέπει επίσης ότι ο τομέας machinery εξαιρείται από ορισμένες απαιτήσεις του AI Act, καθώς ήδη υπόκειται σε ειδικούς τομεακούς κανόνες ασφαλείας.
Παρά τις αλλαγές, ο ευρωπαϊκός κανονισμός για την τεχνητή νοημοσύνη εξακολουθεί να θεωρείται το αυστηρότερο ρυθμιστικό πλαίσιο για την AI παγκοσμίως.
Η προσωρινή συμφωνία θα πρέπει τώρα να εγκριθεί επισήμως από το Συμβούλιο της ΕΕ και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στη συνέχεια να περάσει από νομικο-γλωσσική επεξεργασία πριν από την οριστική υιοθέτησή της τις επόμενες εβδομάδες.
