Ύστερα από μήνες πολιτικών διαβουλεύσεων και καθυστερήσεων, κυρίως λόγω των αντιρρήσεων της Ουγγαρίας, τα 27 κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης συμφώνησαν την Παρασκευή (12/6/2026) να ανοίξουν την πρώτη ομάδα διαπραγματευτικών κεφαλαίων με την Ουκρανία και τη Μολδαβία, επιτρέποντας την έναρξη της ουσιαστικής φάσης των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με τις δύο υποψήφιες χώρες.
Η απόφαση θα επισημοποιηθεί τη Δευτέρα 15 Ιουνίου στο Λουξεμβούργο, στο περιθώριο του Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων, όπου θα πραγματοποιηθούν δύο χωριστές Διακυβερνητικές Διασκέψεις – μία για την Ουκρανία και μία για τη Μολδαβία – με αντικείμενο το άνοιγμα του πακέτου των «Θεμελιωδών Αρχών», το οποίο θεωρείται η βάση ολόκληρης της ενταξιακής διαδικασίας.
Το συγκεκριμένο πακέτο περιλαμβάνει το κράτος δικαίου, την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης, τη λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών, τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης, την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων και την καταπολέμηση της διαφθοράς. Πρόκειται για τους τομείς στους οποίους η Ευρωπαϊκή Ένωση δίνει τη μεγαλύτερη βαρύτητα κατά τη διαδικασία προσχώρησης νέων κρατών μελών.
Σε κοινή τους δήλωση, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα χαιρέτισαν την ομόφωνη συμφωνία των κρατών μελών.
«Σήμερα η Ευρωπαϊκή Ένωση έκανε ένα σημαντικό βήμα προς τα εμπρός», αναφέρουν, υπογραμμίζοντας ότι η απόφαση συνιστά αναγνώριση «της αποφασιστικότητας, του θάρρους και της σκληρής δουλειάς» που επέδειξαν η Ουκρανία και η Μολδαβία προκειμένου να προωθήσουν μεταρρυθμίσεις και να προσαρμοστούν στα ευρωπαϊκά πρότυπα, παρά τις μεγάλες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν.
Από την πλευρά του Κιέβου, ο αντιπρόεδρος της ουκρανικής κυβέρνησης αρμόδιος για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση Τάρας Κάτσκα εξέφρασε την ευγνωμοσύνη της χώρας του «για τη στήριξη και την ενότητα όλων των μελών της ΕΕ».
Για την Ουκρανία, η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς λαμβάνει χώρα ενώ η χώρα εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπη με τη ρωσική εισβολή, ενώ για τη Μολδαβία αποτελεί ακόμη μία επιβεβαίωση της ευρωπαϊκής πορείας που ακολουθεί τα τελευταία χρόνια.
Πώς ξεπεράστηκε το ουγγρικό εμπόδιο
Η απόφαση αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η διαδικασία είχε παγώσει από τις αρχές του 2025, όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε συστήσει το άνοιγμα των διαπραγματευτικών κεφαλαίων, εξαιτίας του βέτο της Ουγγαρίας, η οποία επικαλούνταν ζητήματα που αφορούν τα δικαιώματα της ουγγρικής μειονότητας στην περιοχή της Υπερκαρπαθίας.
Η άρση του μπλόκου κατέστη δυνατή μετά την αλλαγή κυβέρνησης στη Βουδαπέστη: ο Πέτερ Μάγκιαρ, που επικράτησε του Βίκτορ Όρμπαν στις εκλογές του Απριλίου και ανέλαβε την πρωθυπουργία στις 9 Μαΐου, ανακοίνωσε στις αρχές Ιουνίου συνολική συμφωνία με το Κίεβο για τα γλωσσικά, εκπαιδευτικά, πολιτιστικά και πολιτικά δικαιώματα των περίπου 100.000 Ούγγρων της Υπερκαρπαθίας, ύστερα από εβδομάδες τεχνικών διαπραγματεύσεων. Η Βουδαπέστη απέσυρε στη συνέχεια τις επιφυλάξεις της στο επίπεδο των μονίμων αντιπροσώπων.
Η κοινή θέση που ενέκριναν οι «27» συνοδεύεται από οδικό χάρτη για το κράτος δικαίου και από σχέδιο δράσης για τα δικαιώματα των μειονοτήτων -το ζήτημα που αποτέλεσε το βασικό σημείο τριβής μεταξύ Βουδαπέστης και Κιέβου – το οποίο αναπροσαρμόστηκε ώστε να αποτυπώνει το αποτέλεσμα των διαβουλεύσεων των δύο πλευρών.
Η Ουγγαρία πάντως διατηρεί επιφυλακτική στάση ως προς τη συνέχεια: ο Μάγκιαρ έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν υποστηρίζει ταχεία διαδικασία ένταξης και ότι η τελική προσχώρηση της Ουκρανίας θα περάσει από δημοψήφισμα στην Ουγγαρία.
«Η προσφορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι ασυναγώνιστη»
Η κοινή δήλωση περιλαμβάνει και σαφές πολιτικό μήνυμα για τον γεωπολιτικό ρόλο της διεύρυνσης.
«Είναι επίσης ένα μήνυμα ότι η προσφορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης για ειρήνη, σταθερότητα και ευκαιρίες είναι ασυναγώνιστη», τονίζουν η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο Αντόνιο Κόστα.
Η αναφορά αυτή ερμηνεύεται στις Βρυξέλλες ως υπενθύμιση ότι η ενταξιακή προοπτική εξακολουθεί να αποτελεί το ισχυρότερο εργαλείο επιρροής της Ένωσης στην ευρωπαϊκή ήπειρο και ειδικότερα στην ανατολική γειτονία της.
Οι δύο ηγέτες υπογραμμίζουν παράλληλα ότι η διεύρυνση δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική διαδικασία αλλά μια στρατηγική επιλογή για το μέλλον της Ευρώπης.
«Η διεύρυνση είναι στρατηγική επιλογή. Φέρνοντας τα έθνη μας πιο κοντά, ενισχύουμε την ειρήνη, την ασφάλεια και την ευημερία σε ολόκληρη την ήπειρό μας», αναφέρουν.
Όπως επισημαίνουν, σε έναν κόσμο που χαρακτηρίζεται από αυξανόμενη αβεβαιότητα, μια μεγαλύτερη Ευρωπαϊκή Ένωση εξυπηρετεί το κοινό συμφέρον όλων των Ευρωπαίων.
«Η διεύρυνση παραμένει μία από τις μεγαλύτερες επιτυχίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η καλύτερη επένδυση για το κοινό μας μέλλον», καταλήγουν.
Χωρίς διαδικασίες εξπρές η συνέχεια
Παρά τη σημερινή πρόοδο, στις Βρυξέλλες αποκλείουν, για την ώρα, το ενδεχόμενο επιτάχυνσης της διαδικασίας προκειμένου να αναπληρωθεί ο χρόνος που χάθηκε λόγω του ουγγρικού βέτο. Τα κράτη μέλη εμμένουν στην αρχή ότι κάθε υποψήφια χώρα προχωρά αποκλειστικά με βάση την πρόοδο των μεταρρυθμίσεών της, θεωρώντας ότι οποιαδήποτε παρέκκλιση θα υπονόμευε την αξιοπιστία της διαδικασίας. Στο ίδιο πλαίσιο αντιμετωπίζονται με επιφύλαξη και προτάσεις όπως αυτή του Γερμανού καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς για καθεστώς «συνδεδεμένου μέλους» για την Ουκρανία, η οποία είχε ψυχρή υποδοχή όταν κατατέθηκε τον Μάιο.
Το πλαίσιο: Η ενταξιακή διαδρομή αποτελείται συνολικά από έξι θεματικές ομάδες (clusters) και 33 διαπραγματευτικά κεφάλαια. Το πακέτο των «Θεμελιωδών Αρχών», κατά πάγια πρακτική, ανοίγει πρώτο και κλείνει τελευταίο, καθώς η πρόοδος στο κράτος δικαίου καθορίζει τον ρυθμό ολόκληρης της διαπραγμάτευσης. Ουκρανία και Μολδαβία έλαβαν καθεστώς υποψήφιας χώρας τον Ιούνιο του 2022, ενώ οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις άνοιξαν τυπικά με τις πρώτες Διακυβερνητικές Διασκέψεις τον Ιούνιο του 2024 χωρίς ωστόσο να έχει ανοίξει έως σήμερα κανένα διαπραγματευτικό κεφάλαιο.
Η πλήρης δήλωση της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και του Αντόνιο Κόστα
«Σήμερα η Ευρωπαϊκή Ένωση έκανε ένα σημαντικό βήμα προς τα εμπρός.
Όλα τα κράτη μέλη συμφώνησαν να ανοίξει η πρώτη ομάδα ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Ουκρανία και τη Μολδαβία.
Κατά την πρώτη Διακυβερνητική Διάσκεψη τη Δευτέρα θα ανοίξουμε το πακέτο των Θεμελιωδών Αρχών, το οποίο αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της ενταξιακής διαδικασίας.
Καλύπτει τις βασικές αξίες και αρχές πάνω στις οποίες έχει οικοδομηθεί η Ευρωπαϊκή Ένωση, από το κράτος δικαίου έως τους ισχυρούς δημοκρατικούς θεσμούς.
Πρόκειται για αναγνώριση της αποφασιστικότητας, του θάρρους και της σκληρής δουλειάς που επέδειξαν οι δύο χώρες προωθώντας μεταρρυθμίσεις ακόμη και απέναντι σε τεράστιες προκλήσεις.
Είναι επίσης ένα μήνυμα ότι η προσφορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης για ειρήνη, σταθερότητα και ευκαιρίες είναι ασυναγώνιστη.
Η διεύρυνση αποτελεί στρατηγική επιλογή.
Φέρνοντας τα έθνη μας πιο κοντά, ενισχύουμε την ειρήνη, την ασφάλεια και την ευημερία σε ολόκληρη την ήπειρό μας.
Σε έναν κόσμο που χαρακτηρίζεται από αυξανόμενη αβεβαιότητα, μια μεγαλύτερη Ευρωπαϊκή Ένωση είναι προς το κοινό συμφέρον όλων μας.
Η διεύρυνση παραμένει μία από τις μεγαλύτερες επιτυχίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η καλύτερη επένδυση για το κοινό μας μέλλον.»
