Σήμερα έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε εντυπωσιακές εικόνες της Γης από το Διάστημα. Δορυφόροι παρακολουθούν τα σύννεφα, τους τυφώνες, τις πυρκαγιές, τους πάγους, τις θάλασσες και τις μεταβολές του κλίματος. Όμως πριν από περίπου επτά δεκαετίες όλα αυτά ανήκαν σχεδόν στη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας. Ένα από τα σημαντικότερα βήματα έγινε το 1959 με τον αμερικανικό δορυφόρο Explorer 6.
Η αποστολή του Explorer 6
Ο Explorer 6 εκτοξεύθηκε στις 7 Αυγούστου 1959 από το Ακρωτήριο Κανάβεραλ της Φλόριντα. Ήταν ένας σχετικά μικρός δορυφόρος, αλλά με ιδιαίτερα φιλόδοξη επιστημονική αποστολή.
Μετέφερε όργανα για τη μελέτη των ζωνών ακτινοβολίας γύρω από τη Γη, του γήινου μαγνητικού πεδίου, των κοσμικών ακτίνων και των μικρομετεωριτών. Η τροχιά του ήταν ιδιαίτερα ελλειπτική, επιτρέποντας στους επιστήμονες να συγκεντρώνουν πληροφορίες από πολύ διαφορετικές αποστάσεις από τον πλανήτη. Ανάμεσα στα όργανά του υπήρχε και ένας φωτοηλεκτρικός σαρωτής, σχεδιασμένος για την παρατήρηση της νεφοκάλυψης. Αυτό το όργανο θα έγραφε ιστορία.
Η πρώτη εικόνα της Γης από δορυφόρο
Στις 14 Αυγούστου 1959, μόλις μία εβδομάδα μετά την εκτόξευσή του, ο Explorer 6 βρισκόταν περίπου 17.000 μίλια – σχεδόν 27.000 χιλιόμετρα – πάνω από την επιφάνεια της Γης. Την ώρα που περνούσε πάνω από το Μεξικό, ο σαρωτής του κατέγραψε μια φωτισμένη περιοχή του κεντρικού Ειρηνικού Ωκεανού και τη νεφοκάλυψή της.
Τα σήματα μεταδόθηκαν στον επίγειο σταθμό South Point στη Χαβάη. Το αποτέλεσμα, με τα σημερινά δεδομένα, ήταν εξαιρετικά φτωχό: μια θολή, ασπρόμαυρη εικόνα στην οποία δύσκολα μπορούσε κανείς να αναγνωρίσει τον πλανήτη. Ήταν όμως ιστορική: η πρώτη εικόνα της Γης που ελήφθη από τεχνητό δορυφόρο σε τροχιά.
Δεν ήταν όμως η πρώτη φωτογραφία της Γης από το Διάστημα
Η πρώτη φωτογραφία της Γης από το Διάστημα είχε ληφθεί ήδη στις 24 Οκτωβρίου 1946. Μια κάμερα 35 χιλιοστών είχε τοποθετηθεί σε έναν τροποποιημένο γερμανικό πύραυλο V-2, ο οποίος εκτοξεύθηκε από το White Sands του Νέου Μεξικού και έφθασε σε ύψος περίπου 105 χιλιομέτρων.
Ο πύραυλος όμως δεν μπήκε σε τροχιά. Συνεπώς, το επίτευγμα του Explorer 6 ήταν διαφορετικό και καθοριστικό: έδωσε την πρώτη εικόνα της Γης από δορυφόρο που βρισκόταν σε τροχιά γύρω από τον πλανήτη.
Από τον Explorer 6 στον TIROS-1
Το επόμενο μεγάλο βήμα ήρθε πολύ γρήγορα. Την 1η Απριλίου 1960 εκτοξεύθηκε ο TIROS-1, ο πρώτος επιτυχημένος μετεωρολογικός δορυφόρος με τηλεοπτικές κάμερες. Οι εικόνες του ήταν πολύ καλύτερες και μπορούσαν πλέον να χρησιμοποιηθούν ουσιαστικά για την παρακολούθηση του καιρού.
Στη διάρκεια της σύντομης επιχειρησιακής ζωής του μετέδωσε περίπου 23.000 τηλεοπτικές εικόνες της Γης, αποδεικνύοντας ότι η μετεωρολογία μπορούσε πλέον να αποκτήσει «μάτια» στο Διάστημα.
Η εικόνα που σήμερα μοιάζει πρωτόγονη
Η ιστορική εικόνα του Explorer 6 μοιάζει σήμερα σχεδόν ακατανόητη. Δεν βλέπουμε τη γαλάζια Γη που γνωρίζουμε από τις μεταγενέστερες διαστημικές αποστολές. Βλέπουμε μια ασαφή φωτεινή περιοχή και σύννεφα πάνω από τον Ειρηνικό.
Κι όμως, αυτή η εικόνα αποτέλεσε ένα από τα πρώτα βήματα μιας τεχνολογικής επανάστασης. Σήμερα χιλιάδες δορυφόροι κινούνται γύρω από τη Γη. Παρακολουθούν τον καιρό και το κλίμα, εντοπίζουν δασικές πυρκαγιές, καταγράφουν την υποχώρηση των πάγων, βοηθούν στη ναυσιπλοΐα και στις τηλεπικοινωνίες και επιτρέπουν στους επιστήμονες να παρακολουθούν σχεδόν καθημερινά τις αλλαγές στην επιφάνεια του πλανήτη.
Όλα αυτά βρίσκονται τεχνολογικά έτη φωτός μακριά από εκείνη τη θολή ασπρόμαυρη εικόνα του 1959. Αλλά κάπου εκεί άρχισε η εποχή κατά την οποία η ανθρωπότητα μπόρεσε να κοιτάξει τη Γη από έξω — όχι πλέον μόνο ως τον τόπο όπου ζει, αλλά ως έναν ολόκληρο πλανήτη μέσα στο σκοτάδι του Διαστήματος.
Πηγές: NASA · NASA Technical Reports
Αυθεντικές φωτό: Ο Explorer και η πρώτη φωτό
