Η NASA παρουσίασε μια νέα οπτικοποίηση του γεωειδούς της Γης, αποκαλύπτοντας με εντυπωσιακό τρόπο τις μικρές μεταβολές στο βαρυτικό πεδίο του πλανήτη. Το γεωειδές δεν περιγράφει το πραγματικό σχήμα της Γης, αλλά μια θεωρητική επιφάνεια που χρησιμοποιείται στη γεωδαισία για να απεικονίσει πώς κατανέμεται η βαρύτητα σε ολόκληρο τον πλανήτη.
Παρά την εντυπωσιακή εικόνα, η Γη δεν μοιάζει με μια παραμορφωμένη ή «ξεφούσκωτη» σφαίρα. Από το Διάστημα εξακολουθεί να φαίνεται σχεδόν τέλεια σφαιρική, με τις διαφορές που αποτυπώνει το γεωειδές να είναι τόσο μικρές ώστε γίνονται ορατές μόνο χάρη σε μεγάλη κατακόρυφη μεγέθυνση.
Τι είναι το γεωειδές
Το γεωειδές αποτελεί μια υποθετική επιφάνεια που θα σχημάτιζαν οι ωκεανοί εάν επηρεάζονταν αποκλειστικά από τη βαρύτητα, χωρίς την επίδραση κυμάτων, παλιρροιών, θαλάσσιων ρευμάτων ή ανέμων. Οι ανεπαίσθητες εξάρσεις και κοιλότητες που εμφανίζει αποκαλύπτουν περιοχές όπου η βαρυτική έλξη είναι ελαφρώς ισχυρότερη ή ασθενέστερη, εξαιτίας της ανομοιόμορφης κατανομής της μάζας στο εσωτερικό της Γης.
Για να γίνουν ορατές αυτές οι αποκλίσεις, οι επιστήμονες αύξησαν την κατακόρυφη κλίμακα της απεικόνισης κατά περίπου 7.000 έως 10.000 φορές. Στην πραγματικότητα, οι διαφορές είναι εξαιρετικά μικρές και κυμαίνονται από περίπου 85 μέτρα πάνω από τη μέση στάθμη της θάλασσας στην Ισλανδία έως περίπου 106 μέτρα κάτω από αυτήν στη νότια Ινδία.
Περισσότερο από ένα δισεκατομμύριο μετρήσεις
Η νέα απεικόνιση βασίζεται στο μοντέλο GOCO06s, το οποίο συνδυάζει περισσότερες από ένα δισεκατομμύριο μετρήσεις που συλλέχθηκαν σε διάστημα 15 ετών από 19 δορυφόρους.
Καθοριστική ήταν η συμβολή των αποστολών GRACE της NASA και GOCE του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA), οι οποίες κατέγραψαν με εξαιρετική ακρίβεια τις μεταβολές του βαρυτικού πεδίου της Γης.
Ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα του μοντέλου είναι ότι δεν αποτυπώνει μόνο τη στατική κατανομή της βαρύτητας, αλλά και τις μικρές μεταβολές της στον χρόνο, οι οποίες συνδέονται κυρίως με τη συνεχή μετακίνηση του νερού μεταξύ ωκεανών, παγετώνων και ηπειρωτικών περιοχών.
Πού είναι ισχυρότερη η βαρύτητα
Στην οπτικοποίηση, οι περιοχές με μεγαλύτερη συγκέντρωση μάζας εμφανίζονται με κόκκινες αποχρώσεις, υποδηλώνοντας ελαφρώς ισχυρότερο βαρυτικό πεδίο. Αντίθετα, οι μπλε περιοχές αντιστοιχούν σε χαμηλότερες τιμές του βαρυτικού δυναμικού. Η εικόνα δεν αποτυπώνει το πραγματικό ανάγλυφο της Γης, αλλά τις μεταβολές του βαρυτικού πεδίου που προκαλούνται από την ανομοιόμορφη κατανομή της μάζας στο εσωτερικό του πλανήτη.
Σύμφωνα με τον επιστήμονα του Jet Propulsion Laboratory της NASA, Michael Watkins, οι διαφορές αυτές αντανακλούν τη σύνθετη εσωτερική δομή της Γης και την ανομοιογενή κατανομή των υλικών της.
Η αξιοπιστία του μοντέλου επιβεβαιώθηκε μέσω επίγειων μετρήσεων που πραγματοποιήθηκαν στη Βραζιλία, τη Γερμανία, την Ιαπωνία και τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενισχύοντας ακόμη περισσότερο την ακρίβεια των υπολογισμών.
Τα δεδομένα της αποστολής GRACE αποκάλυψαν επίσης ότι το βαρυτικό πεδίο της Γης δεν παραμένει σταθερό, αλλά μεταβάλλεται διαρκώς – ακόμη και από μήνα σε μήνα – καθώς τεράστιες ποσότητες νερού μετακινούνται συνεχώς σε ολόκληρο τον πλανήτη.
