Οι πυρκαγιές που ξέσπασαν σε όλη την Ευρώπη, από την Ισπανία και την Γαλλία έως την Ελλάδα που ήδη θρηνεί πέντε νεκρούς στις επιχειρήσεις κατάσβεσης των πύρινων μετώπων έχουν ήδη κοστίσει περισσότερα από 3 δισ. ευρώ μέσα στο 2026, σύμφωνα με τους Financial Times.
Σχεδόν 5 εκατομμύρια στρέμματα γης έχουν παραδοθεί στις φλόγες μέσα στους δύο πρώτους μήνες της αντιπυρικής περιόδου, με το οικονομικό κόστος να ανέρχεται σε 3,1 δισ. ευρώ μόνο για τις πέντε χώρες της Ευρωζώνης που έχουν πληγεί περισσότερο: τη Γαλλία, την Ισπανία, την Πορτογαλία, την Ελλάδα και τη Ρουμανία. Ο μέσος ετήσιος αντίκτυπος των δασικών πυρκαγιών για ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση ανέρχεται σε περίπου 2,5 δισ. ευρώ.
Οι υπολογισμοί των Financial Times βασίζονται στη μεθοδολογία που χρησιμοποιεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, καθώς και σε αντίστοιχες εκτιμήσεις της γαλλικής κυβέρνησης. Αφορούν το λεγόμενο «κόστος αποκατάστασης», δηλαδή το ποσό που απαιτείται ώστε οι καμένες εκτάσεις να επανέλθουν στην προηγούμενη κατάστασή τους, αποτυπώνοντας έτσι την οικονομική τους αξία.
Το κόστος αναδάσωσης και συντήρησης διαφέρει από χώρα σε χώρα, ανάλογα με το είδος της βλάστησης και την ηλικία των δασών.
Ωστόσο, ο συνολικός οικονομικός αντίκτυπος αναμένεται να είναι πολύ μεγαλύτερος. Ασφαλιστικές εταιρείες, νοικοκυριά και επιχειρήσεις εξακολουθούν να καταγράφουν τις ζημιές σε κατοικίες, καλλιέργειες και τουριστικές δραστηριότητες, την ώρα που η θερινή περίοδος βρίσκεται στο αποκορύφωμά της.
Επιπλέον, μακροπρόθεσμα θα προκύψουν και άλλες επιβαρύνσεις, όπως αυξημένα ασφάλιστρα, ακίνητα που δεν θα μπορούν πλέον να ασφαλιστούν, μείωση της τουριστικής κίνησης και σημαντικές δαπάνες για την ενίσχυση του πυροσβεστικού εξοπλισμού.
Οι εκτιμήσεις αυτές δεν περιλαμβάνουν πλήρως τις πιο πρόσφατες πυρκαγιές στην Ελλάδα, όπου ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, δήλωσε ότι ειδικά συνεργεία θα προχωρήσουν άμεσα στην καταγραφή των ζημιών, ώστε να δοθεί κρατική στήριξη σε όσους έχασαν τις περιουσίες τους, όπως γράφουν οι Financial Times.
Παράλληλα, δεν έχουν ακόμη αποτυπωθεί οι οικονομικές συνέπειες της ξηρασίας. Η πτώση της στάθμης των ποταμών Ρήνου και Δούναβη προκαλεί προβλήματα στις μεταφορές εμπορευμάτων και αναγκάζει βιομηχανίες να περιορίσουν την παραγωγή τους. Μεγάλες γερμανικές χημικές εταιρείες, όπως οι BASF, Covestro και Evonik, διαθέτουν σημαντικές παραγωγικές μονάδες κατά μήκος του Ρήνου.
Τα ιστορικά χαμηλά επίπεδα νερού στον Δούναβη αναμένεται να οδηγήσουν ακόμη και στη διακοπή λειτουργίας του πυρηνικού σταθμού της Ουγγαρίας, ο οποίος καλύπτει σχεδόν το ήμισυ των αναγκών της χώρας σε ηλεκτρική ενέργεια. Παράλληλα, η Ρουμανία αναγκάστηκε να θέσει εκτός λειτουργίας τον έναν από τους δύο αντιδραστήρες του πυρηνικού σταθμού της Τσερναβόντα, καθώς και οι δύο εγκαταστάσεις χρησιμοποιούν νερό από τον ποταμό για την ψύξη τους.
Το γαλλικό διαμέρισμα της Ζιρόντ αποτελεί σημαντικό κέντρο της αμυντικής και αεροδιαστημικής βιομηχανίας. Οι πυρκαγιές ανάγκασαν εταιρείες όπως η Safran, η Dassault Aviation και η ArianeGroup να διακόψουν προσωρινά την παραγωγή τους και να απομακρύνουν το προσωπικό τους.
Η περιοχή είναι επίσης διάσημη για την παραγωγή κρασιού. Παρότι οι περίφημοι αμπελώνες του Μπορντό έχουν μέχρι στιγμής αποφύγει τις μεγάλες καταστροφές, παραμένει αβέβαιο αν ο καπνός θα επηρεάσει την ποιότητα της φετινής σοδειάς. Ζημιές έχουν καταγραφεί και στην εκτροφή στρειδιών στη λεκάνη του Αρκασόν, ενώ ο τουρισμός, που αντιπροσωπεύει περίπου το 7% του ΑΕΠ της περιοχής, συνεχίζει να υφίσταται σοβαρές επιπτώσεις.
Το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο της Ζιρόντ ανακοίνωσε ότι τουλάχιστον 40.000 επιχειρήσεις επηρεάστηκαν άμεσα από τις πυρκαγιές, εκ των οποίων 19.500 είχαν αναστείλει πλήρως τη λειτουργία τους έως τις 30 Ιουλίου. Παράλληλα, από 120.000 έως 150.000 εργαζόμενοι είχαν ενταχθεί σε πρόγραμμα επιδοτούμενης μερικής απασχόλησης έως τις 27 Ιουλίου.
Στην Ισπανία, οι πυρκαγιές έφτασαν σε απόσταση μόλις 50 χιλιομέτρων από τη Μαδρίτη, καταστρέφοντας σπίτια, επιχειρήσεις και οχήματα σε αγροτικές περιοχές. Η Ένωση Μικρών Αγροτών και Κτηνοτρόφων υπολόγισε ότι έχουν ήδη χαθεί περίπου 18.500 εκτάρια παραγωγικής γης, κυρίως βοσκοτόπων.
Έντονο πρόβλημα στην Πάρο
Οι ισχυροί άνεμοι συνέβαλαν στην εξάπλωση πυρκαγιών τόσο στην Πελοπόννησο όσο και στα νησιά της Κρήτης, της Άνδρου, της Λέσβου και της Πάρου, καταστρέφοντας χαμηλή βλάστηση, δασικές εκτάσεις και οικοτόπους, οι οποίοι, σύμφωνα με κατοίκους, θα χρειαστούν δεκαετίες για να ανακάμψουν.
Το μεγαλύτερο πλήγμα καταγράφηκε στην Κρήτη, όπου κάηκαν χιλιάδες στρέμματα, απομακρύνθηκαν προληπτικά περίπου 8.000 άνθρωποι και δύο πυροσβέστες έχασαν τη ζωή τους. Τοπικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν επίσης ότι συνελήφθη εργαζόμενος του διαχειριστή του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας, στο πλαίσιο της έρευνας για την πυρκαγιά στη νότια περιοχή του Ρεθύμνου.
Η εξάπλωση των πυρκαγιών ανέδειξε, σύμφωνα με τους Financial Times, τους κινδύνους που δημιουργεί η εκρηκτική ανάπτυξη του τουρισμού στα εκατοντάδες ελληνικά νησιά, όπου οι υδάτινοι πόροι είναι περιορισμένοι και οι υποδομές διαχείρισης απορριμμάτων παραμένουν ανεπαρκείς.
«Δεν είναι η πρώτη φορά που εκδηλώνεται φωτιά στον χώρο διάθεσης απορριμμάτων. Ήταν θέμα χρόνου να συμβεί, καθώς υπήρχαν εύφλεκτα υλικά διάσπαρτα χωρίς τα απαραίτητα μέτρα πυροπροστασίας», δήλωσε ο Νίκος Στεφάνου, μέλος της μη κερδοσκοπικής οργάνωσης «Φίλοι Πάρου και Αντιπάρου», ο οποίος ζει στο νησί τα τελευταία 40 χρόνια.
Οι πιέσεις που προκαλούν ο υπερτουρισμός και η ανεξέλεγκτη ανάπτυξη είναι ιδιαίτερα έντονες στην Πάρο. Το νησί έχει περίπου 15.000 μόνιμους κατοίκους, αλλά μέσω του λιμανιού και του αεροδρομίου του υποδέχεται περίπου 1 εκατ. αφίξεις επιβατών τον χρόνο. Το πρώτο πολεοδομικό σχέδιο του νησιού, που καταρτίστηκε το 2008, προέβλεπε μέγιστο μόνιμο και εποχικό πληθυσμό 73.000 ατόμων.
Επίσημα συμβατικά έγγραφα της περιφερειακής αρχής διαχείρισης απορριμμάτων περιγράφουν τον Χώρο Υγειονομικής Ταφής ως κορεσμένο ήδη από το 2022.
Η πίεση επιδεινώθηκε τον Απρίλιο, όταν έκλεισε το ιδιωτικά λειτουργούμενο κέντρο διαλογής ανακυκλώσιμων υλικών του νησιού. Καθώς δεν υπήρχε εναλλακτικός ανάδοχος, τα ανακυκλώσιμα απορρίμματα συσσωρεύτηκαν δίπλα στην κυψέλη του ΧΥΤΑ, περιμένοντας να μεταφερθούν στην Αθήνα μετά το τέλος της τουριστικής περιόδου. Οι ερευνητές εξετάζουν πλέον κατά πόσον η πυρκαγιά ξεκίνησε από αυτούς τους σωρούς.
«Το σύστημα ανακύκλωσης με τους μπλε κάδους δεν λειτουργεί», δήλωσε ο Αρτέμιος Τριαντάφυλλος, αντιδήμαρχος της Αντιπάρου. «Άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Ισπανία, δέχονται πολύ περισσότερους επισκέπτες από εμάς και διαθέτουν πολύ αποτελεσματικότερα συστήματα διαχείρισης απορριμμάτων».
Όπως είπε, η οικοδομική έκρηξη στο νησί και η ταχεία αύξηση των βραχυχρόνιων μισθώσεων έχουν οδηγήσει σε ολοένα μεγαλύτερες ποσότητες οικοδομικών μπάζων, εγκαταλελειμμένων ηλεκτρικών συσκευών και απορριμμάτων κήπων, μεγάλο μέρος των οποίων καταλήγει στα δημοτικά ρεύματα αποβλήτων. «Το μόνο πράγμα που δεν θα βρεις στα σκουπίδια είναι πτώμα», είπε, προσθέτοντας ότι ορισμένοι εργολάβοι απέφευγαν να πληρώσουν για την ειδική διαχείριση των οικοδομικών αποβλήτων, πετώντας τα μπάζα στους κάδους ανακύκλωσης.
Το υπουργείο Περιβάλλοντος της Ελλάδας ανέφερε ότι μια νέα μονάδα ανάκτησης και ανακύκλωσης αποβλήτων για την Πάρο αναπτύσσεται μέσω σύμπραξης δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, παράλληλα με παρόμοιες μονάδες στη Μύκονο και τη Σύρο. Σύμφωνα με τον γενικό γραμματέα Διαχείρισης Αποβλήτων του υπουργείου, Μανώλη Γραφάκο, η μονάδα θα τεθεί σε λειτουργία έως το 2030.
«Μέχρι τότε, πρέπει να υπάρχει στοιχειώδης και υπεύθυνη διαχείριση», κατέληξε ο αντιδήμαρχος Αντιπάρου.
