Όσο συνεχίζει να εξαπλώνεται ο Έμπολα στο ανατολικό τμήμα της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό και ο αριθμός των κροσυμάτων να εντοπίζεται και σε νέες γεωγραφικές περιοχές, τόσο προκύπτουν ερωτήματα για τον τρόπο μετάδοσης και αυξάντοναι οι προβληματισμοί για το εάν η χώρα μπορεί να θωρακιστεί από μελλοντικές υγειονομικές κρίσεις.
Πώς ο Έμπολα επέστρεψε
«Σχεδόν κάθε μέρα, κρούσματα εντοπίζονται σε νέες υγειονομικές ζώνες, κάτι που αντικατοπτρίζει τόσο το πραγματικό μέγεθος της επιδημίας –πιθανόν μεγαλύτερο από αυτό που εντοπίζεται σήμερα –και τη μεγάλη κινητικότητα του πληθυσμού», δήλωσε από το Μπένι του Βόρειου Κίβου ο Ολιβιέ λε Πολέν, επικεφαλής της μονάδας Επιδημιολογίας και Ανάλυσης για τις παρεμβάσεις του ΠΟΥ, μιλώντας σε δημοσιογράφους στη Γενεύη.
Το σπάνιο στέλεχος «Μπουντιμπουγκιό» πτροκαλεί αιμορραγίες, πολυοργανική ανεπάρκεια και θάνατο μέσα σε λίγες ημέρες ή εβδομάδες, γεγονός που περιορίζει τη δυνατότητα εξάπλωσής του σε παγκόσμια κλίμακα.
Σύμφωνα με τους Financial Times, η τρέχουσα υγειονομική κατάσταση λειτουργεί ως μια κρίσιμη άσκηση ετοιμότητας ενόψει μιας μελλοντικής απειλής. Η αποκαλούμενη «Νόσος Χ» (Disease X), μια υποθετική αλλά υπαρκτή απειλή για μια νέα πανδημία, απασχολεί έντονα τους ειδικούς εδώ και καιρό. Η καθηγήτρια Παγκόσμιας Υγείας της Οξφόρδης, Τρούντι Λανγκ, υπογραμμίζει πως, παρόλο που η παρούσα επιδημία εντοπίζεται σε τοπικό επίπεδο στο Κονγκό, αποτελεί μια προειδοποίηση ότι μια μελλοντική νόσος ενδέχεται να λάβει πολύ μεγαλύτερες διαστάσεις.
«Η επόμενη θα μπορούσε να είναι διαφορετική», σημειώνει χαρακτηριστικά.
Η αδυναμία του ΠΟΥ
Το πιο ανησυχητικό συμπέρασμα της ανάλυσης των Financial Times είναι ότι η παγκόσμια ετοιμότητα έχει υποχωρήσει μετά τον Covid.
Ο Τόμας Μπόλικι, διευθυντής του Προγράμματος Παγκόσμιας Υγείας στο Council on Foreign Relations, υποστηρίζει ότι οι επιστήμονες γνωρίζουν σήμερα περισσότερα από ποτέ για το πώς αντιμετωπίζονται τέτοιες κρίσεις. Ωστόσο, οι θεσμοί και η πολιτική βούληση που απαιτούνται για να εφαρμοστούν αυτές οι γνώσεις έχουν αποδυναμωθεί.
«Βρισκόμαστε σε πολύ χειρότερη θέση εξαιτίας της εχθρότητας που έχει αναπτυχθεί απέναντι στη δημόσια και παγκόσμια υγεία μετά την Covid», δηλώνει.
Οι Financial Times επισημαίνουν ότι οι περικοπές στη διεθνή βοήθεια και η μείωση της χρηματοδότησης για την υγεία έρχονται σε μια εξαιρετικά δύσκολη συγκυρία. Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ απέσυρε τις ΗΠΑ από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, δημιουργώντας, σύμφωνα με τον Μπόλικι, ένα χρηματοδοτικό κενό άνω των 550 εκατ. δολαρίων στον οργανισμό που έχει την ευθύνη συντονισμού των διεθνών απαντήσεων σε υγειονομικές κρίσεις.
Ο ΠΟΥ αναγκάζεται πλέον να μειώσει σχεδόν κατά ένα τέταρτο το προσωπικό του.
Παρά τους κινδύνους που εγκυμονεί η «Νόσος Χ», η παγκόσμια επιστημονική κοινότητα είναι σήμερα πολύ πιο προετοιμασμένη από ό,τι στο παρελθόν.
Από το μοναδικό εργαστήριο που υπήρχε τη δεκαετία του ’70, πλέον διαθέτουμε δεκάδες εξειδικευμένες εγκαταστάσεις διεθνώς, ακόμη και εντός των πληττόμενων περιοχών στο Κονγκό, ενώ η ανάπτυξη αποτελεσματικών θεραπειών για τον Έμπολα και η εμπειρία από την τεχνολογία mRNA (Covid-19) έχουν εκτοξεύσει τις δυνατότητες παραγωγής εμβολίων.
Η επόμενη υγειονομική πρόκληση
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η επόμενη πανδημία είναι θέμα χρόνου. Η καταστροφή δασών, η στενότερη επαφή ανθρώπων και άγριων ζώων, η κλιματική αλλαγή και οι αεροπορικές μετακινήσεις δημιουργούν ιδανικές συνθήκες για την εμφάνιση νέων παθογόνων.
Ο Πίτερ Πιοτ, ο επιστήμονας που αντίκρισε πρώτος στο μικροσκόπιο τον ιό του Έμπολα πριν από μισό αιώνα, χρησιμοποιεί μια χαρακτηριστική παρομοίωση για να περιγράψει το σημερινό πρόβλημα:
«Αν προτείνατε να κλείσουμε την πυροσβεστική επειδή η φωτιά έσβησε, όλοι θα σας έλεγαν ότι είστε τρελοί. Αλλά αυτό ακριβώς κάνουμε με την προετοιμασία για τις πανδημίες».
