Γράφει ο Ανδρέας Παπασταύρου
Περί τα μέσα του περασμένου Οκτωβρίου, κυκλοφόρησε στον διεθνή Τύπο η είδηση ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν πρότεινε στον Πρόεδρο Tραμπ συνάντηση κορυφής. Παρόμοια πρόταση απηύθυνε στον Κινέζο Πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ, ο οποίος φέρεται ότι την αποδέχθηκε, υπό την προϋπόθεση και αμερικανικής συμμετοχής.
Τη Δευτέρα 20 Οκτωβρίου ο Ντόναλντ Τραμπ , ομιλώντας σε δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο, δήλωσε ότι θέλει να διοργανώσει τριμερή συνάντηση με τους Πούτιν και Σι, με σκοπό τη συζήτηση περί «αποπυρηνικοποίησης». Πρόσθεσε ότι θα πρόκειται για την πρώτη συνάντηση των τριών ηγετών «στο περιθώριο μιας άλλης πολυμελούς συνάντησης ηγετών και θα είναι πολύ θετικό πράγμα για τον κόσμο. Εάν το θέλουν και οι άλλοι, θα διεξαχθεί στην Κίνα».
Πράγματι, οι τρεις ηγέτες αναμένεται να συμμετάσχουν στη Σύνοδο Κορυφής της Διάσκεψης Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας Ειρηνικού (APEC), της οποίας είναι μέλη οι χώρες τους. Η εν λόγω Σύνοδος θα λάβει χώρα στο Σέντζεν της Κίνας, στις 18-19 τρέχοντος μηνός. Όθεν, αυτές είναι οι ημερομηνίες της ενδεχόμενης συνάντησης κορυφής
Διευκρινίζεται ότι το APΕC είναι διακυβερνητικό οικονομικό forum, με έτος ίδρυσης το 1989 και στόχο την προώθηση του ελευθέρου εμπορίου και της περιφερειακής οικονομικής ανάπτυξης. Έχει 21 μέλη και έδρα τη Σιγκαπούρη. Τη φετινή διοργάνωσή του έχει αναλάβει η Κίνα. Πρόκειται για ένα πολύ ενδιαφέρον σχήμα, το οποίο, πέραν των δεδηλωμένων στόχων του, διευκολύνει την επικοινωνία, μακριά από τα φώτα άλλων διεθνών οργανισμών, μεταξύ μελών που βρίσκονται σε έντονη αντιδικία μεταξύ τους.
Προετοιμασία για την ενδεχόμενη συνάντηση
Όπως έχει αναφέρει η Wall Street Journal (WSJ), η πρόταση του Πούτιν στον Τραμπ έγινε κατά τη διάρκεια της μεταξύ τους τηλεφωνικής επικοινωνίας (διαρκείας μιάμισης ώρας)στις 9 Οκτωβρίου, κατά την οποία συζήτησαν την παροχή ρωσικού πετρελαίου ντήζελ. Ο Πούτιν φέρεται να επιδιώκει διαμεσολάβηση των άλλων δύο ηγετών για τον τερματισμό του ήδη τετραετούς πολέμου στην Ουκρανία. Δηλαδή, αυτού που βαπτίσθηκε από τον Πούτιν «ειδική στρατιωτική επιχείρηση». Φυσικά, δεν έχουν προσκληθεί ούτε η Ουκρανία, ούτε η Ε.Ε.
Στη συνέχει, υπήρξε επιβεβαίωση στην WSJ από τον Ντμίτρι Πεσκόφ, εκπρόσωπο του Κρεμλίνου, περί διεξαγωγής συζητήσεων για μια «ενδεχόμενη συνάντηση», πράγμα στο οποίο αναφέρθηκε δημοσία και ο Μάρκο Ρούμπιο.
Ως προς το περιεχόμενο της διάσκεψης, ωστόσο, ο ίδιος ο Τραμπ είχε δηλώσει στις 15 Οκτωβρίου ότι επιθυμεί να αποπυρηνικοποιήσει τον κόσμο και σε παρόμοιες δηλώσεις είχε προβεί και παλαιότερα (2018). Ο ολονένα και ταχύτερος εμπλουτισμός του πυρηνικού οπλοστασίου της Κίνας, άλλωστε, είναι επαρκής λόγος επιδίωξης τέτοιων συναντήσεων.
Στο πνεύμα αυτό, ο Αμερικανός Πρόεδρος ανέφερε ότι η τριμερής συνάντηση θα έπρεπε να ασχοληθεί λιγότερο με την Ουκρανία και περισσότερο με τους πυρηνικούς εξοπλισμούς. Ας λεχθεί ότι επί του παρόντος, σύμφωνα με το έγκυρο SIPRI της Στοκχόλμης, ΗΠΑ και Ρωσία κατέχουν το 86% του συνολικού αριθμού πυρηνικών κεφαλών παγκοσμίως. Η Κίνα δεν επείγεται να συμμετάσχει σε σχετικούς περιορισμούς, εάν πρώτα δεν μειώσουν το οπλοστάσιό τους οι άλλοι δύο.
Πρόκειται για τη «Γιάλτα 2.0» ;
Αυτό το «2.0» τρομάζει τον αναγνώστη, διότι η εκτενής χρήση του περιγράφει ιδιαίτερα τη δεύτερη θητεία Τραμπ, με όλα όσα αυτή έχει επισωρεύσει στη διεθνή τάξη, μετατρέποντάς την σε αταξία, από την οποία ο μόνος ουσιαστικά κερδισμένος είναι μέχρι τώρα ο Σι.
Διεθνώς εκφράζονται φόβοι ότι ο Πούτιν επιδιώκει μια δεύτερη Γιάλτα, ώστε να παγιώσει την κατάσταση στην Ουκρανία, με δόλωμα αντίστοιχη νέα μοιρασιά του κόσμου. Όσο για την ίδια την Ουκρανία, ο ΥΠΕΞ της χώρας Αντρίι Σίμπιχα δήλωσε ότι μια τέτοια συνάντηση, το μόνο αποτέλεσμα που θα μπορούσε να επιτύχει (;) θα ήταν η ενθάρρυνση του Πούτιν να συνεχίσει τον πόλεμο.
Πάντως αφήνοντας να πλανάται νεφελωδώς η Γιάλτα επάνω από τα σχέδιά του, ο Πούτιν επιδιώκει την αναστήλωση του γοήτρου της χώρας του ως Υπερδύναμης. Λησμονεί , ωστόσο, ότι ο ίδιος έκανε ό,τι μπορεί για να την αποκαθηλώσει από τον θώκο της.
Ιστορικές συγκρίσεις
Το 1945, όταν η νίκη επι της ναζιστικής Γερμανίας βρισκόταν εγγύτατα, οι Ρούζβελτ, Τσώρτσιλ και Στάλιν συναντήθηκαν στη Γιάλτα και χώρισαν τον κόσμο σε σφαίρες επιρροής, εγκαθιδρύοντας μια παγκόσμια νέα τάξη (όσο και εάν ο όρος είναι απεχθής) και δημιουργώντας τις προϋποθέσεις του Ψυχρού Πολέμου. Η παράνομη κατοχή της Κριμαίας από τη Ρωσία είναι θλιβερό υποπροϊόν της εποχής εκείνης.
Τότε, όσο και εάν υπάρχουν ακόμη και σήμερα έντονες αμφισβητήσεις, ο κόσμος είχε να κάνει με ηγέτες ολκής και κυρίως, νικητές! Που ήξεραν τί σημαίνει πόλεμος. Σήμερα;
Ο Πρόεδρος Τραμπ, λάτρης της εικόνας του, εξέρχεται ηττημένος από μια εκλογική δοκιμασία που εξελίχθηκε σε παταγώδη αποδοκιμασία. Αποσταθεροποίησε τον κόσμο, αποδυναμώνοντας τις ασφαλιστικές του δικλείδες και καταφέρεται εναντίον φίλων και κυρίως δημοκρατικών χωρών, ταυτόχρονα κατασπαζόμενος ηγέτες ολοκληρωτικών καθεστώτων.
Διεξήγαγε (ελπίζω όχι «διεξάγει», η «θα διεξαγάγει») έναν πόλεμο στο Ιράν που θέτει όλον τον κόσμο σε κίνδυνο, συνεπικουρούμενος από έναν άλλο ηγέτη, ελαυνόμενο από τις ψυχώσεις του. Τώρα, ετοιμάζεται ως «σούπερ κουτσή πάπια» για μια διετία πολλά υποσχόμενη στον τομέα της αβεβαιότητας, που είναι ειδικότητά του. Η επιλογή του νέου επιτελείου του το εγγυάται.
Ο Βλαντίμιρ Πούτιν, βαθύτατα πεπειραμένος στην πλατεία, αλλά και στις σήραγγες της εξουσίας, στην προσπάθειά του να επαναφέρει το κύρος που αξίζει στην τεράστια χώρα του, απομακρύνεται όλο και περισσότερο από την πραγματικότητα. Τούτο εκπλήσσει δυσάρεστα τον παρατηρητή, όταν μάλιστα ήταν γνωστός ο ρεαλισμός, αλλά όμως και η κυνικότητα αυτού του ηγέτη.
Και οι δύο αυτοί ηγέτες ξεκίνησαν αλόγιστα για περιπάτους αναψυχής που εξελίχθηκαν σε πολύνεκρους πολέμους λόγω της ακηδίας τους, με βαρύτατες συνέπειες και για το μέλλονόλων μας. Πόσω μάλλον όταν ανόητοι και από τις δύο χώρες ομιλούν περί χρήσης πυρηνικών όπλων στους πολέμους τους.
Ο Σι φαίνεται ως ο μόνος ουσιαστικά ρεαλιστής ηγέτης από τους τρεις, με σαφείς στόχους. Σύμφωνα με κυβερνητικές ανακοινώσεις, η Κίνα βρίσκεται σε επαφή με τις άλλες δύο χώρες για τη συνάντηση. Ο Σι δεν πρόκειται να παρασυρθεί ούτε από την προσπάθεια του Πούτιν να καταγάγει νίκην περιφανή, ούτε από τον Τραμπ, ο οποίος ενδιαφέρεται πολύ να διατηρήσει μια εύθραυστη εμπορική ειρήνη που λήγει τον Ιανουάριο. Μέχρι τώρα, έχει αποδείξει ότι μεριμνά αποτελεσματικά για τα συμφέροντα της χώρας του.
Εάν συμβεί θα είναι ιστορική
Εάν τελικά διεξαχθεί η συνάντηση, θα είναι ιστορική και πολύ θα ήθελα να ελπίζω, όχι για τους λάθος λόγους.
Σύμφωνα με ένα (ακραίο) αρνητικό σενάριο, μια νέα Γιάλτα, μάλιστα χωρίς θεσμική ευρωπαϊκή παρουσία (η οποία θα πρέπει να επιδιωχθεί σθεναρά), θα σήμαινε βαρύ πλήγμα στην Ευρώπη, κατάρρευση του ΝΑΤΟ και πλήρη αναταραχή παγκοσμίως, διότι υπάρχει παντού πολύ εύφλεκτο υλικό. Η Ευρώπη πρέπει να είναι έτοιμη για κάθε ενδεχόμενο!
Με αυτή τη λογική, μια τριανδρία ηλικιωμένων και υπό προθεσμία ηγετών (και για τον Πούτιν και για τον Σι συζητείται έντονα η διαδοχή τους και ο Τραμπ είδε το γόητρό του να εξανεμίζεται) καλείται να ανασχηματίσει έναν κόσμο τον οποίο οι πράξεις και παραλείψεις τους έχουν φέρει σε δεινή θέση.
Σύμφωνα με μια άλλη λογική, η Κίνα θα επαναλάβει το ειρηνευτικό μάντρα της και το αποτέλεσμα θα είναι μια όμορφη οικογενειακή φωτογραφία, όπου όπως και σε άλλες περιπτώσεις, το βλέμμα του Σι θα είναι πατρικό. Να ένας άλλος «πατερούλης» (daddy), όπως ένιοι Ευρωπαίοι αρέσκονται να αποκαλούν τον ηγέτη της υπερατλαντικής συμπολιτείας.
Τηρουμένων των αναλογιών, οι εξελίξεις στον κόσμο έχουν όλο και περισσότερες ομοιότητες με τη ρωμαϊκή ιστορία. Για αυτό, ας σημειωθεί ότι οι Τριανδρίες (Trιumviratus ) δεν σήμαναν το τέλος της Ρώμης, αλλά υπήρξαν ορόσημα του τέλους της Ρωμαϊκής Δημοκρατίας και της μετάβασης στην Αυτοκρατορία.
