Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ εντείνει την οικονομική πίεση προς το Ιράν, διευρύνοντας το πεδίο των αμερικανικών κυρώσεων και προειδοποιώντας χώρες, εταιρείες και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα ότι θα βρεθούν αντιμέτωπα με σοβαρές συνέπειες εάν συνεχίσουν τις οικονομικές συναλλαγές και δραστηριότητες που συνδέονται με την Τεχεράνη.
Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, παρουσίασε τη Δευτέρα τη νέα εκστρατεία κυρώσεων, προειδοποιώντας ότι κάθε χώρα θα έχει συγκεκριμένο χρονικό περιθώριο προκειμένου να τερματίσει τις δραστηριότητες που έχει εντοπίσει η Ουάσινγκτον. Σε διαφορετική περίπτωση, όπως ξεκαθάρισε, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών θα προχωρήσει μονομερώς στην επιβολή μέτρων.
Ο Μπέσεντ υποστήριξε ότι ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επικοινωνεί προσωπικά με ηγέτες χωρών σε ολόκληρο τον κόσμο, μεταφέροντάς τους συγκεκριμένα αιτήματα για τη διακοπή των οικονομικών σχέσεων και των συναλλαγών τους με το Ιράν. Η νέα αμερικανική στρατηγική δεν περιορίζεται, επομένως, μόνο στην επιβολή κυρώσεων σε ιρανικές οντότητες, αλλά επιχειρεί να πιέσει και τρίτες χώρες να περιορίσουν ή να διακόψουν δραστηριότητες που συνδέονται με το ιρανικό καθεστώς.
Απάντηση ΥΠΕΞ σε υψηλούς τόνους στην Τουρκία για το χωροταξικό των ΑΠΕ – «Το καθεστώς κυριαρχίας στο Αιγαίο είναι απολύτως ξεκάθαρο»
Σε μια ακόμη προσπάθεια να αυξήσει την οικονομική πίεση στην Τεχεράνη, η κυβέρνηση Τραμπ διευρύνει τις κατηγορίες δραστηριοτήτων που μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο αμερικανικών κυρώσεων. Στο νέο πλαίσιο περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων τα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία, η τεχνολογία, ο χρυσός, η αεροπορία και η ναυτιλία, τομείς που σύμφωνα με το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών έχουν χρησιμοποιηθεί από το Ιράν για τη στήριξη της οικονομίας του και την παράκαμψη των υφιστάμενων περιορισμών.
Παράλληλα, η Ουάσινγκτον ανακοίνωσε νέες κυρώσεις σε σχεδόν 60 πρόσωπα, εταιρείες, οργανισμούς και πλοία που συνδέονται με το Ιράν. Οι στόχοι των μέτρων περιλαμβάνουν δίκτυα που σχετίζονται με το πυρηνικό και πυραυλικό πρόγραμμα της χώρας, δραστηριότητες στον κυβερνοχώρο, αλλά και τον πετρελαϊκό τομέα.
Στο στόχαστρο βρίσκονται επίσης εταιρείες-μεσίτες και πλοία που συνδέονται με τον λεγόμενο «σκιώδη στόλο» του Ιράν. Τα δίκτυα αυτά, σύμφωνα με την αμερικανική πλευρά, έχουν παρουσία σε μια σειρά από σημαντικά εμπορικά και χρηματοπιστωτικά κέντρα, μεταξύ άλλων στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Χονγκ Κονγκ, την Κίνα, τη Σιγκαπούρη, την Ελβετία και την Ευρώπη.
Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών προχωρά ακόμη στην αναστολή γενικών αδειών που επέτρεπαν ορισμένες μεταφορές χρημάτων προς το Ιράν, περιορίζοντας περαιτέρω τις δυνατότητες χρηματοδότησης και οικονομικών συναλλαγών με τη χώρα.
Παρά τη σκληρή ρητορική του Μπέσεντ και την προειδοποίηση για μια «οικονομική D-Day» κατά του Ιράν, η Ουάσινγκτον δεν προχωρά, τουλάχιστον σε αυτή τη φάση, στην επιβολή των πιο σκληρών μέτρων για τα οποία είχε προειδοποιήσει. Αντίθετα, η κυβέρνηση Τραμπ επιλέγει να συνδυάσει τις νέες κυρώσεις με μια εκστρατεία διπλωματικών πιέσεων προς χώρες που εξακολουθούν να διατηρούν οικονομικές σχέσεις με την Τεχεράνη.
Ο στόχος είναι, όπως ανέφερε ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών, να συνεργαστούν οι ΗΠΑ με «εταίρους σε όλο τον κόσμο», ώστε να τερματιστούν οικονομικές δραστηριότητες και συναλλαγές που συνδέονται με το Ιράν.
Ο Μπέσεντ δήλωσε ότι η Ουάσινγκτον θα εφαρμόσει πολιτική «μηδενικών διαρροών» στην επιβολή των κυρώσεων, στέλνοντας σαφές μήνυμα προς όσους επιχειρούν να αξιοποιήσουν τρίτες χώρες, χρηματοπιστωτικά ιδρύματα ή εταιρικά δίκτυα για να παρακάμψουν τους αμερικανικούς περιορισμούς.
«Κάθε χώρα έχει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για να τερματίσει τις δραστηριότητες που έχουμε εντοπίσει. Εάν δεν αναλάβουν δράση, θα το κάνουμε εμείς μονομερώς, χρησιμοποιώντας τις εξουσίες του υπουργείου Οικονομικών», προειδοποίησε.
Οι χώρες που θα βρεθούν στο στόχαστρο θα έχουν περιορισμένο χρονικό περιθώριο για να συμμορφωθούν με τις απαιτήσεις της Ουάσινγκτον. Στις δραστηριότητες που αναμένεται να εξεταστούν περιλαμβάνεται ακόμη και το κλείσιμο υποκαταστημάτων ιρανικών τραπεζών στο εξωτερικό.
Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ απέφυγε, πάντως, να δώσει συγκεκριμένες ημερομηνίες για τις προθεσμίες που θα δοθούν σε κάθε χώρα. Ξεκαθάρισε ωστόσο ότι η υπομονή της αμερικανικής κυβέρνησης δεν είναι απεριόριστη.
«Δεν έχουμε απεριόριστη υπομονή», τόνισε χαρακτηριστικά, αναφερόμενος στην πολιτική της Ουάσινγκτον έναντι του Ιράν.
Ιδιαίτερα σκληρό ήταν το μήνυμα του Μπέσεντ προς εταιρείες και οργανισμούς που θεωρείται ότι βοηθούν το Ιράν να ξεπλένει χρήματα ή να παρακάμπτει τις κυρώσεις. Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών προειδοποίησε ότι όσοι διευκολύνουν τέτοιες δραστηριότητες κινδυνεύουν να αποκλειστούν από το αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα.
«Θέλω να είμαι σαφής: οποιαδήποτε οντότητα διευκολύνει το ξέπλυμα χρήματος για λογαριασμό του Ιράν θα αποκλειστεί από το σύστημα του αμερικανικού δολαρίου. Το χρονόμετρο μόλις άρχισε να μετρά», δήλωσε.
Η απειλή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα εξαιτίας του κεντρικού ρόλου του αμερικανικού δολαρίου στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Ένας αποκλεισμός από το αμερικανικό χρηματοπιστωτικό δίκτυο μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις για μια εταιρεία ή ένα χρηματοπιστωτικό ίδρυμα που δραστηριοποιείται διεθνώς, περιορίζοντας δραστικά τη δυνατότητά του να πραγματοποιεί συναλλαγές σε δολάρια και να έχει πρόσβαση σε αμερικανικές τράπεζες και χρηματοπιστωτικές υποδομές.
Ο Μπέσεντ έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στον ρόλο του ιρανικού πετρελαίου και των δικτύων που χρησιμοποιούνται για τη μετατροπή των εσόδων από τις πωλήσεις του σε διαθέσιμο χρήμα. «Εάν διευκολύνουν συναλλαγές και αποτελούν μέρος του συστήματος που μετατρέπει το ιρανικό πετρέλαιο σε χρήμα και το χρήμα σε καταστολή, θα μπουν στο στόχαστρο», ανέφερε.
Το υπουργείο Οικονομικών χρησιμοποίησε στην επίσημη ανακοίνωσή του ελαφρώς ηπιότερη διατύπωση, σημειώνοντας ότι οποιαδήποτε οντότητα διευκολύνει το ξέπλυμα χρήματος ή την παράκαμψη των κυρώσεων «κινδυνεύει να αποκλειστεί από το αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα».
Η προειδοποίηση αφορά ιδιαίτερα τα διεθνή χρηματοπιστωτικά δίκτυα που ενδέχεται να χρησιμοποιούνται για τη διοχέτευση χρημάτων από και προς το Ιράν, αλλά και τις εταιρείες που συμμετέχουν στην εμπορική αλυσίδα γύρω από τις εξαγωγές πετρελαίου.
Όταν ρωτήθηκε εάν κινεζικές τράπεζες θα μπορούσαν να βρεθούν αντιμέτωπες με δευτερογενείς κυρώσεις εξαιτίας του φερόμενου ρόλου τους στην υποστήριξη του Ιράν, ο Μπέσεντ υποστήριξε ότι η καλύτερη προσέγγιση σε αυτή τη φάση είναι η «διακριτική διπλωματία». Παράλληλα, όμως, επανέλαβε ότι κανένας οργανισμός και καμία χώρα δεν πρέπει να θεωρεί ότι βρίσκεται εκτός της εμβέλειας των αμερικανικών κυρώσεων.
«Ξεκαθαρίζουμε σε κάθε χώρα ποιες είναι οι απαιτήσεις μας. Ξέρουμε ποιοι είναι. Και εκείνοι ξέρουν ποιοι είναι», είπε, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η αμερικανική κυβέρνηση έχει ήδη εντοπίσει συγκεκριμένους παράγοντες και δίκτυα που θεωρεί ότι βοηθούν την Τεχεράνη.
«Επομένως, όταν πέσει πάνω τους το σφυρί των μέτρων του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών, δεν θα έχουν κανέναν να κατηγορήσουν παρά μόνο τον εαυτό τους», πρόσθεσε.
Η Ουάσινγκτον επιχειρεί έτσι να καταστήσει σαφές ότι οι νέες κυρώσεις δεν θα περιοριστούν στο εσωτερικό του Ιράν. Το αμερικανικό σχέδιο προβλέπει τη χρήση δευτερογενών κυρώσεων ως μοχλού πίεσης προς τρίτες χώρες, εταιρείες και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, ώστε να αποθαρρυνθούν από τη συνέχιση οικονομικών δραστηριοτήτων με την Τεχεράνη.
Στο επίκεντρο της νέας πολιτικής βρίσκονται πέντε βασικοί τομείς στους οποίους η Ουάσινγκτον δηλώνει έτοιμη να επεκτείνει τα μέτρα: τα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία, η τεχνολογία, ο χρυσός, η αεροπορία και η ναυτιλία. Πρόκειται για τομείς που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη μεταφορά κεφαλαίων, την απόκτηση τεχνολογίας, τη χρηματοδότηση εμπορικών δραστηριοτήτων και τη μεταφορά πετρελαίου και άλλων προϊόντων.
Παράλληλα, η στόχευση του «σκιώδους στόλου» δείχνει την προσπάθεια των ΗΠΑ να περιορίσουν τα δίκτυα που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά ιρανικού πετρελαίου και την παράκαμψη των κυρώσεων μέσω σύνθετων εταιρικών σχημάτων, μεσιτών και πλοίων που δραστηριοποιούνται υπό διαφορετικές σημαίες και δικαιοδοσίες.
Η αμερικανική κυβέρνηση θέλει, με αυτόν τον τρόπο, να αυξήσει το κόστος για οποιονδήποτε επιχειρεί να συνεχίσει τις συναλλαγές με το Ιράν, ακόμη και εάν δεν βρίσκεται άμεσα υπό αμερικανική δικαιοδοσία.
Ο Μπέσεντ προανήγγειλε, τέλος, ότι η εκστρατεία των κυρώσεων θα συνεχιστεί με νέα σημαντική ανακοίνωση πριν από το τέλος της εβδομάδας. Όπως αποκάλυψε, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών αναμένεται να ανακοινώσει κυρώσεις σε βάρος χρηματοπιστωτικού ιδρύματος, χωρίς ωστόσο να αποκαλύψει ποιο θα είναι το ίδρυμα που θα βρεθεί στο στόχαστρο.
Με τη νέα αυτή στρατηγική, η κυβέρνηση Τραμπ επιχειρεί να μετατρέψει τις οικονομικές κυρώσεις σε ένα ευρύτερο διεθνές εργαλείο πίεσης προς το Ιράν. Το μήνυμα του Μπέσεντ ήταν σαφές: η Ουάσινγκτον ζητά από τις χώρες και τις επιχειρήσεις να επιλέξουν εάν θα συνεχίσουν τις οικονομικές τους σχέσεις με την Τεχεράνη ή εάν θα συμμορφωθούν με τις αμερικανικές απαιτήσεις, γνωρίζοντας ότι η μη συμμόρφωση μπορεί να οδηγήσει σε αποκλεισμό από το αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα και σε βαριές κυρώσεις.
Η προειδοποίηση ότι «κανείς δεν βρίσκεται πέρα από την εμβέλεια των αμερικανικών κυρώσεων», σε συνδυασμό με την αναφορά του υπουργού ότι «το χρονόμετρο μόλις άρχισε να μετρά», αποτυπώνει την κλιμάκωση της αμερικανικής πολιτικής απέναντι στην Τεχεράνη και προαναγγέλλει νέες κινήσεις τις επόμενες ημέρες.
