Ο αμερικανικός εναέριος χώρος άνοιξε ξανά. Τα αεροπλάνα άρχισαν να απογειώνονται. Όμως αυτό δεν σημαίνει ότι τελείωσε και το χάος.
Αντιθέτως, για τις αεροπορικές εταιρείες, τους διαχειριστές των αεροδρομίων, τους ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας και δεκάδες χιλιάδες εργαζομένους, τώρα αρχίζει μια δεύτερη, εξαιρετικά περίπλοκη επιχείρηση: να ξαναβάλουν στη θέση τους έναν ολόκληρο αεροπορικό μηχανισμό που αποσυντονίστηκε μέσα σε λίγες ώρες.
Και εδώ μπαίνει μια λέξη που συνήθως δεν απασχολεί τους επιβάτες: logistics.
Πίσω από κάθε απογείωση κρύβεται ένας τεράστιος συντονισμός. Αεροσκάφη, κυβερνήτες, συγκυβερνήτες, αεροσυνοδοί, τεχνικοί, καύσιμα, τροφοδοσία, αποσκευές, επίγειο προσωπικό, θέσεις στάθμευσης, πύλες αναχώρησης και ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας.
Αρκεί ένας κρίκος να λείπει για να μην πραγματοποιηθεί μια πτήση.
Και όταν χιλιάδες πτήσεις διαταράσσονται ταυτόχρονα, το πρόβλημα πολλαπλασιάζεται με γεωμετρική πρόοδο.
Οι αριθμοί που αποκαλύπτουν το μέγεθος της κρίσης
Σύμφωνα με το Reuters, περίπου 15.000 πτήσεις επηρεάστηκαν από καθυστερήσεις ή ακυρώσεις κατά τη διάρκεια της πρωτοφανούς αναστάτωσης της Παρασκευής 13 Νοεμβρίου.
Το Associated Press αναφέρει ότι περισσότερα από 3.000 αεροσκάφη προσγειώθηκαν με ασφάλεια κατά τη διάρκεια της κρίσης, ενώ τουλάχιστον 827 πτήσεις χρειάστηκε να επιστρέψουν στο αεροδρόμιο αναχώρησης ή να κατευθυνθούν αλλού.
Παράλληλα, η εταιρεία αεροπορικών αναλύσεων Cirium υπολόγιζε ότι περισσότερα από 1,5 εκατομμύριο άτομα είχαν προγραμματίσει να ταξιδέψουν με περίπου 11.000 πτήσεις που επρόκειτο να αναχωρήσουν μετά τις 4 το απόγευμα της Παρασκευής, ώρα Ανατολικής Ακτής.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ακυρώθηκαν και οι 11.000 πτήσεις. Δείχνει όμως το μέγεθος του επιβατικού έργου που βρέθηκε εκτεθειμένο στην αναστάτωση.
Και τα πρώτα στοιχεία του Σαββάτου είναι αποκαλυπτικά.
Σύμφωνα με το Sky News, που επικαλείται στοιχεία της Cirium, περισσότερο από το 5% των προγραμματισμένων πτήσεων του Σαββάτου είχε ήδη ακυρωθεί, ενώ την Παρασκευή το ποσοστό των ακυρώσεων είχε ξεπεράσει το 30%.
Η επανεκκίνηση, επομένως, δεν σημαίνει άμεση αποκατάσταση.
Το πρώτο πρόβλημα: Τα αεροπλάνα βρίσκονται σε λάθος αεροδρόμια
Ας υποθέσουμε ότι ένα αεροσκάφος της United Airlines έπρεπε να πραγματοποιήσει την Παρασκευή τη διαδρομή Νέα Υόρκη–Σικάγο, στη συνέχεια Σικάγο–Ντένβερ και αργότερα Ντένβερ–Λος Άντζελες.
Αν η πρώτη πτήση ακυρωθεί, δεν χάνεται απλώς ένα δρομολόγιο.
Το αεροσκάφος δεν φθάνει στο Σικάγο. Δεν μπορεί να συνεχίσει στο Ντένβερ. Και δεν βρίσκεται στο Λος Άντζελες για την επόμενη προγραμματισμένη αναχώρησή του.
Μια ακύρωση μπορεί να προκαλέσει διαδοχικές ακυρώσεις σε διαφορετικές πολιτείες.
Οι εταιρείες πρέπει να αποφασίσουν αν θα μεταφέρουν αεροσκάφη χωρίς επιβάτες, αν θα ανταλλάξουν αεροπλάνα μεταξύ δρομολογίων ή αν θα ακυρώσουν ορισμένες πτήσεις για να διασώσουν το υπόλοιπο πρόγραμμα.
Όλα αυτά απαιτούν νέο επιχειρησιακό σχεδιασμό, διαθεσιμότητα πληρωμάτων, καύσιμα, θέσεις στάθμευσης και έγκριση των αρμόδιων υπηρεσιών.
Η American Airlines ανακοίνωσε ότι δίνει προτεραιότητα στην αποκατάσταση πτήσεων προς πόλεις εκτός των μεγάλων κόμβων της και προς διεθνείς προορισμούς, προσπαθώντας ταυτόχρονα να επαναφέρει αεροσκάφη και πληρώματα στις σωστές θέσεις.
Το δεύτερο πρόβλημα: Οι πιλότοι και οι αεροσυνοδοί δεν είναι διαθέσιμοι επ’ αόριστον
Εδώ βρίσκεται ένα από τα δυσκολότερα σημεία της επιχείρησης.
Ένας κυβερνήτης μπορεί να βρίσκεται στο αεροδρόμιο, το αεροσκάφος να είναι έτοιμο και οι επιβάτες να περιμένουν στην πύλη.
Αλλά η πτήση να μην μπορεί να αναχωρήσει.
Γιατί;
Επειδή το πλήρωμα έχει συμπληρώσει το ανώτατο επιτρεπόμενο χρονικό όριο υπηρεσίας.
Οι αμερικανικοί κανονισμοί επιβάλλουν περιορισμούς στον χρόνο πτητικής υπηρεσίας και υποχρεωτικές περιόδους ανάπαυσης για λόγους ασφάλειας.
Αν ένας πιλότος περιμένει επί ώρες μέσα στο αεροσκάφος ή στο αεροδρόμιο, ο διαθέσιμος χρόνος υπηρεσίας του μπορεί να εξαντληθεί πριν πραγματοποιηθεί η πτήση.
Τότε απαιτείται αντικατάσταση πληρώματος.
Αλλά το εφεδρικό πλήρωμα μπορεί να βρίσκεται σε άλλη πόλη. Ή να χρειάζεται υποχρεωτική ανάπαυση. Ή να έχει ήδη ανατεθεί σε διαφορετική πτήση.
Το NBC San Diego αναφέρει ακριβώς αυτή τη δυσκολία: αεροσκάφη και πληρώματα έχουν βρεθεί εκτός των προβλεπόμενων θέσεών τους, ενώ πιλότοι και αεροσυνοδοί έχουν φθάσει στα όρια του επιτρεπόμενου χρόνου υπηρεσίας.
Δεν πρόκειται για απλή καθυστέρηση. Πρόκειται για έναν σύνθετο γρίφο ανθρώπινου δυναμικού.
Το τρίτο πρόβλημα: Χιλιάδες επιβάτες χρειάζονται καινούργια εισιτήρια
Και τώρα ερχόμαστε στους επιβάτες.
Ένας ταξιδιώτης μπορεί να είχε εισιτήριο από τη Βοστώνη προς το Λος Άντζελες με ανταπόκριση στο Σικάγο.
Αν ακυρωθεί η πρώτη πτήση, χάνεται και η δεύτερη.
Η αεροπορική εταιρεία πρέπει να αναζητήσει εναλλακτική διαδρομή, διαθέσιμη θέση και ενδεχομένως συνεργασία με άλλη εταιρεία.
Όμως οι περισσότερες πτήσεις έχουν ήδη επιβάτες με κανονικά εισιτήρια.
Αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχουν απεριόριστες κενές θέσεις για να απορροφηθούν όσοι έμειναν πίσω.
Τα συστήματα κρατήσεων καλούνται να διαχειριστούν ταυτόχρονα ακυρώσεις, αλλαγές, επιστροφές χρημάτων, χαμένες ανταποκρίσεις και αιτήματα για ξενοδοχεία ή μεταφορές.
Η πραγματικότητα καταγράφεται και στα ρεπορτάζ των αμερικανικών μέσων.
Το Business Insider μεταφέρει μαρτυρίες επιβατών στο JFK της Νέας Υόρκης που αντιμετώπισαν επανειλημμένες ακυρώσεις, έλλειψη ενημέρωσης και δυσκολίες στην εξεύρεση νέων πτήσεων.
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο όταν υπάρχουν οικογένειες με μικρά παιδιά, ηλικιωμένοι, άτομα με αναπηρία ή επιβάτες που πρέπει να φθάσουν επειγόντως στον προορισμό τους.
Το τέταρτο πρόβλημα: Catering, καύσιμα, καθαριότητα και αποσκευές
Υπάρχει όμως και ένας άλλος κόσμος που δεν εμφανίζεται στις τηλεοπτικές εικόνες.
Είναι οι εργαζόμενοι της επίγειας εξυπηρέτησης.
Κάθε αεροσκάφος χρειάζεται συγκεκριμένη προετοιμασία πριν αναχωρήσει.
Αν μια πτήση καθυστερήσει πολλές ώρες, πρέπει να επανεξεταστεί η κατάσταση των γευμάτων και των ευπαθών προϊόντων που έχουν φορτωθεί.
Οι εταιρείες catering ενδέχεται να χρειαστεί να αντικαταστήσουν γεύματα, να τροποποιήσουν παραγγελίες ή να προσαρμόσουν τα φορτία τροφοδοσίας στον νέο αριθμό επιβατών.
Το ίδιο συμβαίνει με τα καύσιμα. Η αλλαγή προορισμού, διαδρομής ή επιχειρησιακού προγράμματος μπορεί να απαιτήσει νέους υπολογισμούς και ανεφοδιασμό.
Τα συνεργεία καθαριότητας πρέπει να προσαρμόσουν τις βάρδιές τους στις νέες ώρες άφιξης.
Οι αποσκευές αποτελούν ξεχωριστό πρόβλημα.
Μια βαλίτσα μπορεί να έχει φορτωθεί σε αεροσκάφος που δεν θα αναχωρήσει ή να έχει μεταφερθεί σε αεροδρόμιο διαφορετικό από εκείνο στο οποίο τελικά θα φθάσει ο επιβάτης.
Η αναζήτηση, ταυτοποίηση, εκφόρτωση και επαναφόρτωση χιλιάδων αποσκευών απαιτεί πρόσθετο προσωπικό και χρόνο.
Αυτές είναι επιχειρησιακές συνέπειες που μπορούν να εμφανιστούν σε μια τόσο μεγάλη αναστάτωση. Δεν υπάρχουν ακόμη δημοσιευμένα συγκεντρωτικά στοιχεία για το πόσα γεύματα ή πόσες αποσκευές χρειάστηκε να επαναδιαχειριστούν οι εταιρείες στη συγκεκριμένη κρίση.
Το πέμπτο πρόβλημα: Οι πύργοι ελέγχου και η συμφόρηση
Όταν αίρεται μια απαγόρευση απογειώσεων, δεν μπορούν να φύγουν ταυτόχρονα όλα τα αεροπλάνα που περιμένουν.
Τα αεροδρόμια διαθέτουν συγκεκριμένη επιχειρησιακή χωρητικότητα.
Οι διάδρομοι απογείωσης και προσγείωσης, οι τροχόδρομοι, οι πύλες και οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας μπορούν να εξυπηρετήσουν περιορισμένο αριθμό κινήσεων με ασφάλεια.
Η FAA πρέπει να οργανώσει σταδιακά τη ροή των αεροσκαφών, αποτρέποντας τη δημιουργία νέας συμφόρησης.
Στην πράξη, μπορεί να χρειαστεί να δοθούν νέες ώρες αναχώρησης και να εφαρμοστούν περιορισμοί στη ροή της κυκλοφορίας.
Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι οι ελεγκτές δεν αναλαμβάνουν τις κρατήσεις των επιβατών ή τη διαχείριση των πληρωμάτων. Αυτά αποτελούν ευθύνη των αεροπορικών εταιρειών.
Ο δικός τους ρόλος είναι να διασφαλίσουν ότι η αυξημένη κυκλοφορία επανέρχεται με ασφαλή και ελεγχόμενο τρόπο.
Πόσες ημέρες θα χρειαστούν για να αποκατασταθεί η κανονικότητα;
Αυτό είναι το ερώτημα που απασχολεί πλέον εκατομμύρια ταξιδιώτες.
Η απάντηση δεν μπορεί να δοθεί με ακρίβεια.
Το Reuters και το Associated Press αναφέρουν ότι η πλήρης αποκατάσταση ενδέχεται να απαιτήσει ημέρες, επειδή αεροσκάφη και πληρώματα βρίσκονται εκτός προγραμματισμού.
Ο υπουργός Μεταφορών των ΗΠΑ, Σον Ντάφι, εμφανίστηκε αισιόδοξος ότι το σύστημα θα έχει επανέλθει πριν από την κορύφωση της ταξιδιωτικής κίνησης για την Ημέρα των Ευχαριστιών.
Ωστόσο, προειδοποίησε ότι δεν μπορεί να αποκλείσει νέες τεχνικές διαταραχές.
Με βάση τον τρόπο λειτουργίας των αεροπορικών δικτύων, το πρώτο εικοσιτετράωρο μετά την επανεκκίνηση είναι κρίσιμο για την αποκατάσταση των βασικών δρομολογίων.
Το επόμενο στάδιο είναι η επαναφορά αεροσκαφών και πληρωμάτων στις προβλεπόμενες θέσεις τους.
Στη συνέχεια πρέπει να απορροφηθεί ο συσσωρευμένος αριθμός επιβατών, αποσκευών και εμπορευματικών φορτίων.
Ένα ενδεικτικό διάστημα δύο έως τεσσάρων ημερών για ουσιαστική επιχειρησιακή εξομάλυνση δεν θα ήταν ασυνήθιστο σε μια τέτοια κρίση. Πρόκειται όμως για εκτίμηση βάσει των επιχειρησιακών δυσκολιών, όχι για επίσημο χρονοδιάγραμμα της FAA ή των αεροπορικών εταιρειών.
Δεν μεταφέρονται μόνο επιβάτες, αλλά και εμπορεύματα
Η αεροπορική κρίση έχει και μια δεύτερη οικονομική διάσταση.
Σύμφωνα με στοιχεία της Airlines for America που επικαλείται το Associated Press, οι αμερικανικές αεροπορικές εταιρείες μεταφέρουν καθημερινά περίπου 55.340 μετρικούς τόνους εμπορευμάτων προς και από περισσότερες από 220 χώρες.
Πρόκειται για ταχυδρομικά αντικείμενα, δέματα, βιομηχανικά εξαρτήματα και προϊόντα υψηλής αξίας.
Η FedEx ανακοίνωσε ότι ήταν έτοιμη να ενεργοποιήσει εναλλακτικά επιχειρησιακά σχέδια για να περιορίσει τις συνέπειες.
Ακόμη και όταν οι επιβατικές πτήσεις αποκαθίστανται, οι καθυστερήσεις στη μεταφορά φορτίων μπορεί να συνεχιστούν.
Το βαθύτερο πρόβλημα: Μπορεί η αμερικανική αεροπορία να αντέξει ένα νέο μπλακάουτ;
Πίσω από τη μάχη των logistics υπάρχει ένα ακόμη σοβαρότερο ζήτημα.
Η αξιοπιστία των αμερικανικών συστημάτων ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας.
Σύμφωνα με το Reuters, έκθεση του αμερικανικού Government Accountability Office είχε καταγράψει ότι 51 από τα 138 εξετασθέντα συστήματα της FAA χαρακτηρίζονταν μη βιώσιμα και άλλα 54 δυνητικά μη βιώσιμα.
Δηλαδή περισσότερα από τα τρία τέταρτα των συστημάτων που εξετάστηκαν παρουσίαζαν σοβαρά ζητήματα τεχνολογικής βιωσιμότητας.
Η κυβέρνηση έχει ήδη ξεκινήσει πρόγραμμα εκσυγχρονισμού, αλλά ζητεί επιπλέον χρηματοδότηση δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Η συγκεκριμένη βλάβη αποδόθηκε προκαταρκτικά σε υπερφόρτωση παλαιότερου εξοπλισμού κατά την εγκατάσταση νέας τεχνολογίας.
Οι αμερικανικές αρχές δεν έχουν ανακοινώσει στοιχεία που να αποδεικνύουν κυβερνοεπίθεση, ενώ διευκρίνισαν ότι το νέο σύστημα τεχνητής νοημοσύνης της FAA δεν προκάλεσε τη διακοπή.
Το ουσιαστικό ερώτημα, συνεπώς, δεν είναι μόνο πόσο γρήγορα θα ξαναπετάξουν τα αεροπλάνα.
Είναι αν ένα από τα μεγαλύτερα και πιο προηγμένα αεροπορικά συστήματα στον κόσμο διαθέτει την απαραίτητη ανθεκτικότητα ώστε να μην ξαναζήσει μια τέτοια κρίση.
Το πραγματικό κόστος του χάους
Κάθε ώρα καθυστέρησης σημαίνει επιπλέον επιχειρησιακό κόστος.
Καύσιμα, αμοιβές προσωπικού, διανυκτερεύσεις, επανακρατήσεις, χαμένες ανταποκρίσεις, αεροσκάφη που παραμένουν καθηλωμένα και εμπορεύματα που δεν παραδίδονται στην ώρα τους.
Δεν έχει δημοσιοποιηθεί ακόμη αξιόπιστος συνολικός οικονομικός απολογισμός της κρίσης.
Είναι όμως βέβαιο ότι το κόστος δεν περιορίζεται στα ακυρωμένα εισιτήρια.
Αφορά ολόκληρη την αλυσίδα των αερομεταφορών.
Και αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο δίδαγμα της αμερικανικής περιπέτειας.
Το να καθηλώσεις χιλιάδες αεροπλάνα μπορεί να γίνει με μία εντολή. Το να τα ξαναβάλεις στη σωστή θέση, με τους σωστούς ανθρώπους, τους σωστούς επιβάτες και τη σωστή ώρα, είναι μια επιχείρηση που απαιτεί ημέρες.
Ο ουρανός της Αμερικής μπορεί να άνοιξε. Η μάχη για την αποκατάσταση της κανονικότητας, όμως, μόλις άρχισε.
