Ένα νέο ευρωπαϊκό σύστημα κρίσιμων επικοινωνιών, που θα εξασφαλίζει στις υπηρεσίες πρώτης απόκρισης και έκτακτης ανάγκης ασφαλή σύνδεση ακόμη και όταν τα επίγεια δίκτυα καταρρέουν, προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, επιστρατεύοντας μεταξύ άλλων 5G και ευρωπαϊκούς δορυφόρους για την κάλυψη κρίσιμων περιστατικών.
Το European Union Critical Communication System (EUCCS) θα συνδέει αστυνομία, πυροσβεστική, διασώστες, επείγουσες ιατρικές υπηρεσίες και πολιτική προστασία σε όλη την ΕΕ και το Σένγκεν, επιτρέποντας ανταλλαγή φωνής, βίντεο, μηνυμάτων, δεδομένων και γεωεντοπισμού σε πραγματικό χρόνο, ακόμη και σε διασυνοριακές επιχειρήσεις.
Σήμερα, οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης χρησιμοποιούν διαφορετικά εθνικά συστήματα, τα οποία δεν είναι πάντοτε συμβατά μεταξύ τους και μπορεί να πάψουν να λειτουργούν όταν οι ομάδες περνούν τα σύνορα. Η ανάγκη για ένα κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο αναδείχθηκε ξανά μετά τις μεγάλες δασικές πυρκαγιές του φετινού καλοκαιριού, ενώ η ιδέα του EUCCS έχει τις ρίζες της στις τρομοκρατικές επιθέσεις του 2015 και του 2016, όταν τα κράτη μέλη διαπίστωσαν στην πράξη τα προβλήματα που δημιουργούσαν τα ξεχωριστά και ασύμβατα συστήματα επικοινωνίας.
Όπως εξηγήθηκε και κατά τη σημερινή ενημέρωση των δημοσιογράφων, τα κράτη μέλη θα περάσουν σταδιακά από τα σημερινά συστήματα ασυρμάτου στενής ζώνης σε ευρυζωνικές υπηρεσίες Mission Critical Services (MCX), αξιοποιώντας μεταξύ άλλων δίκτυα 5G. Οι υπηρεσίες θα μπορούν να ανταλλάσσουν σε πραγματικό χρόνο φωνή, βίντεο, μηνύματα, δεδομένα και πληροφορίες γεωεντοπισμού, ενώ οι ευρωπαϊκοί δορυφόροι θα λειτουργούν ως εφεδρεία όταν τα επίγεια δίκτυα τεθούν εκτός λειτουργίας.
Η Επιτροπή δίνει ιδιαίτερη έμφαση και στην ανθεκτικότητα έναντι κυβερνοεπιθέσεων και υβριδικών απειλών. Η Χένα Βίρκουνεν ανέφερε κατά την ενημέρωση ότι η ΕΕ ενισχύει ήδη το πλαίσιο ασφάλειας και ανθεκτικότητας των δικτύων, ενώ σημείωσε ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να εντοπίζει ευπάθειες μέσα σε λίγες ώρες, αλλά και να χρησιμοποιείται για την άμυνα των κρίσιμων υποδομών.
Παράλληλα, προβλέπεται η ανάπτυξη κινητών μονάδων επικοινωνίας σε περιοχές όπου έχει χαθεί η συνδεσιμότητα, ακόμη και πύργων κινητής πάνω σε οχήματα με δικές τους γεννήτριες. Στη συνέντευξη Τύπου δόθηκε ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ένα blackout, κατά το οποίο μαζί με το ηλεκτρικό ρεύμα μπορεί να καταρρεύσουν και οι τηλεπικοινωνίες.
Όπως έγινε γνωστό πιλοτική έκδοση του EUCCS έχει ήδη αναπτυχθεί και έχουν πραγματοποιηθεί δύο δοκιμές σε σενάρια που προσομοιώνουν πραγματικές επιχειρήσεις, μεταξύ άλλων πυρκαγιές σε παραμεθόριες περιοχές, διακίνηση μεταναστών και διακίνηση ναρκωτικών.
Το σύστημα έχει σχεδιαστεί ώστε τα κράτη μέλη να μπορούν, εφόσον το αποφασίσουν, να συνδέσουν και τις ένοπλες δυνάμεις, για παράδειγμα όταν στρατιωτικές μονάδες συνδράμουν μαζί με πολιτικές υπηρεσίες σε πλημμύρες ή επιχειρήσεις διάσωσης. Όπως διευκρινίστηκε στη συνέντευξη Τύπου, η χρήση του για στρατιωτικούς σκοπούς παραμένει αποκλειστικά αρμοδιότητα των κρατών μελών.
Το EUCCS θα συνεργάζεται και με το Emergency Response Coordination Centre (ERCC). Σήμερα, όταν ομάδες έκτακτης ανάγκης αναπτύσσονται σε άλλη χώρα, συχνά χρειάζεται να βρίσκουν ad hoc λύσεις για να επικοινωνήσουν με τις τοπικές υπηρεσίες. Με το νέο σύστημα, στόχος είναι να είναι διασυνδεδεμένες από την έναρξη της επιχείρησης.
Η Κομισιόν ξεκαθαρίζει επίσης ότι δεν δημιουργείται ένα ενιαίο κεντρικό ευρωπαϊκό δίκτυο που θα αντικαταστήσει τα εθνικά συστήματα. Τα κράτη μέλη θα διατηρούν τον πλήρη έλεγχο των δικών τους υποδομών κρίσιμων επικοινωνιών, ενώ σε ευρωπαϊκό επίπεδο θα εξασφαλίζεται η υποχρεωτική διαλειτουργικότητα και η ασφαλής διασύνδεσή τους.
Για τη διασύνδεση θα δημιουργηθεί ένα European Union Network Monitoring Centre, μέσω ασφαλούς και ανθεκτικού δικτύου οπτικών ινών, ώστε κάθε χώρα να μπορεί να συνδέεται μέσω ενός κεντρικού σημείου αντί να δημιουργούνται πολλαπλές ξεχωριστές συνδέσεις μεταξύ κρατών. Ξεχωριστό European Union Security Monitoring Centre θα παρακολουθεί κυβερνοαπειλές και άλλους κινδύνους ασφαλείας.
Το σύστημα θα καλύπτει την ΕΕ και τις χώρες του Σένγκεν, αλλά, όπως διευκρινίστηκε απαντώντας σε ερώτηση δημοσιογράφων, η πρόταση επιτρέπει επίσης τη σύνδεση γειτονικών τρίτων χωρών, όταν υπάρχει κοινό ευρωπαϊκό συμφέρον. Η δυνατότητα αυτή αφορά, μεταξύ άλλων, και περιπτώσεις διασυνοριακής συνεργασίας με χώρες των Δυτικών Βαλκανίων που δεν ανήκουν ακόμη στο Σένγκεν.
Η Κομισιόν συνδέει το EUCCS και με την ευρωπαϊκή τεχνολογική κυριαρχία. «Built for Europe, by Europe» (Κατασκευασμένο για την Ευρώπη από την Ευρώπη) , είπε ο επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων Μάγκνους Μπρούνερ, υπογραμμίζοντας ότι το δίκτυο θα βασίζεται σε ευρωπαϊκές εταιρείες και τεχνολογίες. Όπως σημείωσε, ένα κοινό πρότυπο για τα 27 κράτη μέλη μπορεί να δημιουργήσει μια πραγματική ευρωπαϊκή αγορά, να ενισχύσει την καινοτομία και να μειώσει την εξάρτηση από τεχνολογίες τρίτων χωρών.
Περίπου 12 χώρες εκτιμάται ότι θα μπορούν να ενταχθούν στην πρώτη φάση το 2030, χωρίς ακόμη να έχουν κατονομαστεί. Οι υπόλοιπες θα ακολουθήσουν σταδιακά, με τελική προθεσμία το 2036.
Η πρόταση θα πρέπει πλέον να εγκριθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο.
