Τα μέσα επίπεδα τεστοστερόνης στους άνδρες έχουν υποδιπλασιαστεί τα τελευταία 50 χρόνια, σύμφωνα με επιστήμονες, οι οποίοι επισημαίνουν ότι η κοινωνία αντιμετωπίζει κρίση ανδρικής γονιμότητας.
Τα συνολικά επίπεδα τεστοστερόνης στους άνδρες μειώθηκαν κατά 54% μεταξύ 1972 και 2019, βάσει στοιχείων που παρουσιάστηκαν την Τρίτη στο ετήσιο συνέδριο της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Ανθρώπινης Αναπαραγωγής και Εμβρυολογίας, στο Λονδίνο.
Αν και η αύξηση της παχυσαρκίας και του διαβήτη εκτιμάται ότι διαδραματίζει ρόλο, η ερευνητική ομάδα εκτιμά ότι παράγοντες όπως οι χημικές ουσίες που διαταράσσουν το ενδοκρινικό σύστημα –οι οποίες εντοπίζονται σε διάφορα οικιακά προϊόντα– καθώς και η παγκόσμια υπερθέρμανση, ενδέχεται επίσης να συμβάλλουν σε αυτή την εντυπωσιακή μείωση.
«Πιστεύω ότι βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια σοβαρή κρίση στην ανδρική αναπαραγωγική υγεία, η οποία επί του παρόντος δεν τυγχάνει της δέουσας προσοχής», δήλωσε ο καθηγητής Χαγκάι Λεβί, από τη Σχολή Δημόσιας Υγείας και Κοινοτικής Ιατρικής Braun του Εβραϊκού Πανεπιστημίου Χαντασάχ στο Ισραήλ.
«Παρατηρήσαμε μείωση άνω του 50% στα συνολικά επίπεδα τεστοστερόνης κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου», δήλωσε. «Αυτό αντιστοιχεί σε μείωση μεγαλύτερη του 1% ετησίως, επομένως δεν πρόκειται για τυχαίο γεγονός ούτε για στατιστικό σφάλμα. Πρόκειται για μια πολύ έντονη τάση».
Τα ευρήματα, όπως αναφέρει ο Guardian, αναμένεται να θεωρηθούν σημαντική συμβολή στην ευρεία συζήτηση σχετικά με το αν η ανδρική γονιμότητα φθίνει και για ποιον λόγο.
Προηγούμενη έρευνα της ίδιας ομάδας —η οποία κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο αριθμός των σπερματοζωαρίων έχει μειωθεί δραματικά τα τελευταία 40 χρόνια— είχε προσελκύσει το ενδιαφέρον της κοινής γνώμης, με τον Υπουργό Υγείας των ΗΠΑ, Ρόμπερτ Φ.Κένεντι τζούνιορ, να χαρακτηρίζει πρόσφατα τη μείωση της ανδρικής γονιμότητας ως «υπαρξιακό πρόβλημα».
Ωστόσο, οι εν λόγω ισχυρισμοί έχουν προκαλέσει αντιπαραθέσεις στην επιστημονική κοινότητα.
Ο καθηγητής Τσανα Τζαγιασιν, του Imperial College του Λονδίνου και ειδικός στην αναπαραγωγική ενδοκρινολογία, δήλωσε ότι οι πρόσφατες παρατηρήσεις σχετικά με την τεστοστερόνη θα πρέπει να λειτουργήσουν ως «μια σημαντική υπενθύμιση της πραγματικότητας». «Το γεγονός ότι οι μελέτες αυτές διεξήχθησαν σε διάφορες χρονικές περιόδους με πείθει πραγματικά», ανέφερε. «Πιστεύω όντως ότι η ανδρική αναπαραγωγική υγεία φθίνει και φαίνεται πως παρουσιάζει πτωτική πορεία με την πάροδο του χρόνου».
Η σχέση μεταξύ της τεστοστερόνης στους άνδρες και της υγείας είναι αμφίδρομη και σύνθετη. Η τεστοστερόνη ρυθμίζει την παραγωγή σπέρματος και τη σεξουαλική επιθυμία, συμβάλλει στην ανάπτυξη της μυϊκής μάζας και την οστική πυκνότητα, ενώ παίζει ρόλο στη διάθεση, τα επίπεδα ενέργειας και τον μεταβολισμό.
Παράγοντες υγείας όπως η παχυσαρκία —κατά την οποία το πλεονάζον σωματικό λίπος αυξάνει τη μετατροπή της τεστοστερόνης σε οιστρογόνα— μπορούν να οδηγήσουν σε χαμηλότερα επίπεδα τεστοστερόνης.
Υπάρχει επίσης σημαντική ιατρική συζήτηση σχετικά με τη χρήση συμπληρωμάτων τεστοστερόνης, τα οποία μπορούν να καταστείλουν την παραγωγή σπέρματος.
«Η αναπαραγωγική υγεία αποτελεί πολύ σημαντικό δείκτη της γενικής υγείας», δήλωσε ο Λεβίν.
«Ζούμε σε ένα περιβάλλον που δεν είναι ιδανικό για την υγεία μας, όσον αφορά την έκθεση σε χημικές ουσίες, το κλίμα και τις συμπεριφορές που σχετίζονται με την υγεία».
Η μετα-ανάλυση συνδύασε έξι προηγούμενες διαχρονικές μελέτες που παρακολουθούσαν τα επίπεδα τεστοστερόνης, καθεμία από τις οποίες περιλάμβανε τουλάχιστον τρία χρονικά σημεία μέτρησης.
Συνολικά, οι μελέτες αυτές περιλάμβαναν δεδομένα από 118.593 άτομα στο Ισραήλ, τις ΗΠΑ, τη Βραζιλία, τη Φινλανδία και τη Δανία, για το διάστημα από το 1972 έως το 2019.
Κάθε μία από τις μελέτες, ξεχωριστά, διαπίστωσε μείωση της τεστοστερόνης και, όταν τα δεδομένα συνδυάστηκαν, η συνολική πτώση εκτιμήθηκε στο 54%, με τη μείωση να φαίνεται να επιταχύνεται μετά το 2000.
Οι επιμέρους μελέτες έλαβαν υπόψη την ηλικία, ωστόσο είναι πιθανό να επηρέασαν τα αποτελέσματα παράγοντες, όπως οι διαφορές στη μέση ηλικία μεταξύ των εξεταζόμενων ομάδων. Επίσης, δεν συνυπολογίστηκε η παχυσαρκία, η οποία είναι γνωστό ότι συνδέεται στενά με τα χαμηλά επίπεδα τεστοστερόνης.
«Αν έπρεπε να κάνω μια εκτίμηση –και πρόκειται για εκτίμηση βασισμένη σε τεκμηριωμένα στοιχεία– θα έλεγα ότι ίσως το ένα τέταρτο έως το μισό της μείωσης θα μπορούσε να αποδοθεί στην παχυσαρκία και το μεταβολικό σύνδρομο», δήλωσε ο Λεβίν.
Άλλοι υποστήριξαν ότι ένα τέτοιο συμπέρασμα θα ήταν πρόωρο.
«Η παχυσαρκία και ο διαβήτης θα μπορούσαν κάλλιστα να εξηγούν όλη αυτή την κατάσταση», δήλωσε ο Τζαγιασιν. «Παρατηρείται σαφής μείωση των επιπέδων τεστοστερόνης. Αυτό που πρέπει να διευκρινίσουμε είναι αν, πέρα από την παχυσαρκία και τον διαβήτη, το φαινόμενο αυτό προκαλείται και από περιβαλλοντικούς παράγοντες».
Δεν είναι σαφές ποιοι περιβαλλοντικοί παράγοντες ενδέχεται να εμπλέκονται, καθώς οι μελέτες σχετικά με την ατμοσφαιρική ρύπανση και τις χημικές ουσίες που διαταράσσουν το ενδοκρινικό σύστημα τείνουν να δίνουν αντιφατικά αποτελέσματα.
Δεδομένης της αβεβαιότητας των στοιχείων, ο Λεβίν τόνισε ότι θα πρέπει να εφαρμοστεί η αρχή της προφύλαξης.
«Το επίπεδο βεβαιότητας που χρειαζόμαστε δεν είναι της τάξης του 95%», είπε. «Οφείλουμε να βρούμε καλύτερους τρόπους για να αποτρέψουμε την έκθεση του γενικού πληθυσμού σε επικίνδυνες χημικές ουσίες. Και προς το παρόν, δεν το κάνουμε όσο αποτελεσματικά θα έπρεπε».
Ο καθηγητής Άλαν Πέισι, καθηγητής Ανδρολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ —ο οποίος δεν συμμετείχε στη συγκεκριμένη έρευνα— εξέφρασε τον προβληματισμό του σχετικά με τη διαδεδομένη αντίληψη περί χαμηλών επιπέδων τεστοστερόνης στους άνδρες, επισημαίνοντας την αυξανόμενη προώθηση συμπληρωμάτων τεστοστερόνης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
«Η λύση που προβάλλεται είναι η χορήγηση τεστοστερόνης», δήλωσε. «Ωστόσο, αν χορηγήσεις τεστοστερόνη σε έναν άνδρα, αναστέλλεις την παραγωγή σπέρματος. Το έχω διαπιστώσει αυτό στην κλινική πράξη».
