Νέα επικίνδυνη εστία ανάφλεξης δημιουργείται στη Μέση Ανατολή, την ώρα ακριβώς που οι παρασκηνιακές διπλωματικές κινήσεις δημιουργούσαν προσδοκίες για συμφωνία γύρω από τα Στενά του Ορμούζ. Οι Χούθι της Υεμένης ανακοίνωσαν την Κυριακή ότι έπληξαν με drone το διυλιστήριο της Saudi Aramco στην Τζαζάν, στη νοτιοδυτική Σαουδική Αραβία, ενώ η Τεχεράνη ταυτόχρονα ανεβάζει τον πήχη των απαιτήσεών της απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες. (Reuters)
Drone των Χούθι στην Aramco
Σύμφωνα με το Reuters, στο διυλιστήριο της Τζαζάν εκδηλώθηκε φωτιά, η οποία κατασβέστηκε. Το σαουδαραβικό υπουργείο Ενέργειας ανακοίνωσε ότι δεν υπήρξαν τραυματισμοί, χωρίς ωστόσο να αποδώσει επίσημα την πυρκαγιά στην επίθεση των Χούθι. Το συγκεκριμένο διυλιστήριο έχει δυνατότητα επεξεργασίας περίπου 400.000 βαρελιών αργού πετρελαίου ημερησίως. (Reuters)
Ο στρατιωτικός εκπρόσωπος των Χούθι, Γιαχία Σάρι, υποστήριξε ότι η εγκατάσταση χτυπήθηκε με μη επανδρωμένο αεροσκάφος και παρουσίασε την ενέργεια ως αντίποινα για, όπως υποστηρίζει η οργάνωση, παραβιάσεις του εναέριου χώρου της Υεμένης από σαουδαραβικά drones πάνω από τις επαρχίες Χάτζα και Σαάντα.
Οι Χούθι έχουν χτυπήσει και στο παρελθόν εγκαταστάσεις της Aramco στην Τζαζάν και στο Γιανμπού. Ο επικεφαλής της Aramco, Αμίν Νάσερ, είχε δηλώσει μόλις την περασμένη εβδομάδα ότι οι πρόσφατες επιθέσεις είχαν προκαλέσει ορισμένες διακοπές στην παραγωγή, αλλά χωρίς σημαντική συνολική επιχειρησιακή ή οικονομική επίπτωση στην εταιρεία.
Η νέα επίθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερο γεωπολιτικό βάρος επειδή σημειώθηκε μόλις δύο ημέρες μετά τη συμφωνία αμυντικής συνεργασίας της Σαουδικής Αραβίας με την Τουρκία και το Πακιστάν. Η συμφωνία προβλέπει ότι ένοπλη επίθεση εναντίον ενός από τα τρία κράτη αντιμετωπίζεται ως επίθεση εναντίον όλων, αν και η Άγκυρα επιμένει ότι η συμμαχία δεν στρέφεται ειδικά κατά του Ιράν.
Παράλληλα, σύμφωνα με το Associated Press, καταγράφηκαν επιθέσεις με πυραύλους και drones και εναντίον του στρατηγικού λιμανιού Μόχα στην Υεμένη, εξέλιξη που ενισχύει τον φόβο ότι η εύθραυστη ισορροπία στη χώρα μπορεί να ανατραπεί.
Η Τεχεράνη: «Δεν διαπραγματευόμαστε με τις ΗΠΑ»
Την ίδια στιγμή ήρθε μία ακόμη σημαντική εξέλιξη από την Τεχεράνη.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί δήλωσε την Κυριακή ότι Ιράν και Ηνωμένες Πολιτείες δεν βρίσκονται αυτή τη στιγμή σε διαπραγματεύσεις. Υπάρχει ανταλλαγή μηνυμάτων μέσω μεσολαβητών, αλλά η ιρανική κυβέρνηση δεν θεωρεί ότι αυτό συνιστά διαπραγμάτευση.
Ο Αραγτσί υποστήριξε ότι συνομιλίες με την Ουάσινγκτον δεν μπορούν να επαναληφθούν όσο, κατά την ιρανική θέση, οι ΗΠΑ παραβιάζουν την προσωρινή συμφωνία που υπογράφηκε τον Ιούνιο.
Ταυτόχρονα επιβεβαίωσε ότι οι χωριστές συνομιλίες Ιράν–Ομάν για νέες θαλάσσιες διαδρομές στα Στενά του Ορμούζ βρίσκονται στο τελικό στάδιο.
Έβαλε όμως αμέσως έναν κρίσιμο αστερίσκο: ακόμη και αν υπάρξει αυτή η συμφωνία, τα Στενά δεν ανοίγουν αυτομάτως.
Οι σκληροί όροι για το Ορμούζ
Όπως ήδη είχε καταγράψει η HuffPost Greece, ο γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν Μοχαμάντ Μπαγέρ Ζολγάντρ παρουσίασε μία ιδιαίτερα σκληρή λίστα απαιτήσεων προς την Ουάσινγκτον.
Η Τεχεράνη απαιτεί:
- οριστικό τερματισμό του πολέμου και των επιθέσεων εναντίον του Ιράν και των συμμάχων του,
- άρση του αμερικανικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών,
- άρση των αμερικανικών κυρώσεων,
- αποδέσμευση των παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων,
- αποχώρηση αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων από την περιοχή,
- και πλήρη αποζημίωση του Ιράν για τις ζημιές που προκλήθηκαν από τον πόλεμο που άρχισε στις 28 Φεβρουαρίου. (HuffPost Greece)
Η θέση της Τεχεράνης συνοψίζεται ουσιαστικά στη φράση ότι τα Στενά θα παραμείνουν κλειστά έως ότου οι ΗΠΑ «αλλάξουν συμπεριφορά».
Η πιθανή συμφωνία Ιράν–Ομάν
Το παρασκήνιο, πάντως, συνεχίζεται.
Σύμφωνα με πληροφορίες που μετέδωσε το AP, η προσωρινή διευθέτηση που συζητείται προβλέπει διαφορετικές διαδρομές για την είσοδο και την έξοδο των πλοίων: η μία θα περνά πλησιέστερα στις ιρανικές ακτές και η άλλη προς την πλευρά του Ομάν. Κατά την προσωρινή περίοδο προβλέπεται τα πλοία να διέρχονται χωρίς τέλη ή διόδια, αν και οι όροι δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί.
Το Reuters είχε επίσης αποκαλύψει ότι οι προτάσεις που βρίσκονται στο τραπέζι θα μπορούσαν να προσφέρουν στην Τεχεράνη σημαντικό βαθμό ελέγχου της εισερχόμενης ναυσιπλοΐας στον Κόλπο, κάτι που μέχρι σήμερα αποτελούσε κόκκινη γραμμή για την Ουάσινγκτον. (Reuters)
Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν το μεγάλο «κλειδί». Πριν από τον πόλεμο περνούσε από τη συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδο περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων μεταφορών πετρελαίου και φυσικού αερίου, γεγονός που εξηγεί γιατί κάθε στρατιωτικό επεισόδιο ή καθυστέρηση συμφωνίας μεταφέρεται σχεδόν αμέσως στις αγορές ενέργειας, στη ναυτιλία και τελικά στον πληθωρισμό.
Πεζεσκιάν: Τώρα είναι η καλύτερη στιγμή για συμφωνία
Κι ενώ η σκληρή γραμμή από το ιρανικό Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας και τους Φρουρούς της Επανάστασης παραμένει, ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν εμφανίζεται να κρατά ανοιχτό το παράθυρο της διπλωματίας.
Ο Ιρανός πρόεδρος δηλώνει ότι τώρα είναι η καλύτερη στιγμή για μία συμφωνία, θεωρώντας ότι το Ιράν προσέρχεται από θέση ισχύος. (Reuters)
Η εικόνα επομένως παραμένει αντιφατική και εξαιρετικά εύθραυστη: από τη μία πλευρά βρίσκονται οι συνομιλίες Ιράν–Ομάν και οι μεσολαβητικές προσπάθειες για το Ορμούζ· από την άλλη, οι επιθέσεις εναντίον πλοίων και ενεργειακών εγκαταστάσεων συνεχίζονται. Η σημερινή επίθεση των Χούθι στην Aramco υπενθυμίζει ότι ακόμη και την ώρα που γράφονται σχέδια συμφωνίας, ο πόλεμος μπορεί ανά πάσα στιγμή να ανοίξει ένα νέο μέτωπο και να ανατρέψει ολόκληρη τη διαπραγμάτευση.
