Οι πύραυλοι, τα μαχητικά αεροσκάφη και τα άρματα μάχης εξακολουθούν να κυριαρχούν στις εικόνες που βλέπουμε από τα πεδία των συγκρούσεων. Ωστόσο, οι στρατιωτικοί αναλυτές συμφωνούν ότι ο πραγματικός πόλεμος αρχίζει πολύ πριν πέσει η πρώτη βολή. Το πεδίο όπου κρίνεται πλέον η επιτυχία μιας στρατιωτικής επιχείρησης είναι το ηλεκτρομαγνητικό φάσμα – ο «αόρατος χώρος» μέσα από τον οποίο λειτουργούν τα ραντάρ, οι επικοινωνίες, τα δορυφορικά συστήματα, τα drones και τα δίκτυα διοίκησης και ελέγχου.
Ο λεγόμενος Ηλεκτρονικός Πόλεμος (Electronic Warfare – EW) περιλαμβάνει τον εντοπισμό, την παρακολούθηση, την παρεμβολή, την παραπλάνηση και, τελικά, τον έλεγχο όλων αυτών των ηλεκτρομαγνητικών εκπομπών. Στόχος δεν είναι απαραίτητα η καταστροφή του αντιπάλου, αλλά η τύφλωσή του. Ένας στρατός που δεν μπορεί να επικοινωνήσει, να εντοπίσει στόχους ή να χρησιμοποιήσει τα συστήματα πλοήγησής του, ουσιαστικά παραλύει χωρίς να έχει δεχθεί ούτε μία βόμβα.
Η τεχνητή νοημοσύνη στο επίκεντρο
Η νέα γενιά συστημάτων αξιοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη για να επεξεργάζεται τεράστιο όγκο δεδομένων από ραντάρ, αισθητήρες, δορυφόρους και συστήματα πληροφοριών. Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα μπορεί να αναγνωρίσει απειλές, να χαρτογραφήσει τις ηλεκτρονικές εκπομπές του αντιπάλου και να προτείνει ή ακόμη και να ενεργοποιήσει αντίμετρα. Έτσι, οι αποφάσεις λαμβάνονται πολύ ταχύτερα από ό,τι στο παρελθόν.
Τα drones αλλάζουν τους κανόνες
Η μαζική χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών έχει αναδείξει ακόμη περισσότερο τη σημασία της κυριαρχίας στο ηλεκτρομαγνητικό φάσμα. Αντί να καταρρίπτονται ένα προς ένα, πολλά drones μπορούν να εξουδετερωθούν με παρεμβολές στις επικοινωνίες τους ή στα δορυφορικά συστήματα πλοήγησης, μειώνοντας σημαντικά το κόστος και αυξάνοντας την αποτελεσματικότητα της άμυνας.
Το μάθημα των πρόσφατων πολέμων
Οι πρόσφατες συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και στην Ουκρανία κατέδειξαν ότι όποιος ελέγχει το ηλεκτρομαγνητικό φάσμα αποκτά καθοριστικό πλεονέκτημα. Η επιτυχία στρατιωτικών επιχειρήσεων εξαρτάται πλέον όχι μόνο από την ισχύ πυρός, αλλά και από την ικανότητα διατήρησης ασφαλών επικοινωνιών, ακριβούς εντοπισμού στόχων και αποτελεσματικής παρεμβολής των συστημάτων του αντιπάλου.
Η κυριαρχία στο ηλεκτρομαγνητικό φάσμα δεν είναι πλέον μια εξειδικευμένη τεχνολογία που αφορά λίγους ειδικούς. Είναι ο νέος πυλώνας της σύγχρονης στρατιωτικής ισχύος. Όποιος «βλέπει» πρώτος, κατανοεί ταχύτερα και διατηρεί τον έλεγχο των πληροφοριών, αποκτά αποφασιστικό πλεονέκτημα απέναντι στον αντίπαλό του. Στον πόλεμο του 21ου αιώνα, η πληροφορία και ο έλεγχος των ηλεκτρομαγνητικών σημάτων αποδεικνύονται συχνά πιο ισχυρά ακόμη και από τα πιο εξελιγμένα όπλα.
Πηγές:
Israel Aerospace Industries (IAI) – Dominating the Electromagnetic Spectrum
Joint Air Power Competence Centre (NATO) – Managing the Electromagnetic Spectrum
U.S. Government Accountability Office (GAO) – Electromagnetic Spectrum Operations
Air & Space Forces Magazine – Dominating the Spectrum
The Jerusalem Post – The Invisible Battlefield: Why Spectrum Dominance is the Ultimate Weapon
