Η εικόνα των «ήρεμων νερών» στο Αιγαίο δοκιμάζεται πλέον όχι από μία μεμονωμένη τουρκική ενέργεια, αλλά από μια αλληλουχία κινήσεων της Άγκυρας που δύσκολα μπορούν να εξεταστούν χωριστά.
Την Τρίτη 18 Αυγούστου, τουρκικά αεροσκάφη πραγματοποίησαν 25 παραβιάσεις του ελληνικού εθνικού εναέριου χώρου και 14 παραβάσεις των κανόνων εναέριας κυκλοφορίας στο FIR Αθηνών, ενώ σημειώθηκε και μία εμπλοκή – εικονική αερομαχία με ελληνικά μαχητικά. Συνολικά στο Αιγαίο εμφανίστηκαν 12 τουρκικά αεροσκάφη και, κυρίως, δύο από τα τουρκικά F-16 ήταν οπλισμένα.
Τα ελληνικά μαχητικά προχώρησαν, όπως προβλέπεται, σε αναγνώριση και αναχαίτιση των τουρκικών αεροσκαφών.
Το κρίσιμο όμως είναι ότι δεν πρόκειται για ένα ξαφνικό επεισόδιο.
Είχαν προηγηθεί άλλες 17 παραβιάσεις
Στις 6 Αυγούστου, μόλις δώδεκα ημέρες πριν από τη σημερινή κλιμάκωση, η Τουρκία είχε στείλει και πάλι στο Αιγαίο ζεύγος οπλισμένων F-16, μαζί με αεροσκάφος ναυτικής συνεργασίας ATR και πέντε UAV.
Τότε είχαν καταγραφεί 17 παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου και 10 παραβάσεις στο FIR Αθηνών, ενώ είχε σημειωθεί επίσης εμπλοκή με ελληνικά μαχητικά.
Ακόμη νωρίτερα, στις 3 Αυγούστου, είχαν καταγραφεί άλλες 18 παραβιάσεις και έξι παραβάσεις από τουρκικά αεροσκάφη.
Άρα το ερώτημα πλέον είναι αν βρισκόμαστε μπροστά σε συνειδητή επαναφορά της στρατιωτικής πίεσης στο Αιγαίο.
Πρώτα τα θαλάσσια πάρκα, τώρα τα F-16
Η νέα αεροπορική πρόκληση έρχεται μόλις δύο ημέρες μετά την υπογραφή από τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν των διαταγμάτων για τη δημιουργία δύο τουρκικών θαλάσσιων πάρκων, τα οποία δημοσιεύθηκαν στην τουρκική Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
Το ένα αφορά την περιοχή γύρω από το Καστελλόριζο και εκτείνεται πέραν των έξι ναυτικών μιλίων, ενώ το δεύτερο χωροθετείται μεταξύ Λήμνου και Σαμοθράκης. Η Αθήνα θεωρεί ότι η τουρκική κίνηση επιχειρεί να μεταφέρει στο πεδίο πάγιες μονομερείς διεκδικήσεις της Άγκυρας.
Δεν πρόκειται πλέον μόνο για χάρτες και δηλώσεις.
Υπάρχει προεδρική υπογραφή Ερντογάν στα θαλάσσια πάρκα και, δύο ημέρες αργότερα, οπλισμένα τουρκικά F-16 στον ελληνικό εναέριο χώρο.
Ο Ερντογάν γυρίζει την πλάτη στην ευρωπαϊκή προοπτική
Την ίδια στιγμή ο Τούρκος πρόεδρος φροντίζει να ξεκαθαρίζει προς ποια κατεύθυνση αντιλαμβάνεται πλέον τη γεωπολιτική θέση της χώρας του.
Σε συνέντευξή του στο Al Jazeera δήλωσε ότι η ένταξη της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση «δεν αποτελεί προτεραιότητα».
«Αν μας δεχθούν, καλώς. Αν δεν μας δεχθούν, πάλι καλώς», ήταν ουσιαστικά το μήνυμά του, υποστηρίζοντας μάλιστα ότι εκείνη που θα χάσει θα είναι η Ευρώπη.
Η δήλωση έχει ιδιαίτερη σημασία, γιατί έρχεται την ώρα που η Άγκυρα επιχειρεί να ενισχύσει τον ρόλο της στην ευρωπαϊκή άμυνα και στην αμυντική βιομηχανία, χωρίς όμως να εμφανίζεται διατεθειμένη να εγκαταλείψει τις διεκδικήσεις της απέναντι σε ένα κράτος-μέλος της ΕΕ, την Ελλάδα.
Ο νέος άξονας Τουρκίας – Σαουδικής Αραβίας – Πακιστάν
Ο Ερντογάν αισθάνεται ταυτόχρονα ότι διαθέτει ένα καινούργιο γεωπολιτικό χαρτί.
Στις 7 Αυγούστου, στη Μέκκα, Τουρκία, Σαουδική Αραβία και Πακιστάν υπέγραψαν το Mecca Joint Defence Agreement, μια συμφωνία αμοιβαίας άμυνας σύμφωνα με την οποία ένοπλη επίθεση εναντίον ενός από τα τρία κράτη αντιμετωπίζεται ως επίθεση εναντίον όλων. (Reuters)
Η συμφωνία δημιουργεί έναν εξαιρετικά ισχυρό συνδυασμό: την Τουρκία με τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό του ΝΑΤΟ, το Πακιστάν ως πυρηνική δύναμη και τη Σαουδική Αραβία με την τεράστια οικονομική και ενεργειακή ισχύ της.
Ο ίδιος ο Ερντογάν άφησε μάλιστα ανοικτό το ενδεχόμενο να ενταχθεί στο σχήμα και η Αίγυπτος. (Al Jazeera)
Και αυτή η νέα περιφερειακή αρχιτεκτονική είναι προφανές ότι ενισχύει την αυτοπεποίθηση με την οποία κινείται σήμερα η Άγκυρα.
Και όλα αυτά λίγες ημέρες μετά την επέτειο του «Αττίλα 2»
Υπάρχει όμως και η Κύπρος.
Μόλις τέσσερις ημέρες χωρίζουν τη σημερινή τουρκική αεροπορική πρόκληση από την επέτειο της 14ης Αυγούστου 1974 και του «Αττίλα 2», που ολοκλήρωσε τη δεύτερη φάση της τουρκικής εισβολής και οδήγησε στην κατοχή περίπου του 37% της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Και όλα αυτά ενώ ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες επιχειρεί να κρατήσει ζωντανή την προσπάθεια για επανεκκίνηση ουσιαστικών συνομιλιών στο Κυπριακό.
Απέναντι όμως σε αυτή την προσπάθεια, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν επανέλαβε στις 9 Αυγούστου ότι θεωρεί τη λύση δύο κρατών ως την πιο ρεαλιστική επιλογή για την Κύπρο. (Cyprus Inform)
Πρόκειται για θέση που βρίσκεται απέναντι στο συμφωνημένο πλαίσιο λύσης της διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας που έχει διαμορφωθεί επί δεκαετίες μέσα από τα ψηφίσματα και τις αποφάσεις του ΟΗΕ.
Τα «ήρεμα νερά» χρειάζονται δύο
Όταν συνδεθούν οι κουκκίδες, σχηματίζεται μια εικόνα που δεν μπορεί να αγνοηθεί:
Οι παραβιάσεις της 3ης Αυγούστου, τα οπλισμένα F-16 και η εμπλοκή της 6ης Αυγούστου, η συμφωνία της Μέκκας στις 7 Αυγούστου, οι δηλώσεις Φιντάν για δύο κράτη στην Κύπρο, τα θαλάσσια πάρκα με την υπογραφή Ερντογάν στις 16 Αυγούστου και, σήμερα, 25 νέες παραβιάσεις και μία ακόμη εικονική αερομαχία με οπλισμένα τουρκικά μαχητικά.
Και βεβαίως η δήλωση Ερντογάν ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν αποτελεί πλέον προτεραιότητα για την Τουρκία.
Δεν είναι υποχρεωτικό όλα αυτά να αποτελούν τμήματα ενός ενιαίου σχεδίου. Είναι όμως πλέον αρκετά για να απαιτούν από την Αθήνα να τα αξιολογήσει ως ενιαία γεωπολιτική εικόνα και όχι ως ασύνδετα περιστατικά. Και φυσικά τα νερά κάθε άλλο παρά ήρεμα είναι.
Μέχρι την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές, δεν έχει υπάρξει δημόσια πολιτική αντίδραση για τη σημερινή κλιμάκωση από το υπουργείο Εξωτερικών ή την πολιτική ηγεσία του υπουργείου Εθνικής Άμυνας, πέρα από την επιχειρησιακή αντιμετώπιση των παραβιάσεων από τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις.
Γιατί τα «ήρεμα νερά» στο Αιγαίο δεν μπορούν να υπάρχουν όταν ο ένας συνομιλητής μιλά για διάλογο και ο άλλος στέλνει οπλισμένα F-16.
Και κυρίως τα «ήρεμα νερά» δεν μπορούν να διατηρηθούν με τη σιωπή απέναντι σε μια Άγκυρα που φαίνεται να δοκιμάζει, ξανά, μέχρι πού μπορεί να φτάσει.
