Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν βρήκε αυτή τη φορά έναν καινούργιο μανδύα για την πάγια αναθεωρητική πολιτική της Τουρκίας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο: την προστασία του περιβάλλοντος.
Με δύο προεδρικές αποφάσεις, η Άγκυρα ανακήρυξε δύο «εθνικά θαλάσσια πάρκα». Το ένα στην περιοχή Φετίγιε–Κας, απέναντι από το Καστελλόριζο, και το δεύτερο στο Βόρειο Αιγαίο, σε περιοχή που παρεμβάλλεται γεωγραφικά μεταξύ Λήμνου και Σαμοθράκης. Οι αποφάσεις συνοδεύονται μάλιστα από χάρτες και συγκεκριμένες γεωγραφικές συντεταγμένες.
Και εδώ ακριβώς αρχίζει το πρόβλημα.
Γιατί κανείς δεν μπορεί να έχει αντίρρηση στην προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Αντίρρηση υπάρχει όταν το «πράσινο» περιτύλιγμα χρησιμοποιείται για να περάσουν από την πίσω πόρτα γεωπολιτικές διεκδικήσεις. Και,φυσικά, ούτε ένα τουρκικό ΦΕΚ αλλάζει τα σύνορα
Ο δρ Δημήτρης Σταθακόπουλος, νομικός, διδάκτωρ Παντείου, οθωμανολόγος και τουρκολόγος, στην ανάλυσή του στη HuffPost βάζει τα πράγματα στη σωστή νομική τους διάσταση.
Μια μονομερής πράξη εσωτερικού δικαίου ενός κράτους δεν αποτελεί διεθνή συμφωνία οριοθέτησης, δεν δημιουργεί τίτλο κυριαρχίας έναντι άλλου κράτους και δεν μπορεί να αλλάξει μονομερώς το διεθνές καθεστώς μιας θαλάσσιας περιοχής. Ακόμη και οι συντεταγμένες που δημοσιεύονται στην τουρκική Εφημερίδα της Κυβερνήσεως δεν μετατρέπονται διά μαγείας σε διεθνώς αναγνωρισμένα θαλάσσια σύνορα.
Αυτό πρέπει να είναι απολύτως ξεκάθαρο προς την Άγκυρα:
Το Αιγαίο δεν οριοθετείται με προεδρικά διατάγματα του Ερντογάν.
Και το Καστελλόριζο δεν εξαφανίζεται από τον χάρτη επειδή ενοχλεί τη στρατηγική της «Γαλάζιας Πατρίδας». Η συγκεκριμένη κίνηση δεν μπορεί να εξετάζεται απομονωμένη από τη συνολική τουρκική στρατηγική των τελευταίων ετών. Τουρκολιβυκό μνημόνιο. «Γαλάζια Πατρίδα». Αμφισβητήσεις για ελληνικά νησιά. Συνεχείς συζητήσεις περί αποστρατιωτικοποίησης. Και τώρα θαλάσσια πάρκα.
Διαφορετικά εργαλεία, αλλά η ίδια λογική: η συστηματική καταγραφή τουρκικών διεκδικήσεων ώστε, με την πάροδο του χρόνου, η Άγκυρα να επιχειρεί να τις παρουσιάζει στη διεθνή κοινότητα ως δήθεν υφιστάμενες «διαφορές».
Ο Σταθακόπουλος επισημαίνει και κάτι ακόμη εξαιρετικά σημαντικό. Τα άρθρα 74 και 83 της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας προβλέπουν ότι, όσο δεν υπάρχει συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας, τα κράτη οφείλουν να αποφεύγουν ενέργειες που μπορούν να δυσχεράνουν την επίτευξη τελικής συμφωνίας. Ένα περιβαλλοντικό μέτρο, συνεπώς, δεν μπορεί να μετατραπεί σε όχημα προκατάληψης της οριοθέτησης.
Η Αθήνα σωστά απάντησε – αλλά δεν αρκούν οι ανακοινώσεις
Το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών αντέδρασε αυτή τη φορά χωρίς διπλωματικές ασάφειες.
Χαρακτήρισε παράνομη την εγκαθίδρυση προστατευόμενων περιοχών σε διεθνή ύδατα και υπογράμμισε ότι τα τουρκικά πάρκα είναι επίσης παράνομα στον βαθμό που επεκτείνονται στην ελληνική υφαλοκρηπίδα. Ξεκαθάρισε ακόμη ότι η τουρκική ενέργεια δεν παράγει έννομα αποτελέσματα και δεν μπορεί να δημιουργήσει τετελεσμένα.
Σωστά.
Αλλά εδώ χρειάζεται κάτι περισσότερο από μία ανακοίνωση που θα καταγραφεί στα αρχεία των Υπουργείων Εξωτερικών.
Χρειάζεται συνεχής διπλωματική καταγραφή της ελληνικής αντίδρασης σε ΕΕ, ΟΗΕ και σε κάθε αρμόδιο διεθνή οργανισμό. Και, κυρίως, καμία τουρκική ενέργεια επί του πεδίου που θα επιχειρούσε να περιορίσει ελληνικές δραστηριότητες σε περιοχές όπου η Άγκυρα δεν διαθέτει νόμιμη αποκλειστική δικαιοδοσία δεν πρέπει να αφήνεται αναπάντητη.
Το περιβάλλον δεν μπορεί να γίνει άλλοθι αναθεωρητισμού
Η Ελλάδα δεν έχει κανέναν λόγο να αντιπαρατεθεί με την Τουρκία για την προστασία των θαλασσών. Το αντίθετο. Το Αιγαίο και η Ανατολική Μεσόγειος χρειάζονται συνεργασία για τη ρύπανση, την αλιεία και τη βιοποικιλότητα. Αλλά συνεργασία δεν σημαίνει αποδοχή τετελεσμένων. Και «θαλάσσιο πάρκο» δεν σημαίνει κυριαρχία.
Η φράση που προκύπτει από την ανάλυση του Δημήτρη Σταθακόπουλου είναι ουσιαστικά όλη η υπόθεση: η θάλασσα μπορεί να προστατεύεται χωρίς να χαράσσονται μονομερώς σύνορα.
Αυτό πρέπει να ακούσει καθαρά ο Ερντογάν.
Μπορεί να ονομάσει ένα κομμάτι θάλασσας όπως θέλει. Μπορεί να τυπώσει χάρτες. Μπορεί να δημοσιεύσει συντεταγμένες στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεώς του.
Δεν μπορεί όμως με ένα τουρκικό ΦΕΚ να ξανασχεδιάσει το Αιγαίο.
