Στις 24 Οκτωβρίου 1945 τέθηκε σε ισχύ ο Χάρτης των Ηνωμένων Εθνών. Μετά την καταστροφή του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η διεθνής κοινότητα επιχείρησε να δημιουργήσει έναν θεσμό όπου οι διαφορές θα αντιμετωπίζονταν με διαπραγματεύσεις και διεθνές δίκαιο αντί με νέους πολέμους. Ο όρος «Ηνωμένα Έθνη» είχε χρησιμοποιηθεί ήδη από τον Φραγκλίνο Ρούζβελτ για τους συμμάχους κατά του Άξονα.
Από τις 51 χώρες στις 193
Ο Χάρτης υπογράφηκε στο Σαν Φρανσίσκο στις 26 Ιουνίου 1945 από 50 χώρες· η Πολωνία υπέγραψε αργότερα και τα ιδρυτικά μέλη ήταν συνολικά 51, ανάμεσά τους η Ελλάδα. Σήμερα ο ΟΗΕ έχει 193 κράτη-μέλη. Το Νότιο Σουδάν έγινε το 193ο μέλος το 2011. Το Βατικανό (Αγία Έδρα) και η Παλαιστίνη έχουν καθεστώς μη μέλους παρατηρητή. Η αύξηση των μελών αντανακλά ιδιαίτερα την αποαποικιοποίηση και τη δημιουργία νέων κρατών.
Η Νέα Υόρκη και οι αρχιτέκτονες του εμβληματικού κτιρίου
Η μόνιμη έδρα βρίσκεται στην ανατολική πλευρά του Μανχάταν, δίπλα στον ποταμό Ιστ Ρίβερ. Η ανέγερση άρχισε το 1949 και το συγκρότημα ολοκληρώθηκε το 1952. Δεν είχε έναν μοναδικό αρχιτέκτονα: επικεφαλής του διεθνούς σχεδιασμού ήταν ο Αμερικανός Wallace K. Harrison, με σημαντική συμμετοχή των Le Corbusier και Oscar Niemeyer. Ο γυάλινος πύργος της Γραμματείας έγινε ένα από τα σύμβολα της μεταπολεμικής αρχιτεκτονικής. Στο συγκρότημα περιλαμβάνονται επίσης η αίθουσα της Γενικής Συνέλευσης και συνεδριακά κτίρια.
Πόσοι εργάζονται στη Νέα Υόρκη;
Δεν υπάρχει ένας σταθερός αριθμός εργαζομένων για τον μεμονωμένο πύργο: το προσωπικό κατανέμεται σε πολλά κτίρια, υπηρεσίες και συμβάσεις. Επίσημο έγγραφο του ΟΗΕ για τον Ιούλιο του 2025 καταγράφει 7.767 άτομα τοποθετημένα σε κτίρια γραφείων της έδρας και περίπου 500 ακόμη σε άλλα κτίρια του συγκροτήματος, δηλαδή περίπου 8.267 συνολικά σε αυτές τις κατηγορίες. Δεν πρόκειται για απογραφή όσων βρίσκονται καθημερινά μέσα στον πύργο ούτε για το παγκόσμιο προσωπικό του ΟΗΕ.
Η Γενεύη: Ένα παλάτι παλαιότερο από τον ΟΗΕ
Το Palais des Nations στη Γενεύη οικοδομήθηκε το 1929–1938 για την Κοινωνία των Εθνών, την προκάτοχο του ΟΗΕ. Η Κοινωνία των Εθνών εγκαταστάθηκε εκεί το 1936 και το συγκρότημα πέρασε στον ΟΗΕ το 1946. Επεκτάθηκε σημαντικά το 1950–1952, το 1968–1973 και αργότερα. Το ιστορικό συγκρότημα διαθέτει 34 αίθουσες συνεδριάσεων και περιβάλλεται από το πάρκο Ariana. Σύμφωνα με τις συχνές ερωτήσεις του Γραφείου ΟΗΕ στη Γενεύη, περίπου 3.500 εργαζόμενοι στεγάζονται στο Palais des Nations, ενώ περίπου 1.850 εργάζονται για το ίδιο το Γραφείο της Γενεύης. Διαφορετική, στενότερη καταμέτρηση της ετήσιας έκθεσης του 2024 αναφέρει 1.467 υπαλλήλους του UN Geneva στο τέλος εκείνου του έτους. Οι αριθμοί δεν είναι αντιφατικοί: έχουν διαφορετικό ορισμό και χρονική βάση.
Τα έξι βασικά όργανα του Οργανισμού
Η Γενική Συνέλευση εκπροσωπεί ισότιμα τα 193 μέλη, με μία ψήφο ανά κράτος. Το Συμβούλιο Ασφαλείας έχει 15 μέλη: πέντε μόνιμα (ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα, Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο) με δικαίωμα βέτο και δέκα εκλεγμένα για διετή θητεία. Το Οικονομικό και Κοινωνικό Συμβούλιο (ECOSOC) συντονίζει την οικονομική, κοινωνική και αναπτυξιακή συνεργασία. Το Συμβούλιο Κηδεμονίας ανέστειλε τις τακτικές εργασίες του το 1994. Το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης επιλύει νομικές διαφορές μεταξύ κρατών. Η Γραμματεία εκτελεί το καθημερινό έργο του Οργανισμού.
Ο Γενικός Γραμματέας, οι επιτροπές και οι οργανισμοί
Ο Γενικός Γραμματέας είναι ο ανώτατος διοικητικός αξιωματούχος. Διορίζεται από τη Γενική Συνέλευση ύστερα από σύσταση του Συμβουλίου Ασφαλείας, συνήθως για ανανεώσιμη πενταετή θητεία. Ο Αντόνιο Γκουτέρες υπηρετεί από το 2017, με δεύτερη θητεία έως το τέλος του 2026. Η Γενική Συνέλευση διαθέτει έξι κύριες επιτροπές: αφοπλισμού και διεθνούς ασφάλειας, οικονομικών και χρηματοοικονομικών, κοινωνικών/ανθρωπιστικών/πολιτιστικών, ειδικών πολιτικών και αποαποικιοποίησης, διοικητικών και προϋπολογισμού, και νομικών. Παράλληλα λειτουργούν επιτροπές και συμβούλια για ανθρώπινα δικαιώματα, καθώς και προγράμματα και ταμεία όπως UNICEF, UNDP και Ύπατη Αρμοστεία για τους Πρόσφυγες. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, η UNESCO και η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας είναι εξειδικευμένοι οργανισμοί του ευρύτερου συστήματος του ΟΗΕ, με ιδιαίτερη διοίκηση.
Η μεγάλη αντίφαση: Οικουμενική αποστολή, εθνικά βέτο
Ο ΟΗΕ παρέχει ανθρωπιστική βοήθεια, στηρίζει πρόσφυγες, οργανώνει ειρηνευτικές αποστολές και διαμορφώνει διεθνείς κανόνες. Ωστόσο δεν είναι παγκόσμια κυβέρνηση και δεν διαθέτει ανεξάρτητο στρατό. Η σύγκρουση συμφερόντων των ισχυρών κρατών και το βέτο συχνά εμποδίζουν αποφασιστικές παρεμβάσεις. Για την Ελλάδα και την Κύπρο, η συνεχιζόμενη κατοχή μέρους της Κύπρου μετά την τουρκική εισβολή του 1974 παραμένει χαρακτηριστικό παράδειγμα των ορίων εφαρμογής των αποφάσεων του διεθνούς συστήματος. Η 24η Οκτωβρίου είναι, επομένως, επέτειος της αναγκαιότητας αλλά και των εκκρεμοτήτων της πολυμερούς συνεργασίας.
Πηγές
https://www.ungeneva.org/en/faqs/538https://www.un.org/about-us/main-bodies
