Ai Key Takeaways

Σχετικά με αυτή την περίληψη

Η περίληψη δημιουργήθηκε αυτόματα με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης, ώστε να σας δώσει μια γρήγορη εικόνα των βασικών σημείων του άρθρου.

Οι περιλήψεις AI ενδέχεται να περιέχουν ανακρίβειες ή παραλείψεις. Για την πλήρη ενημέρωση, διαβάστε ολόκληρο το άρθρο.

  • Μετά την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, η ρωσική επιχειρηματική ελίτ παραμένει σιωπηλή υπό την πίεση του Βλαντιμίρ Πούτιν, ο οποίος ελέγχει τους ολιγάρχες μέσω πολιτικών καταστολής και οικονομικών ανταλλαγμάτων.
  • Παρά τον τεράστιο πλούτο τους, οι μεγιστάνες έχουν χάσει την πολιτική τους επιρροή και αντιμετωπίζουν διεθνή απομόνωση λόγω των δυτικών κυρώσεων που τους έχουν επιβληθεί.
  • Πολλοί από τους υπερπλούσιους της χώρας εκφράζουν πλέον ιδιωτικά ανησυχία για το μέλλον της Ρωσίας μετά την αποχώρηση του Πούτιν, οραματιζόμενοι μια πιθανή επιστροφή σε ένα σύστημα μεγαλύτερης ολιγαρχικής επιρροής.
  • Παρά τα πρώτα δειλά μηνύματα δημόσιου διαλόγου για πολιτική αλλαγή, η διάχυτη ατμόσφαιρα φόβου και η διάβρωση των δημοκρατικών θεσμών καθιστούν οποιαδήποτε άμεση δράση των επιχειρηματιών εξαιρετικά δύσκολη και επικίνδυνη.
Για να μας βλέπεις πιο συχνά στα αποτελέσματα αναζήτησης Προσθήκη της huffingtonpost.gr στην Google

Λίγες ώρες μετά την έναρξη της πλήρους κλίμακας στρατιωτικής εισβολής στην Ουκρανία, στις 24 Φεβρουαρίου 2022, ο Βλαντιμίρ Πούτιν συγκέντρωσε τους πλουσιότερους άνδρες της Ρωσίας στην επιβλητική Αίθουσα Αικατερίνης (Yekaterininsky Hall) του Κρεμλίνου. Περισσότεροι από τριάντα έξι εξ αυτών κάθονταν στριμωγμένοι κατά μήκος ενός τοίχου, φορώντας μάσκες προστασίας λόγω της πανδημίας Covid. Ένας ρεπόρτερ ρωσικής εφημερίδας τους περιέγραψε ως «χλωμούς και άυπνους».

Μπαίνοντας στην αίθουσα, ο Πούτιν κάθισε στην απέναντι πλευρά, αφήνοντας έναν τεράστιο κενό χώρο ανάμεσα στον ίδιο και τους επιχειρηματίες, όπως γράφει το BBC. Όπως συνήθως, δεν φορούσε μάσκα. Χρησιμοποιώντας τη χαρακτηριστική, κρυπτική του γλώσσα, δήλωσε ότι ανέμενε από αυτούς να στηρίξουν τον πόλεμο. «Θα ήθελα να σας καλέσω να δείξετε κατανόηση για όσα συμβαίνουν», είπε, «και να συνεργαστείτε με την κυβέρνηση για την εξεύρεση μέσων που θα στηρίξουν την παραγωγή, την οικονομία και τις θέσεις εργασίας».

Advertisement
Advertisement

Στο βίντεο της συνάντησης που δημοσίευσε το Κρεμλίνο, κανείς από τους προσκεκλημένους δισεκατομμυριούχους δεν είπε ούτε λέξη. Αυτή η σιωπή έχει καταστεί χαρακτηριστικό γνώρισμα των Ρώσων υπερπλούσιων. Κατά τη διάρκεια των δεκαετιών της διακυβέρνησης Πούτιν, έμαθαν ότι το τίμημα για το να υψώσουν φωνή μπορεί να είναι βαρύ. Το 2003, ο μεγιστάνας του πετρελαίου Μιχαήλ Χοντορκόφσκι —ο πλουσιότερος άνθρωπος στη Ρωσία εκείνη την εποχή, ο οποίος χρηματοδοτούσε διάφορες αντιπολιτευόμενες ομάδες— κατηγόρησε τον Πούτιν ότι επιτρέπει την ανεξέλεγκτη διαφθορά. Πέρασε τα επόμενα 10 χρόνια πίσω από τα κάγκελα, καταδικασμένος για φοροδιαφυγή, απάτη και υπεξαίρεση — μια προειδοποίηση προς άλλους που θα σκέφτονταν να ασκήσουν κριτική. Ο ίδιος αρνήθηκε τις κατηγορίες.

Και ακόμη κι αν κάποιοι από τους μεγιστάνες έφεραν αντιρρήσεις για τον πόλεμο, προτίμησαν να κρατήσουν τις σκέψεις τους για τον εαυτό τους.

Ωστόσο, ακόμη και μέσα σε αυτή τη σιωπή, ακούγονται ψίθυροι: ορισμένα μέλη της άλλοτε πανίσχυρης επιχειρηματικής ελίτ της Ρωσίας φαίνεται να οραματίζονται μια Ρωσία μετά τον Πούτιν. Αναρωτιούνται αν, μετά την αποχώρηση ή τον θάνατο του προέδρου, η χώρα θα μπορούσε να επιστρέψει σε μια κατάσταση παρόμοια με εκείνη της δεκαετίας του 1990 —όταν οι ολιγάρχες απολάμβαναν τους καρπούς της εξουσίας— ή αν, αντίθετα, θα μπορούσε να ριζώσει ένα πιο υγιές πολιτικό σύστημα.

Ο δημοσιογράφος Αρκάντι Οστρόφσκι, διακεκριμένος αναλυτής των εξελίξεων στο Κρεμλίνο για την εφημερίδα The Economist —ο οποίος πρόσφατα πέρασε ώρες παίρνοντας συνέντευξη από έναν από τους πλουσιότερους ανθρώπους της Ρωσίας— δηλώνει πως αισθάνεται ότι συντελείται μια «ιστορική, πολιτική μετατόπιση» στον τρόπο με τον οποίο οι υπερπλούσιοι αντιλαμβάνονται το μέλλον της χώρας.

Ανήσυχοι μεγιστάνες

Η κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης το 1991 γέννησε μια νέα, ισχυρή δύναμη στο εσωτερικό της χώρας: ανθρώπους που εκμεταλλεύτηκαν το τέλος του κομμουνισμού για να αποκτήσουν τεράστια πλούτη, επιδιώκοντας στη συνέχεια να ελέγξουν τους πολιτικούς προς όφελός τους. Ονομάστηκαν «ολιγάρχες» —όρος που προέρχεται από την αρχαία ελληνική γλώσσα και σημαίνει «αυτοί που ανήκουν στους λίγους που κυβερνούν» (ολιγαρχία).

Advertisement

Διέθεταν χρήμα, το οποίο εκείνη την εποχή σήμαινε εξουσία. Ήταν η εποχή της «άγριας δεκαετίας του 1990», κατά την οποία εμφανίστηκαν στο προσκήνιο οι λεγόμενοι «νέοι Ρώσοι». Τεράστιες κρατικές επιχειρήσεις βγήκαν στο σφυρί και άτομα με τις κατάλληλες διασυνδέσεις έγιναν εκατομμυριούχοι —ακόμη και δισεκατομμυριούχοι— σχεδόν εν μία νυκτί. Η διαφθορά ήταν διάχυτη, η ευνοιοκρατία οργίαζε, ενώ οι δολοφονίες κατά παραγγελία αποτελούσαν συχνό φαινόμενο.

Ωστόσο, όπως αναφέρει το αρθρογράφος του BBC, Βιτάλι Σεβσένκο, σχεδόν αμέσως μετά την πρώτη εκλογή του Πούτιν στην προεδρία το 2000, εκείνος έθεσε τους ολιγάρχες υπό τον έλεγχό του. Δεν είχε καμία πρόθεση να μοιραστεί την εξουσία με κανέναν άλλον. Μπορούσε να αντιπαρατεθεί με τους δισεκατομμυριούχους, καθώς η ρωσική οικονομία άρχιζε να ανακάμπτει και η κεντρική κυβέρνηση ενισχυόταν.

Ο Μπιλ Μπράουντερ, χρηματοοικονομικός παράγοντας που υπήρξε κάποτε ο μεγαλύτερος ξένος επενδυτής στη Ρωσία —και στον οποίο απαγορεύτηκε η είσοδος στη χώρα το 2005, αφότου άρχισε να δραστηριοποιείται κατά της διαφθοράς—, αναφέρει ότι οι Ρώσοι μεγιστάνες δείλιαζαν και «μάζευαν» μπροστά στον Πούτιν.

Advertisement

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούσε η παρουσία τους στο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός, κατά τα προπολεμικά χρόνια, όταν ήταν ακόμη ευπρόσδεκτοι εκεί. «Θυμάμαι να βλέπω ολιγάρχες να κυκλοφορούν με αέρα ιδιοκτήτη του χώρου — ήταν οι πιο αλαζονικοί και γεμάτοι αυτοπεποίθηση άνθρωποι. Κι ύστερα εμφανιζόταν ο Πούτιν, και ήταν πραγματικά εντυπωσιακό να βλέπεις πώς αυτοί οι τύποι —που έμοιαζαν με “άλφα αρσενικά” σε υπερβολική δόση— μετατρέπονταν σε απόλυτα υποτακτικούς, σχεδόν απελπισμένους μαθητές», δηλώνει στο BBC.

Από το ξέσπασμα του πολέμου το 2022, το Κρεμλίνο κρατά τους πλούσιους Ρώσους επιχειρηματίες υπό έλεγχο, εφαρμόζοντας μια αμείλικτη πολιτική «μαστιγίου και καρότου». Όσοι άσκησαν κριτική στον πόλεμο είδαν τα περιουσιακά τους στοιχεία να κατάσχονται, ενώ οι πιστοί στο καθεστώς επιβραβεύτηκαν με επικερδή κρατικά συμβόλαια που σχετίζονται με τον πόλεμο.

Σήμερα, ο αριθμός των Ρώσων δισεκατομμυριούχων είναι μεγαλύτερος από ποτέ (155 συνολικά, σύμφωνα με το περιοδικό Forbes). Ο συνολικός τους πλούτος έχει φτάσει σε επίπεδα-ρεκόρ, αγγίζοντας σχεδόν τα 700 δισεκατομμύρια δολάρια (525 δισεκατομμύρια λίρες). Ωστόσο, ακόμη και για εκείνους τους μεγιστάνες που παρέμειναν πιστοί και ανταμείφθηκαν, όλα αυτά τα χρήματα δεν φαίνεται να τους προσφέρουν ευτυχία. Κάποιοι αρχίζουν να δείχνουν σημάδια ανησυχίας.

Advertisement

Απολυταρχία, ολιγαρχία ή δημοκρατία;

Τα δισεκατομμύριά τους δεν έχουν πλέον την ίδια ισχύ όπως παλαιότερα: στο εσωτερικό της χώρας, δεν μπορούν να εξαγοράσουν σημαντική πολιτική επιρροή. «Δεν κρατούν χαρτιά, δεν έχουν παιχνίδι», λέει ο εξόριστος πολιτικός και αναλυτής Ντμίτρι Νεκράσοφ. «Είναι πλούσιοι επειδή έχουν κάποια σχέση με τον Πούτιν, και όχι το αντίστροφο».

Και εκτός Ρωσίας, βρίσκονται στο περιθώριο εξαιτίας των δυτικών κυρώσεων που επιβλήθηκαν στη χώρα μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της. «Τους αντιμετωπίζουν σαν κοινούς εγκληματίες. Δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν τα ιδιωτικά τους αεροσκάφη. Τα γιοτ τους δεν μπορούν να ελλιμενιστούν στα καλύτερα λιμάνια της Ευρώπης. Πρέπει να είναι κάτι πραγματικά φρικτό και ταπεινωτικό για εκείνους», δηλώνει ο Μπράουντερ, γνωστός επικριτής του Πούτιν.

Advertisement

Κάπως έτσι, διακριτικά, το μυαλό ορισμένων εξ αυτών στρέφεται στο τι θα συμβεί όταν ο Πούτιν αποχωρήσει από το προσκήνιο. Δεν διαφαίνεται άμεση αποχώρηση του προέδρου, ούτε υπάρχει λόγος να πιστεύει κανείς ότι αντιμετωπίζει προβλήματα υγείας. Ωστόσο, ο Πούτιν —ο οποίος έκλεισε τα 74 τον περασμένο μήνα— βρίσκεται στο Κρεμλίνο εδώ και ένα τέταρτο του αιώνα· στη Μόσχα όλοι γνωρίζουν ότι, κάποια στιγμή, η αποχώρησή του θα έρθει. Όταν ρωτήθηκε πέρυσι από το πρακτορείο Reuters αν σκοπεύει να παραμείνει στην εξουσία έως το 2036 —οπότε και λήγει τυπικά η συνταγματική του θητεία—, ο Πούτιν απάντησε: «Μόνο ο Θεός ξέρει αν θα έχουμε την υγεία για να το κάνουμε».

Advertisement

Αν ο Πούτιν αποφάσιζε να παραιτηθεί ή πέθαινε ενώ βρισκόταν στην εξουσία, τη θέση του θα αναλάμβανε ο πρωθυπουργός, Μιχαήλ Μισούστιν. Ωστόσο, ο Μισούστιν δεν έχει δείξει καμία προεδρική φιλοδοξία (γεγονός που αποτελεί, πιθανότατα, έναν από τους βασικούς λόγους για τους οποίους διορίστηκε). Αυτό θα δημιουργούσε ένα είδος κενού εξουσίας.

Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, αναλυτές που παρακολουθούν τις εξελίξεις στη Ρωσία προβλέπουν διάφορα πιθανά σενάρια.

Κάποιοι στη Δύση, αλλά αναμφίβολα και εντός της Ρωσίας, ελπίζουν όπωςο αναφέρεται στο άρθρο του BBC, ότι η δημοκρατία θα μπορούσε να ανθίσει σε μια Ρωσία της «μετά-Πούτιν» εποχής, με μια διακυβέρνηση που θα πηγάζει από τον λαό, αντί να ελέγχεται από μια νέα ομάδα ολιγαρχών ή από έναν και μόνο αυταρχικό ηγεμόνα. Ωστόσο, σύμφωνα με τους αναλυτές, αυτή είναι η λιγότερο πιθανή εξέλιξη. Κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης του Πούτιν, οι βασικοί δημοκρατικοί θεσμοί έχουν υποστεί διάβρωση ή έχουν καταστραφεί. «Η Ρωσία είναι τόσο εξοικειωμένη με τη βία, που έχει ξεχάσει πώς λειτουργούν οι τυπικές δημοκρατικές διαδικασίες», επισημαίνει η Αλεξάνδρα Προκοπένκο, Ρωσίδα δημοσιογράφος και αναλύτρια που ζει στην εξορία.

Advertisement

Μια άλλη πιθανότητα είναι η περαιτέρω ενίσχυση του αυταρχισμού. Ένα διαφορετικό πρόσωπο θα μπορούσε να διαδεχθεί τον Πούτιν, διατηρώντας την κουλτούρα καταστολής που εκείνος καθιέρωσε. Η Προκοπένκο, ωστόσο, εκτιμά ότι δεν θα πρόκειται άμεσα για μια δικτατορία τύπου «ισχυρού άνδρα» — τουλάχιστον όχι εξαρχής. Τέτοιες διαδικασίες απαιτούν χρόνο, εξηγεί: αρχικά, ο διάδοχος του Πούτιν θα είναι ασθενέστερος από τον ίδιο και θα διαθέτει λιγότερους πόρους.

Υπάρχει, τέλος, και μια τρίτη επιλογή: οι μεγιστάνες να ανακτήσουν την ισχύ τους και η Ρωσία να επιστρέψει σε ένα σύστημα που θυμίζει την ολιγαρχία της δεκαετίας του 1990. Ο Ντμίτρι Νεκράσοφ, πρώην σύμβουλος του Κρεμλίνου και πολιτικός της αντιπολίτευσης που ζει πλέον στην εξορία, υποστηρίζει ότι, σε αυτό το σενάριο, η χώρα θα κυβερνάται από μια χούφτα ισχυρών ελιτίστικων φατριών, σε συμμαχία με επιχειρηματικά συμφέροντα.

Αυτή η τελευταία εκδοχή είναι, φυσικά, εκείνη που επιθυμούν πολλοί μεγιστάνες. «Θα ήθελαν να επιστρέψουν σε μια εποχή που η γνώμη τους μετρούσε, που δεν τους αφαιρούσαν τα περιουσιακά τους στοιχεία και που κατανοούσαν τους κανόνες του παιχνιδιού», λέει η Προκοπένκο, η οποία έχει αφιερώσει πολύ χρόνο συνομιλώντας με τους πλουσιότερους ανθρώπους της Ρωσίας. Αν και η ισχύς τους έχει περιοριστεί σημαντικά από τη δεκαετία του 1990, αξίζει ακόμα να δίνει κανείς προσοχή στους μεγιστάνες: δεδομένου του τεράστιου πλούτου τους, είναι πιθανό αργά ή γρήγορα να επιχειρήσουν να επανακτήσουν την πολιτική τους επιρροή. Ήδη, ορισμένοι «προσπαθούν να γίνουν φίλοι με τους κατάλληλους αξιωματούχους ασφαλείας ή υπουργούς», λέει ο Νεκράσοφ, ο εξόριστος πολιτικός. Ωστόσο, επισημαίνει ότι οποιαδήποτε περαιτέρω κίνηση θα ήταν «υπερβολικά επικίνδυνη».

Όπως αναφέρει, η συμπεριφορά των μεγιστάνων τα επόμενα χρόνια θα εξαρτηθεί εν μέρει από την οικονομική τους κατάσταση. Όσοι διαθέτουν άφθονα ρευστά διαθέσιμα θα έχουν μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση να «παίξουν πολιτικά παιχνίδια» και να διεκδικήσουν θέσεις ισχύος, προετοιμαζόμενοι για μια Ρωσία της μετα-Πούτιν εποχής. Αντιθέτως, όσοι εξαρτούν τον πλούτο τους από κρατικές συμβάσεις ή την εύνοια της κυβέρνησης θα φοβούνται υπερβολικά, καθώς κινδυνεύουν να τα χάσουν όλα, επισημαίνει.

Η Προκοπένκο σημειώνει ότι έχει ήδη παρατηρηθεί μια αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο οι επιχειρηματίες αναφέρονται στον Πούτιν. Παλαιότερα τον αποκαλούσαν «Νατσάλνικ» (που σημαίνει «αφεντικό»), «Περβίι» («ο πρώτος») ή χρησιμοποιούσαν τα αρχικά του, «Β.Β.» – προσωνυμίες που υποδήλωναν έναν βαθμό σεβασμού. Τώρα τον αποκαλούν «Ντεντ» («γέρο» ή «παππού»), με μια δόση –όπως το θέτει η Προκοπένκο– «περιφρόνησης». Πρόκειται για έναν χαρακτηρισμό που στερείται σεβασμού.

Ορισμένοι εύποροι Ρώσοι επιθυμούν την «επιστροφή της πολιτικής στη ζωή των ανθρώπων», με λιγότερη καταστολή, μεγαλύτερη ελευθερία λόγου και υγιέστερο ανταγωνισμό μεταξύ κομμάτων και πολιτικών, λέει η ίδια. Ωστόσο, προς το παρόν, φοβούνται υπερβολικά για να επιδιώξουν κάτι τέτοιο, εξαιτίας της ασφυκτικής ατμόσφαιρας που επικρατεί στη Ρωσία.

Η Προκοπένκο πήρε συνέντευξη από έναν μεγιστάνα, ο οποίος καθ’ όλη τη διάρκεια της συνομιλίας καθόταν πάνω στο τηλέφωνό του, πιστεύοντας ότι με αυτόν τον τρόπο θα δυσκόλευε την ψηφιακή υποκλοπή από τη μυστική αστυνομία. «Σκέφτηκα ότι πρόκειται για έναν φόβο απολύτως σταλινικού τύπου. Είναι εντελώς παράλογος», καταλήγει.

Μια συνέντευξη-βόμβα

Ένα ενδιαφέρον στοιχείο για το τι ενδέχεται να επιζητούν οι μεγιστάνες από ένα μέλλον μετά τον Πούτιν προέκυψε από τον Αντρέι Μελνιτσένκο, γνωστό ως τον «βασιλιά των λιπασμάτων» παγκοσμίως, ο οποίος είναι σήμερα ο όγδοος πλουσιότερος άνθρωπος στη Ρωσία. Νωρίτερα φέτος, προκάλεσε έκπληξη παραχωρώντας συνέντευξη στο περιοδικό The Economist – μια σπάνια κίνηση για έναν πλούσιο Ρώσο, ειδικά προς ένα έντυπο από χώρα που το Κρεμλίνο θεωρεί εχθρική. Το περιοδικό δημοσίευσε επίσης ένα κείμενο που συνέταξε ο ίδιος.

Σε ορισμένα σημεία της συνέντευξης, ο Μελνιτσένκο επανέλαβε τα επιχειρήματα του Κρεμλίνου. Υποστήριξε ότι η Ουκρανία αποτελεί πεδίο μάχης μεταξύ Ρωσίας και Δύσης, ενώ εξέφρασε την άποψη ότι η Δύση αγνόησε τις ανησυχίες της Ρωσίας για την ασφάλειά της και απειλεί την κυριαρχία της. Ωστόσο, η συνέχεια είχε μεγαλύτερο ενδιαφέρον. Ο Μελνιτσένκο δεν ζήτησε την αποχώρηση του Πούτιν, αλλά –και αυτό είναι ένα μεγάλο «αλλά»– τάχθηκε υπέρ μιας αλλαγής που θα έθετε τέλος στην απόλυτη εξουσία ενός ανδρός στη Ρωσία. Ανέφερε, μάλιστα, ότι η Ρωσία οφείλει να ενισχύσει τις σχέσεις της με τον υπόλοιπο κόσμο.

Η Προκοπένκο εκτιμά ότι ο μεγιστάνας επιδίωκε να πυροδοτήσει μια δημόσια συζήτηση. Όπως λέει, επρόκειτο για ένα «κάλεσμα προς πλούσιους ανθρώπους, σαν τον ίδιο, να αρχίσουν να μιλούν». Ο δημοσιογράφος που πήρε τη συνέντευξη, Αρκάντι Οστρόφσκι, μου αποκαλύπτει ότι είχαν «έντονες και θερμές συζητήσεις» σε «ξενοδοχεία και καφετέριες, πίνοντας κυρίως καφέ –πολύ καφέ– και καπνίζοντας κατά διαστήματα». Ο μεγιστάνας έδειχνε να «σκέφτεται ειλικρινά» τις απαντήσεις του, αποφεύγοντας τις πολιτικάντικες υπεκφυγές.

Στη Ρωσία τίποτα δεν είναι απλό, και οι περισσότεροι παρατηρητές θεωρούν ότι η συνέντευξη δόθηκε πιθανότατα με κάποιας μορφής έγκριση –σιωπηρή ή ρητή– από το Κρεμλίνο. Δεν είναι σαφές γιατί οι αρχές θα συναινούσαν σε ένα τόσο ασυνήθιστο κάλεσμα για αλλαγή· ίσως επεδίωκαν να καταδείξουν ότι εξακολουθεί να υφίσταται ένας βαθμός πλουραλισμού στη χώρα. Κανένας άλλος μεγιστάνας δεν βγήκε ανοιχτά να τον στηρίξει. Παρόλα αυτά, η δημοσιογράφος πιστεύει ότι ο Μελνιτσένκο δεν μιλούσε μόνο για τον εαυτό του, αλλά και εκ μέρους των συναδέλφων του στον επιχειρηματικό κόσμο.

Κάποιοι από αυτούς ελπίζουν ότι, μετά την αποχώρηση του Πούτιν, η χώρα θα μπορούσε να μετατραπεί σε μια «ολιγαρχική δημοκρατία» – όπως το θέτει ο δημοσιογράφος Οστρόφσκι – θυμίζοντας την κατάσταση της δεκαετίας του 1990, όταν τα ηνία κρατούσαν οι επιχειρηματικές ελίτ. Με βάση την πολυετή εμπειρία του στο ρεπορτάζ από τη Ρωσία, ο Οστρόφσκι αναφέρει ότι πολλοί από τους υπερπλούσιους της χώρας βιώνουν σήμερα μια «αίσθηση απόλυτου αδιεξόδου, στο οποίο οδήγησε τη Ρωσία αυτός ο πόλεμος… μια απουσία μέλλοντος».

Ωστόσο, ακόμη κι αν οι μεγιστάνες σκέφτονται το μέλλον, φαίνεται πως υπάρχουν ελάχιστες πιθανότητες να αναλάβουν δράση στο άμεσο μέλλον. Ο Μπράουντερ, επικριτής του Πούτιν, επισημαίνει ότι, παρόλο που πολλοί από αυτούς είναι δυσαρεστημένοι, είναι απίθανο να συνωμοτήσουν εναντίον του όσο εκείνος βρίσκεται στη ζωή. «Κατανοούν ότι, αν επιχειρήσουν οτιδήποτε για να αμφισβητήσουν τον Πούτιν, εκείνος θα τους σκοτώσει. Άλλωστε, ο Πούτιν είναι ένας πολύ παρανοϊκός άνθρωπος».

Ο Μάικ Κάλβεϊ, Αμερικανός χρηματοοικονομικός παράγοντας που υπήρξε βασικός επενδυτής στη Ρωσία, συμφωνεί: «Τι μπορούν να κάνουν, πέρα ​​από το να καταλήξουν κατευθείαν στη φυλακή και να χάσουν την περιουσία τους; Είναι εύκολο για όσους βρίσκονται στο Λονδίνο να λένε: “Γιατί δεν σηκώνεστε όλοι να αντιδράσετε, έστω κι αν καταλήξετε κατευθείαν στη φυλακή;”. Αλλά αυτό ακριβώς είναι που θα συνέβαινε».

Κάποτε, οι πλουσιότεροι άνδρες της Ρωσίας είχαν τη δυνατότητα να κινούν τα νήματα στα ανώτατα κλιμάκια της εξουσίας. Μετά την αποχώρηση του Πούτιν, είναι βέβαιο ότι θα προσπαθήσουν να ανακτήσουν την παλιά τους επιρροή. Το ερώτημα είναι: θα τους το επιτρέψουν τα απομεινάρια του σημερινού καθεστώτος;