Υπάρχουν άνθρωποι που, όταν όλοι προσπαθούν να φύγουν από έναν πόλεμο, μια καταστροφή ή μια περιοχή όπου θερίζει η πείνα, εκείνοι κινούνται προς την αντίθετη κατεύθυνση. Είναι γιατροί, νοσηλευτές, διασώστες, εθελοντές, οδηγοί, τεχνικοί και εργαζόμενοι ανθρωπιστικών οργανώσεων. Άνθρωποι που πολλές φορές βάζουν σε κίνδυνο ακόμη και τη ζωή τους για να σώσουν τη ζωή κάποιου αγνώστου.
Η Παγκόσμια Ημέρα Ανθρωπισμού (World Humanitarian Day) τιμάται κάθε χρόνο στις 19 Αυγούστου. Καθιερώθηκε με απόφαση του ΟΗΕ για να τιμά όσους συμμετέχουν σε ανθρωπιστικές αποστολές, αλλά και εκείνους που έχασαν τη ζωή τους υπηρετώντας αυτή την αποστολή.
Η τραγωδία της Βαγδάτης που έγινε σύμβολο
Η ημερομηνία δεν επιλέχθηκε τυχαία. Στις 19 Αυγούστου 2003, βομβιστική επίθεση στο αρχηγείο του ΟΗΕ στη Βαγδάτη σκότωσε τον ειδικό απεσταλμένο των Ηνωμένων Εθνών στο Ιράκ, Βραζιλιάνο διπλωμάτη Σέρζιο Βιέιρα ντε Μέλο, και ακόμη 21 ανθρώπους.
Ήταν μια επίθεση που υπενθύμισε με τον πιο τραγικό τρόπο ότι ακόμη και εκείνοι που πηγαίνουν σε έναν τόπο χωρίς όπλα, μόνο με φάρμακα, τρόφιμα και την πρόθεση να βοηθήσουν, μπορούν να γίνουν στόχος.
Και από τότε μέχρι σήμερα οι κίνδυνοι παραμένουν. Από την Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή μέχρι περιοχές της Αφρικής και της Ασίας, οι ανθρωπιστικές αποστολές επιχειρούν συχνά ανάμεσα σε βομβαρδισμούς, κατεστραμμένα νοσοκομεία, επιδημίες, πείνα και μαζικές μετακινήσεις πληθυσμών.
Η ελληνική παρουσία στην πρώτη γραμμή
Η Ελλάδα έχει τη δική της σημαντική παρουσία στον χώρο της ανθρωπιστικής δράσης. Ξεχωριστή θέση στην ανθρωπιστική δράση έχουν οι:
Γιατροί Χωρίς Σύνορα (Médecins Sans Frontières – MSF), με ενεργό ελληνικό τμήμα και Έλληνες γιατρούς, νοσηλευτές, ψυχολόγους και άλλα στελέχη που συμμετέχουν σε διεθνείς αποστολές. Η οργάνωση προσφέρει επείγουσα ιατρική περίθαλψη σε περιοχές πολέμου, επιδημιών, φυσικών καταστροφών και κατάρρευσης των συστημάτων Υγείας. Ελληνικό προσωπικό έχει βρεθεί, μεταξύ άλλων, σε Παλαιστίνη, Συρία, Ιράκ, Υεμένη, Σουδάν, Νότιο Σουδάν, Αφγανιστάν, Αϊτή, Κεντροαφρικανική Δημοκρατία και Λίβανο. (Πρώτη γραμμή).
Η δράση τους δεν περιορίζεται στους γιατρούς: πίσω από κάθε αποστολή βρίσκονται νοσηλευτές, ψυχολόγοι, τεχνικοί, διοικητικοί και ειδικοί άλλων κλάδων, ώστε η βοήθεια να μπορεί να φτάσει ακόμη και στα πιο επικίνδυνα και απομονωμένα σημεία του πλανήτη. Οι ίδιοι υπογραμμίζουν ότι μπορούν να ανταποκρίνονται σε συγκρούσεις, φυσικές καταστροφές, επιδημίες και σοβαρά κενά υγειονομικής περίθαλψης με βασικές αρχές την ανεξαρτησία, την αμεροληψία και την ουδετερότητα.
Οι Γιατροί του Κόσμου – Ελλάδας, που ιδρύθηκαν το 1990, έχουν πραγματοποιήσει αποστολές εκτός ελληνικών συνόρων σε περισσότερες από 40 χώρες, μεταξύ άλλων στο Αφγανιστάν, στην Αιθιοπία, στην Αϊτή, στο Ιράκ, στον Λίβανο, στην Παλαιστίνη, στη Σομαλία, στο Σουδάν, στη Συρία και στην Ουκρανία. (Γιατροί του Κόσμου Ελλάδας) Στην Ουκρανία διατηρούν συνεχή παρουσία από την έναρξη της μεγάλης κλίμακας ρωσικής εισβολής, παρέχοντας υγειονομική και ψυχοκοινωνική υποστήριξη και ενισχύοντας το τοπικό σύστημα Υγείας.
Ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός, με το μεγάλο δίκτυο εθελοντών και εξειδικευμένου προσωπικού, δραστηριοποιείται στην Υγεία, την κοινωνική φροντίδα και την αντιμετώπιση κρίσεων και καταστροφών. Στο έργο του περιλαμβάνονται τρόφιμα, ιατρική βοήθεια, βασικά αγαθά, πρώτες βοήθειες και υποστήριξη πληγέντων, τόσο στην Ελλάδα όσο και σε ανθρωπιστικές κρίσεις στο εξωτερικό. (Ερυθρός Σταυρός)
Η ActionAid, μέσω και του ελληνικού γραφείου της, συμμετέχει σε μεγάλες διεθνείς ανθρωπιστικές επιχειρήσεις. Στην Ουκρανία συνεργάζεται με δεκάδες τοπικές οργανώσεις, παρέχοντας βασικά αγαθά, προστασία και ψυχοκοινωνική και νομική υποστήριξη, ενώ προσωπικό από το ελληνικό γραφείο έχει συμμετάσχει στην προσπάθεια. (ActionAid) Παράλληλα, στη Γάζα και τη Δυτική Όχθη το διεθνές δίκτυο της οργάνωσης συνεχίζει, μέσω τοπικών συνεργατών, τη διανομή νερού, τροφίμων και άλλων ειδών πρώτης ανάγκης.
Υπάρχουν και μικρότερες αμιγώς ελληνικές πρωτοβουλίες, όπως η Αποστολή «ΑΝΘΡΩΠΟΣ», ελληνική μη κυβερνητική οργάνωση που ιδρύθηκε το 2010 και αναπτύσσει ιατρικές και ανθρωπιστικές δράσεις, έχοντας στο ιστορικό της και αποστολές στο εξωτερικό. (missionanthropos.com)
Ανθρωπισμός χωρίς σημαίες και σύνορα
Η ανθρωπιστική βοήθεια έχει μία βασική αρχή: πρώτα ο άνθρωπος. Δεν ρωτά ποια είναι η εθνικότητά του, ποια γλώσσα μιλά, ποια θρησκεία πιστεύει ή σε ποια πλευρά ενός συνόρου γεννήθηκε.
Σε έναν πλανήτη όπου οι πόλεμοι, οι φυσικές καταστροφές, η κλιματική κρίση, η φτώχεια και οι προσφυγικές ροές δημιουργούν ολοένα μεγαλύτερες ανάγκες, η Παγκόσμια Ημέρα Ανθρωπισμού δεν είναι απλώς μία ακόμη επέτειος στο ημερολόγιο.
Είναι φόρος τιμής στους ανθρώπους που πηγαίνουν εκεί όπου υπάρχει πόνος. Σε εκείνους που σηκώνουν έναν τραυματία, περιθάλπουν ένα παιδί, μοιράζουν ένα μπουκάλι νερό, ένα πιάτο φαγητό ή ένα φάρμακο.
Γιατί μερικές φορές, ανάμεσα στα ερείπια ενός πολέμου ή μιας καταστροφής, η σημαντικότερη βοήθεια που μπορεί να φτάσει είναι η απόδειξη ότι κάποιος άλλος άνθρωπος δεν σε ξέχασε.
