Στις απόκρημνες πλαγιές των Ιμαλαΐων και των μεγάλων οροσειρών της Κεντρικής Ασίας ζει ένα ζώο που ελάχιστοι άνθρωποι έχουν δει ελεύθερο στη φύση. Είναι ο πάνθηρας του χιονιού, γνωστός και ως λεοπάρδαλη του χιονιού. Κάθε 23 Οκτωβρίου, η διεθνής ημέρα που είναι αφιερωμένη σε αυτόν υπενθυμίζει ότι ακόμη και οι πιο απομονωμένες κορυφές δεν είναι ασφαλείς από τις ανθρώπινες πιέσεις.
Ο αθέατος κυνηγός των βουνών
Το επιστημονικό του όνομα είναι Panthera uncia. Ζει σε βραχώδη, ορεινά τοπία, συχνά σε υψόμετρα 3.000 έως 5.000 μέτρων, αν και ανάλογα με την περιοχή μπορεί να βρεθεί χαμηλότερα. Το πυκνό, γκριζόλευκο τρίχωμα με τις χαρακτηριστικές σκούρες κηλίδες τον καμουφλάρει ανάμεσα σε πέτρες και χιόνι. Τα πλατιά πέλματά του διευκολύνουν την κίνηση στο χιόνι, ενώ η εξαιρετικά μακριά, πυκνή ουρά τον βοηθά στην ισορροπία και μπορεί να τυλίγεται γύρω από το σώμα του για ζεστασιά.
Είναι μοναχικό ζώο, ιδιαίτερα δραστήριο την αυγή και το σούρουπο. Κυνηγά κυρίως άγρια ορεινά αιγοπρόβατα, όπως το μπλε πρόβατο των Ιμαλαΐων και τον αίγαγρο, αλλά και μικρότερα θηλαστικά. Παρά το όνομά του, δεν είναι η ίδια λεοπάρδαλη που συναντάμε στις σαβάνες και στα δάση της Αφρικής και της Ασίας.
Σε δώδεκα χώρες – αλλά πόσοι έχουν απομείνει;
Η εξάπλωσή του καλύπτει δώδεκα ασιατικές χώρες: Αφγανιστάν, Μπουτάν, Κίνα, Ινδία, Καζακστάν, Κιργιστάν, Μογγολία, Νεπάλ, Πακιστάν, Ρωσία, Τατζικιστάν και Ουζμπεκιστάν. Οι εκτιμήσεις για τον συνολικό αριθμό του ποικίλλουν σημαντικά, επειδή το ζώο κινείται σε τεράστιες και δυσπρόσιτες εκτάσεις. Συχνά αναφέρονται μερικές χιλιάδες άτομα στη φύση, αλλά δεν υπάρχει μία απολύτως βέβαιη παγκόσμια απογραφή. Στον Κόκκινο Κατάλογο της IUCN κατατάσσεται ως «Ευάλωτο» (Vulnerable), όχι ως «Κινδυνεύον» (Endangered).
Οι απειλές δεν σταματούν στο χιόνι
Η λαθροθηρία, η μείωση των φυσικών θηραμάτων, η κατασκευή δρόμων και άλλων υποδομών, καθώς και οι συγκρούσεις με κτηνοτρόφους απειλούν το είδος. Όταν επιτίθεται σε κοπάδια, μπορεί να θανατωθεί ως αντίποινα. Η κλιματική αλλαγή μεταβάλλει επίσης τα ορεινά οικοσυστήματα και ενδέχεται να περιορίσει κατάλληλους βιότοπους. Η προστασία του απαιτεί συνεργασία με τις τοπικές κοινότητες, αποζημιώσεις για απώλειες ζώων, προστατευόμενες περιοχές και διασυνοριακή επιστημονική παρακολούθηση.
Γιατί η 23η Οκτωβρίου έχει ιδιαίτερη σημασία
Στις 23 Οκτωβρίου 2013, στο Μπισκέκ του Κιργιστάν, οι δώδεκα χώρες εξάπλωσης υιοθέτησαν τη Διακήρυξη του Μπισκέκ και ενίσχυσαν τη διεθνή συνεργασία για την προστασία του πάνθηρα του χιονιού και των ορεινών οικοσυστημάτων του. Από αυτή την πρωτοβουλία καθιερώθηκε η ημέρα ευαισθητοποίησης.
Ο πάνθηρας του χιονιού είναι κάτι περισσότερο από ένα σπάνιο, πανέμορφο ζώο. Η παρουσία του αποτελεί ένδειξη της υγείας ενός ολόκληρου ορεινού οικοσυστήματος. Και η επιβίωσή του εξαρτάται από το αν οι άνθρωποι θα προστατεύσουν όχι μόνο το ίδιο το αιλουροειδές, αλλά και τον κόσμο στον οποίο ανήκει.
Πηγές: SanSimera.gr, International Union for Conservation of Nature (IUCN), Global Snow Leopard & Ecosystem Protection Program (GSLEP).
