Σε μια σειρά από επιθέσεις που εξαπολύθηκαν το Σάββατο, μια συμμαχία τζιχαντιστών που συνδέονται με την αλ Κάιντα και αυτονομιστών σκότωσαν τον υπουργό Άμυνας του Μάλι, χτύπησαν το αεροδρόμιο της πρωτεύουσας και έδιωξαν Ρώσους στρατιώτες από μια πόλη στην έρημο χιλιάδες χλμ μακριά.
Η έκταση του κύματος επιθέσεων σε πολλαπλά σημεία γύρω από την πρωτεύουσα, Μπαμακό, και τουλάχιστον τρεις πόλεις στη μεγάλη αφρικανική χώρα υποδεικνύει μια δυνατότητα άνευ προηγουμένου στον συντονισμό μαχητών από διάφορες οργανώσεις, με διαφορετικούς στόχους. Επί σειρά ετών αντάρτες που πρόσκεινται στην αλ Κάιντα, γνωστοί ως JNIM, και μαχητές Τουαρέγκ που θέλουν ανεξάρτητο κράτος στο βόρειο Μάλι, είχαν μια χαλαρή συνεργασία – και τώρα μιλούν πλέον ανοιχτά για τη συμμαχία τους.
«Υποδεικνύει εμβέλεια» είπε, σύμφωνα με το Reuters, η Τζουστίνα Γκουντζόφσκα, εκτελεστική διευθύντρια του The Sentry, ομάδας έρευνας και πολιτικής. «Λέει σε κάθε κάτοικο του Μάλι, σε κάθε πρωτεύουσα της περιοχής και σε κάθε ξένο εταίρο πως το JNIM μπορεί να επιχειρεί κατά βούληση μέσα στην υποτιθέμενη ασφαλή καρδιά του κράτους».
Προς το παρόν οι ισλαμιστές φαίνονται να εστιάζουν στο να διασφαλίσουν τα κέρδη τους, στρατολογώντας μαχητές και αποκτώντας πολιτική ισχύ στο Μάλι, όπως οι ισλαμιστές αντάρτες είχαν κάνει στη Συρία, αντί να προβαίνουν σε επιθέσεις στο εξωτερικό ή σε ξένα συμφέροντα στην περιοχή. Ωστόσο σκοτώνοντας με βόμβα τον υπουργό Άμυνας Σάντιο Καμάρα, το JNIM εξόντωσε έναν σημαντικό ηγέτη, δημιούργησε κενό εξουσίας και έφερε στο προσκήνιο τον κίνδυνο μιας ευρύτερης εσωτερικής κατάρρευσης, είπε ανώτερος διπλωμάτης.
Η στρατιωτική κυβέρνηση του Μάλι έχει πει ότι η κατάσταση είναι υπό έλεγχο, αν και ο επικεφαλής της, Ασίμι Γκόιτα, δεν είχε εμφανιστεί δημόσια ως τη Δευτέρα, ούτε είχε κάνει δηλώσεις. Η Κορίν Ντούφκα, ειδική σε θέματα Σαχέλ, είπε ότι η επίθεση είχε μετατοπίσει την προσοχή στις στρατιωτικές και πολιτικές απαιτήσεις του JNIM, εκθέτοντας τις αδυναμίες του Μάλι σε επίπεδο πληροφοριών και της συνεργασίας του με τη Ρωσία- ενώ παράλληλα επίσης έδειξε τις στρατιωτικές δυνατότητες του JNIM και των Τουαρέγκ συμμάχων του.
Είναι άγνωστο για πόσο οι δύο οργανώσεις θα είναι σε θέση να συνεργάζονται, ούτε πώς θα μπορούσαν να κυβερνήσουν περιοχές που θέλουν να ελέγξουν. Μα με τη Μπουρκίνα Φάσο και τον Νίγηρα να μάχονται επίσης εναντίον εξεγέρσεων που εμπνέονται από την αλ Κάιντα και το ISIS, οι κυβερνήσεις στο Σαχέλ εμφανίζονται αποδυναμωμένες.
«Μετά από περίπου 20 χρόνια στρατιωτικών επεμβάσεων από Αμερικανούς, Γάλλους, Ευρωπαίους, Αφρικανούς και Ρώσους εταίρους, οι τζιχαντιστές απλώς έχουν πολλαπλασιάσει τις περιοχές επιχειρήσεών τους» είπε η Ντούγκα, προσθέτοντας πως αν η κατάσταση χειροτερέψει και οι τζιχαντιστές φύγουν από την τοπική τους ατζέντα, θα μπορούσαν να απειλήσουν την Ευρώπη και τις ΗΠΑ.
Μαχητές Τουαρέγκ και αντάρτες που συνδέονταν με την αλ Κάιντα είχαν σαρώσει το Μάλι το 2012, με αποτέλεσμα γαλλική στρατιωτική επέμβαση που τους ανάγκασε να αποσυρθούν στις βάσεις τους στην έρημο. Χιλιάδες κυανόκρανοί του ΟΗΕ αναπτύχθηκαν στο Μάλι και οι ΗΠΑ έστησαν μια βάση 100 εκατ. δολαρίων με drones στον Νίγηρα για την παρακολούθηση της ερήμου. Ωστόσο οι ισλαμιστές ανασυντάχθηκαν και άρχισαν επιθέσεις στο Μάλι, τη Μπουρκίνα Φάσο και τον Νίγηρα. Στρατιωτικοί πήραν την εξουσία και στις τρεις χώρες και υποσχέθηκαν να αποκαταστήσουν την ασφάλεια, διώχνοντας τις δυτικές δυνάμεις και ζητώντας βοήθεια από τη Ρωσία. Ωστόσο στο πέρασμα του προηγούμενου έτους οι ισλαμιστές έθεσαν υπό πολιορκία τη Μπαμακό, ελέγχοντας τη ροή των καυσίμων προς την πρωτεύουσα. Το Σάββατο κάτοικοι της Μπαμακό ανέφεραν πως έβλεπαν τζιχαντιστές σε μηχανές να κινούνται ελεύθερα στα περίχωρα της πρωτεύουσας την ημέρα. Αν και αργότερα αποσύρθηκαν, η ζημιά είχε γίνει και το μήνυμα ήταν ξεκάθαρο.
«Αυτή είναι μια τεράστια επιχείρηση, τόσο από άποψης κλίμακας όσο και έκτασης των συντονισμένων επιθέσεων ανά τη χώρα» είπε ο Άντριου Λέμποβιτς, ερευνητής στο Clingendael’s Conflict Research Unit. «Αυτό χρειάστηκε πολύ σχεδιασμό, πολλά χρήματα και πολλή υποστήριξη/επιμελητεία».
Από τότε που έδιωξε τις γαλλικές δυνάμεις και τις δυνάμεις του ΟΗΕ, το Μάλι στηρίζεται στη στρατιωτική βοήθεια της Μόσχας, αρχικά από τη Wagner και πιο πρόσφατα από το Africa Corps, που συνδέεται με τη ρωσική κυβέρνηση. Υπάρχουν περίπου 2.500 Ρώσοι σε 20 βάσεις στο Μάλι, σύμφωνα με το INPACT, που παρακολουθεί τις ρωσικές επιχειρήσεις. Οι Ρώσοι αναπτύσσονται στο πλευρό του στρατού του Μάλι, αν και έχουν υπάρξει εντάσεις μεταξύ των δύο δυνάμεων, και οι επιθέσεις του σαββατοκύριακου έδειξαν ότι υπάρχουν όρια σε αυτή τη στήριξη. To Απελευθερωτικό Μέτωπο του Αζαβάντ (FLA- οργάνωση των Τουαρέγκ) είπε την Κυριακή πως οι Ρώσοι αποσύρονταν από την πόλη Κοντάλ μετά από συμφωνία. Το INPACT είπε ότι περίπου 200 Ρώσοι είχαν φύγει από εκεί.
Το ρωσικό ΥΠΕΞ είπε ότι η επίθεση του Σαββάτου είχε αποκρουστεί και ότι οι προσπάθειες κατά των ανταρτών συνεχίζονταν. Ωστόσο είναι άγνωστο τι θα γίνει με τις δεσμεύσεις της Ρωσίας απέναντι στο Μάλι.
Με πληροφορίες από Reuters
