Ότι δεν κατάφερε να κάνει ο πόλεμος στην Ουκρανία, το κάνει η διαφθορά. Η κυβέρνηση Ζελένσκι βρίσκεται ένα βήμα από την κατάρρευση καθώς η πολιτική κρίση ροκανίζει τα θεμέλια της, με τον τέως υπουργό Άμυνας Μιχάιλο Φεντόροφ να ζητά τη διεξαγωγή προεδρικών εκλογών εν μέσω του πολέμου, καθώς βρίσκεονται σε εξέλιξη οι έρευνες για διαφθορά υπουργών, και ανώτερων αξιωματούχων της προεδρίας.
Ο Φεντόροφ, πρώην στενός σύμμαχος του Ζελένσκι και ένας από τους πιο δημοφιλείς πολιτικούς στη χώρα, ζήτησε σήμερα την αποκατάσταση μιας «πλήρως λειτουργικής δημοκρατικής διαδικασίας» ακόμη και υπό συνθήκες παρατεταμένου πολέμου.
«Η δημοκρατία δεν μπορεί να κρατείται όμηρος από τη Ρωσία. Πολεμάμε ακριβώς επειδή θέλουμε να παραμείνουμε ένα ελεύθερο ευρωπαϊκό κράτος», δήλωσε σε εννιάλεπτο βιντεοσκοπημένο μήνυμα.
Σκληρές πιέσεις σε Ζελένσκι
Πρόκειται για την πιο άμεση μέχρι σήμερα πολιτική αμφισβήτηση του Ζελένσκι από την έναρξη της πλήρους κλίμακας ρωσικής εισβολής το 2022. Ο Φεντόροφ υποστήριξε ότι η Ουκρανία αντιμετωπίζει «συστημική κρίση διακυβέρνησης» και άσκησε κριτική στη διαφθορά εν καιρώ πολέμου, χωρίς ωστόσο να διατυπώσει συγκεκριμένες κατηγορίες εναντίον του προέδρου ή άλλων αξιωματούχων.
Η αντιπαράθεση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα λόγω της πρόσφατης απομάκρυνσης του Φεντόροφ από το υπουργείο Άμυνας. Ο 35χρονος, ο οποίος είχε διατελέσει και υπουργός Ψηφιακού Μετασχηματισμού και ήταν από τους βασικούς υποστηρικτές της αξιοποίησης των drones στον πόλεμο, ανέλαβε το υπουργείο Άμυνας τον Ιανουάριο. Υπό την ηγεσία του προωθήθηκε περισσότερο η χρήση δεδομένων, στατιστικών και αυτοματοποιημένων συστημάτων στον σχεδιασμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Η αυξανόμενη δημοτικότητά του, ωστόσο, τον έφερε σε σύγκρουση με επικεφαλείς της στρατιωτικής ηγεσίας, μεταξύ άλλων με τον τότε αρχηγό των ενόπλων δυνάμεων, στρατηγό Ολεξάντρ Σίρσκι, αλλά και με ισχυρούς παράγοντες της αμυντικής βιομηχανίας, καθώς επιχείρησε να μεταρρυθμίσει το σύστημα προμηθειών και να αντιμετωπίσει τη διαφθορά. Ο Ζελένσκι τον απέλυσε στις 15 Ιουλίου, μόλις έξι μήνες μετά την ανάληψη των καθηκόντων του.
Η απομάκρυνση του Φεντόροφ προκάλεσε σπάνιες, για τα δεδομένα του πολέμου, διαδηλώσεις στο Κίεβο και σε άλλες πόλεις, με συμμετοχή κυρίως νεότερων Ουκρανών. Οι κινητοποιήσεις συνεχίστηκαν, με τους διαδηλωτές να ζητούν την επιστροφή του στο υπουργείο Άμυνας και την απομάκρυνση του Σίρσκι. Ακόμη και έναν μήνα μετά την αποπομπή του, χιλιάδες άνθρωποι συμμετείχαν σε διαδήλωση στο Κίεβο, φωνάζοντας συνθήματα όπως «Ο λαός είναι η εξουσία» και «Η διαφθορά σκοτώνει».
Ο Φεντόροφ, σε αντίθεση με άλλους πιθανούς πολιτικούς αντιπάλους του Ζελένσκι, αρνήθηκε να αναλάβει άλλη κυβερνητική θέση μετά την απομάκρυνσή του, δηλώνοντας ότι θα δεχόταν μόνο την επιστροφή του στο υπουργείο Άμυνας.
Σε εξέλιξη έρευνες για διαφθορά
Την ίδια ώρα, οι ουκρανικές αρχές κατά της διαφθοράς εντείνουν τις έρευνές τους. Οι υπηρεσίες NABU και SAPO ανακοίνωσαν ότι ξεκίνησαν έρευνα σε βάρος μη κατονομαζόμενων βουλευτών και «υψηλόβαθμων αξιωματούχων» του γραφείου του Ζελένσκι, χωρίς να δώσουν περισσότερες λεπτομέρειες. Η ανακοίνωση έγινε λίγες ώρες πριν από κρίσιμη ψηφοφορία στο κοινοβούλιο για τον διορισμό του νέου υπουργού Άμυνας, Γεβγέν Χμάρα.
Ο Χμάρα, πρώην επικεφαλής της υπηρεσίας εσωτερικών πληροφοριών, εγκρίθηκε την Τετάρτη από το κοινοβούλιο με συντριπτική πλειοψηφία. Καθώς η θέση του υπουργού Άμυνας πρέπει να καταλαμβάνεται από πολιτικό πρόσωπο, ο Χμάρα παραιτήθηκε από τις ένοπλες δυνάμεις πριν αναλάβει τα νέα του καθήκοντα. Έξω από το κοινοβούλιο, υποστηρικτές του Φεντόροφ διαδήλωσαν κατά της ψηφοφορίας.
Παράλληλα, ο Ζελένσκι απέπεμψε την Τετάρτη την αναπληρώτρια επικεφαλής του προεδρικού γραφείου, Ιρίνα Μούντρα, σύμφωνα με διάταγμα που δημοσιεύθηκε στην επίσημη ιστοσελίδα της ουκρανικής προεδρίας. Δεν δόθηκε αιτία για την απομάκρυνσή της, ενώ δεν υπάρχει επίσημη επιβεβαίωση ότι η απόφαση συνδέεται με την υπόθεση διαφθοράς.
Νωρίτερα την ίδια ημέρα, οι αρχές κατά της διαφθοράς είχαν ανακοινώσει ότι αποκάλυψαν ομάδα που φέρεται να εμπλέκεται σε ξέπλυμα χρήματος και στην οποία περιλαμβάνεται, σύμφωνα με τις ίδιες, ανώτερος αξιωματούχος της προεδρίας.
Η πολιτική πίεση προς τον Ζελένσκι εντείνεται έτσι σε πολλαπλά μέτωπα, καθώς η συζήτηση για τη διεξαγωγή εκλογών εν καιρώ πολέμου συμπίπτει με διαδηλώσεις, εσωτερικές αντιπαραθέσεις και νέες έρευνες για διαφθορά που αγγίζουν τον στενό κύκλο της προεδρίας. Παρά τις φήμες για εκλογές μέσα στη φετινή χρονιά, μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει συγκεκριμένη εξέλιξη προς αυτή την κατεύθυνση.
