Απόρρητο ερωτηματολόγιο που απέστειλαν οι ΗΠΑ στα κράτη-μέλη της Συμμαχίας και περιήλθε σε γνώση του Bloomberg, ζητά να καταγραφεί όχι μόνο η στήριξή τους στην αμερικανική εξωτερική πολιτική, αλλά και οι περιορισμοί που επιβάλλουν στη χρήση των στρατιωτικών τους βάσεων, οι αγορές από αμερικανικές αμυντικές εταιρείες και η στάση τους απέναντι στις ευρωπαϊκές αμυντικές βιομηχανίες.
Η κίνηση προκαλεί έντονο προβληματισμό στους Ευρωπαίους συμμάχους, καθώς ενισχύει τους φόβους ότι η κυβέρνηση Τραμπ είναι έτοιμη να επαναπροσδιορίσει τις αμερικανικές δεσμεύσεις στο ΝΑΤΟ με βάση όχι μόνο τις αμυντικές δαπάνες, αλλά και την πολιτική και στρατηγική «πίστη» κάθε χώρας στην Ουάσινγκτον.
Όπως αναφέρεται στο έγγραφο, οι ΗΠΑ θέτουν μια σειρά ερωτημάτων με στόχο να αποτιμήσουν τον βαθμό στήριξης στην προσέγγιση του Αμερικανού προέδρου. Έχει η συγκεκριμένη χώρα «εκφράσει δημοσίως τη στήριξή της» στην αμερικανική εξωτερική πολιτική; Ποιους «περιορισμούς» έχει επιβάλει στη χρήση των βάσεών της από τον αμερικανικό στρατό;
Το έγγραφο επιχειρεί επίσης να αξιολογήσει κατά πόσο οι χώρες δαπανούν χρήματα σε αμερικανικές αμυντικές εταιρείες. Παράλληλα, ζητά να διαπιστωθεί εάν έχουν «αντιταχθεί δημοσίως σε κανονισμούς» που «εμποδίζουν» τη σύναψη συμβάσεων με αμερικανικές επιχειρήσεις.
Συνολικά, το ερωτηματολόγιο θέτει το ερώτημα: «Έχει η χώρα επιδείξει ευθυγράμμιση με την αμερικανική προσέγγιση για μια “ισχυρή, σαφή και αθόρυβη” στάση;» — αναφορά σε φράση του υπουργού Άμυνας των ΗΠΑ Πιτ Χέγκσεθ.
Αντιδράσεις από τους συμμάχους
Σύμφωνα με ανθρώπους που γνωρίζουν την υπόθεση και ζήτησαν να μην κατονομαστούν, καθώς πρόκειται για ιδιωτική επικοινωνία, οι σύμμαχοι έχουν αντιδράσει αρνητικά στην κίνηση, θεωρώντας ότι αποτελεί προσπάθεια άσκησης πίεσης προκειμένου να ευθυγραμμιστούν ιδεολογικά με την Ουάσινγκτον, με αντάλλαγμα την αμερικανική προστασία.
Η σύνδεση των μακροχρόνιων αμερικανικών δεσμεύσεων για την ασφάλεια με έναν τέτοιο βαθμό πολιτικής υποταγής θα ανέτρεπε τα δεδομένα της διατλαντικής σχέσης μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η σχέση αυτή οικοδομήθηκε πάνω στις αμερικανικές στρατιωτικές εγγυήσεις, οι οποίες υπερίσχυαν πολλών πολιτικών διαφωνιών μεταξύ των συμμάχων.
Ήδη, η ομάδα του Τραμπ έχει επιχειρήσει να ενισχύσει δεξιές πολιτικές δυνάμεις σε χώρες όπως η Γερμανία και η Ουγγαρία, ενώ προσέφερε επιπλέον στρατεύματα στην Πολωνία μετά την εκλογή ενός υποψηφίου που είχε την προτίμησή της στην προεδρία.
Το ερωτηματολόγιο έρχεται λίγες εβδομάδες μετά την έναρξη της εξάμηνης επανεξέτασης από την κυβέρνηση Τραμπ της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη, η οποία αναμένεται να ολοκληρωθεί έως τον Δεκέμβριο.
Η εξέλιξη έχει προκαλέσει ανησυχία στους συμμάχους του ΝΑΤΟ, οι οποίοι προετοιμάζονται για σημαντικές περικοπές στην αμερικανική υποστήριξη, μεταξύ άλλων σε στρατεύματα που σταθμεύουν στην Ευρώπη, αλλά και σε στρατιωτικά μέσα που οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να διαθέσουν σε περίπτωση επίθεσης.
Αξιωματούχος του ΝΑΤΟ επιβεβαίωσε ότι οι ΗΠΑ συνεργάζονται με τους συμμάχους στο πλαίσιο της επανεξέτασης, αλλά δεν σχολίασε την επιστολή. Το αμερικανικό υπουργείο Άμυνας δεν προχώρησε σε σχόλιο.
Το έγγραφο αγγίζει έμμεσα μια σειρά από ζητήματα που έχουν προκαλέσει ένταση στις σχέσεις της Ουάσινγκτον με τους συμμάχους της στο ΝΑΤΟ, μεταξύ άλλων τις αμερικανικές επιθέσεις κατά του Ιράν, την επιχείρηση σύλληψης του ηγέτη της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο και την ευρωπαϊκή προσπάθεια να κατευθυνθούν συμβάσεις στον τομέα της άμυνας προς ευρωπαϊκές εταιρείες.
Το ερώτημα σχετικά με τη δημόσια στήριξη της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, για παράδειγμα, αναφέρεται συγκεκριμένα σε «πρωτοβουλίες» στη Μέση Ανατολή και στο δυτικό ημισφαίριο — δύο περιοχές όπου ο Τραμπ έχει πραγματοποιήσει στρατιωτικές επιθέσεις χωρίς τη στήριξη του ΝΑΤΟ.
Στο Ιράν, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκίνησαν τον συνεχιζόμενο πόλεμο χωρίς να διαβουλευτούν με τους συμμάχους τους στο ΝΑΤΟ. Αρκετές χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ισπανία, απαγόρευσαν αργότερα στην Ουάσινγκτον να χρησιμοποιεί βάσεις στο έδαφός τους για επιθέσεις κατά του Ιράν.
Το έγγραφο ζητά από κάθε χώρα να αναφέρει εάν έχει επιβάλει τέτοιες απαγορεύσεις και περιλαμβάνει ένα συμπληρωματικό ερώτημα: «Είναι διατεθειμένες να μειώσουν ή να εξαλείψουν οποιουσδήποτε τέτοιους περιορισμούς;»
Αντίστοιχα, οι ΗΠΑ αιφνιδίασαν τους συμμάχους τους στο ΝΑΤΟ τον Ιανουάριο, όταν συνέλαβαν τον Μαδούρο στη Βενεζουέλα, στο πλαίσιο μιας προσπάθειας να ανακτήσουν την αμερικανική επιρροή στο δυτικό ημισφαίριο. Πολλές ευρωπαϊκές χώρες θεώρησαν την επιχείρηση παραβίαση του διεθνούς δικαίου.
Το ερωτηματολόγιο εμβαθύνει επίσης στο διχαστικό ζήτημα των αμυντικών δαπανών, ζητώντας στοιχεία που να αποδεικνύουν τη συμμόρφωση με την προσπάθεια επίτευξης υψηλότερων στόχων στις αμυντικές δαπάνες και την αντικατάσταση αμερικανικών στρατιωτικών μέσων από ευρωπαϊκές χώρες.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι ζητά να διευκρινιστεί εάν οι χώρες αγοράζουν από αμερικανικές εταιρείες και εάν έχουν εκφράσει δημόσια την αντίθεσή τους σε νέες πολιτικές τύπου «made in Europe».
«Εάν όχι, θα ήταν διατεθειμένες να το πράξουν;» αναφέρει το έγγραφο.
