Η Τουρκία διοργάνωσε αεροπορική επίδειξη στα χρώματα των ΗΠΑ (κόκκινο, λευκό και μπλε) και έδωσε στο νέο κτίριο του αεροδρομίου το όνομα του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, επιδιώκοντας να αναβαθμίσει τη σχέση της με τις ΗΠΑ σε νέα επίπεδα κατά τη διάρκεια συνόδου του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, την ίδια στιγμή που ο Αμερικανός ηγέτης εξαπέλυε πυρά κατά άλλων μελών της αμυντικής συμμαχίας.
Ο Τούρκος Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν υποδέχθηκε τον Τραμπ στο αεροδρόμιο την Τρίτη και στη συνέχεια περπάτησε χέρι-χέρι με τον «αγαπητό του φίλο», ο οποίος αργότερα υποσχέθηκε να άρει τις κυρώσεις που ο ίδιος είχε επιβάλει στην Τουρκία κατά τη διάρκεια της πρώτης του θητείας στην προεδρία πριν από έξι χρόνια — μια από τις πιο σκοτεινές περιόδους στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις.
Οι σχέσεις ενισχύθηκαν περαιτέρω κατά τη διάρκεια της διήμερης συνόδου κορυφής που ολοκληρώθηκε την Τετάρτη.
Ο Τραμπ δήλωσε πρόθυμος να πωλήσει στην Τουρκία μαχητικά αεροσκάφη F-35 —αν και αργότερα ανέφερε ότι δεν έχει λάβει ακόμη οριστική απόφαση— και εξήρε επανειλημμένα τον Ερντογάν, με τον οποίο αντάλλαξε χαμόγελα και αγκαλιές, ενώ επικοινωνούσαν μέσω διερμηνέων.
Ο Τραμπ δήλωσε πως παραβρέθηκε στην Σύνοδο λόγω του Ερντογάν
Για πολλούς διπλωμάτες, η μεγαλύτερη πρόκληση για την Τουρκία ήταν να διασφαλίσει ότι ο Αμερικανός ηγέτης θα παρευρισκόταν καν στην ετήσια σύνοδο των 32 ηγετών του ΝΑΤΟ, παρόλο που δεν έχει απουσιάσει ποτέ από τέτοια σύνοδο στο παρελθόν.
Ο Τραμπ, ο οποίος υποστηρίζει εδώ και καιρό ότι οι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ δεν επωμίζονται το μερίδιο ευθύνης που τους αναλογεί, δήλωσε ότι παρευρέθη μόνο επειδή οικοδεσπότης ήταν ο Ερντογάν.
Αυτό από μόνο του αποτέλεσε διπλωματική επιτυχία —αλλά και ευκαιρία— για την Τουρκία, η οποία επιδιώκει να ενισχύσει το κύρος της εντός της Συμμαχίας και να επιλύσει μακροχρόνια ζητήματα με την Ουάσιγκτον.
«Ήταν σημαντικό το γεγονός ότι ο Τραμπ υπογράμμισε τη σημασία που αποδίδει στο πρόσωπό μου και στη φιλία μας», δήλωσε ο Ερντογάν με την ολοκλήρωση της συνόδου. «Ευχαριστώ για άλλη μια φορά τον αγαπητό μου φίλο».
Μία ημέρα μετά τις θερμές διμερείς συνομιλίες του με τον Ερντογάν, ο Τραμπ προκάλεσε αναστάτωση στη σύνοδο την Τετάρτη, απαιτώντας τη διακοπή των εμπορικών δεσμών των ΗΠΑ με την Ισπανία και επαναλαμβάνοντας τις αξιώσεις του για τη Γροιλανδία, γεγονός που ενόχλησε τη Δανία, σύμμαχο στο ΝΑΤΟ.
Αργότερα, δήλωσε ότι υπήρξε κλίμα αγάπης και «μεγάλη ενότητα» στη συνάντηση των ηγετών, προσφέροντας μια ανάσα ανακούφισης στη διατλαντική αμυντική συμμαχία, η οποία παρακολουθεί με επιφυλακτικότητα έναν απρόβλεπτο Αμερικανό πρόεδρο που έχει αμφισβητήσει την αξία της συμμαχίας.
Καθισμένος δίπλα στον επικεφαλής του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, ο Τραμπ έσπευσε να υπερασπιστεί τον Ερντογάν απέναντι στην έντονη κριτική ενός άλλου συμμάχου των ΗΠΑ και περιφερειακής δύναμης: του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος αυτή την εβδομάδα προειδοποίησε κατά της πώλησης μαχητικών F-35 στην Άγκυρα.
Σχέδιο των ΗΠΑ για άρση των κυρώσεων
Σε προηγούμενη συνάντηση ενώπιον δημοσιογράφων, ο Τραμπ έδειξε θετικά τον Ερντογάν όταν είπε ότι θα άρει τις κυρώσεις των ΗΠΑ στην Τουρκία για την αγορά ρωσικών αμυντικών συστημάτων S-400 το 2019, και άφησε να εννοηθεί ότι είναι πρόθυμος να πουλήσει τα F-35 που έχουν μπλοκαριστεί από αυτές τις κυρώσεις και άλλους νόμους των ΗΠΑ.
Η Άγκυρα επιδίωκε να γίνουν αυτά τα βήματα εδώ και χρόνια, ακόμη και όταν υποστήριζε την αγορά των S-400, η οποία εκείνη την εποχή είχε αναστατώσει τις ΗΠΑ και άλλους συμμάχους του ΝΑΤΟ και είχε σπείρει δυσπιστία.
Ωστόσο, η υπόσχεση του Τραμπ είναι πιθανό να αντιμετωπίσει αντίσταση στο Κογκρέσο των ΗΠΑ, όπου οι νόμοι απαιτούν από την Τουρκία να μην διαθέτει τους S-400, και επίσης να δημιουργήσει πιθανά προβλήματα για την Άγκυρα στη Μόσχα, η οποία έχει υποχρεώσεις τελικού χρήστη στη συμφωνία αγοράς.
Η πρόοδος, έστω και αν είναι κυρίως ρητορική, έρχεται εβδομάδες αφότου ένα αμερικανικό δικαστήριο ολοκλήρωσε μια ποινική υπόθεση που διήρκεσε χρόνια κατά της τουρκικής κρατικής τράπεζας Halkbank, την οποία ο Ερντογάν είχε χαρακτηρίσει άδικη.
Σιωπή στην Δύση για τις ανησυχίες σχετικά με το θέμα των δικαιωμάτων στην Τουρκία
Θα μπορούσε επίσης να δώσει στον Ερντογάν, τον ηγέτη της Τουρκίας εδώ και 23 χρόνια, μια εσωτερική ώθηση, καθώς οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η δημοτικότητά του δοκιμάζεται από μια άνευ προηγουμένου νομική καταστολή του κύριου κόμματος της αντιπολίτευσης.
Ευρύτερα, οι επικριτές βλέπουν την καταστολή ως δοκιμασία των δημοκρατικών διαπιστευτηρίων της Τουρκίας.
Ο Ρούτε είπε ότι Δημοκρατία σημαίνει το δικαίωμα στις διαδηλώσεις και ελευθερία για τα μέσα ενημέρωσης, όχι μόνο ελεύθερες εκλογές, όταν ρωτήθηκε για ένα κύμα συλλήψεων πριν από τη σύνοδο κορυφής στην Τουρκία, συμπεριλαμβανομένων δημοσιογράφων και ενός εξέχοντος κωμικού.
«Ποτέ πριν στην ιστορία μας δεν υπήρξε μια κυβέρνηση τόσο βαθιά εξαρτημένη από την κυβέρνηση των ΗΠΑ», δήλωσε την Τρίτη ο εκδιωχθείς ηγέτης του κύριου αντιπολιτευόμενου Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος, Οζγκούρ Οζέλ.
Ο προκάτοχος του Τραμπ, Τζο Μπάιντεν, είχε κρατήσει τον Ερντογάν σε απόσταση κυρίως λόγω ανησυχιών για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις ελευθερίες στην Τουρκία. Έκτοτε, οι δυτικές δυνάμεις έχουν μείνει σχετικά σιωπηλές για το θέμα, καθώς η Τουρκία έχει γίνει μια κορυφαία αμυντική-βιομηχανική δύναμη και ένα προπύργιο κατά της ρωσικής επιθετικότητας στη νοτιοανατολική πλευρά του ΝΑΤΟ.
Η στρατιωτική ισχύς ήταν σε πλήρη επίδειξη όταν ο Τραμπ έφτασε στο προεδρικό μέγαρο των 1.100 δωματίων στην Άγκυρα την Τρίτη.
Τον συνόδευαν 100 ιππείς και στη συνέχεια τον υποδέχτηκαν τόσο η τιμητική φρουρά όσο και —για πρώτη φορά στα χρονικά του παλατιού— φρουροί με ενδυμασία ιστορικών Οθωμανών στρατιωτών. Καθώς περπατούσε μαζί με τον Ερντογάν, τουρκικά μαχητικά αεροσκάφη πετούσαν με ορμή από πάνω τους, αφήνοντας πίσω τους ίχνη καυσαερίων στα χρώματα κόκκινο, λευκό και μπλε.
