Την άρση των περιορισμών στην αμυντική συνεργασία μεταξύ των συμμάχων και ένα ευθύ μήνυμα προς τα κράτη-μέλη της ΕΕ να μην αποκλείουν τους συμμάχους του ΝΑΤΟ που δεν είναι μέλη της ΕΕ από τα ευρωπαϊκά αμυντικά σχήματα έθεσε ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στο επίκεντρο της ομιλίας του κατά την έναρξη των εργασιών της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, από τη θέση του οικοδεσπότη.
Ο Τούρκος πρόεδρος ανακοίνωσε παράλληλα ότι η χώρα του έχει λάβει τα αναγκαία μέτρα για να πιάσει τον στόχο του 5% έως το 2030, πέντε χρόνια νωρίτερα από το χρονοδιάγραμμα της Χάγης, και ότι διαθέτει επιπλέον 24 δισ. δολάρια για το πρόγραμμα Steel Dome, τον «Χαλύβδινο Θόλο», το τουρκικό σύστημα αεράμυνας, προς ενίσχυση της αεροπορικής και αντιπυραυλικής άμυνας της Συμμαχίας.
«Τεχνητή διαίρεση στην Ευρώπη»
Ο Ερντογάν συνέδεσε ρητά τα δύο αιτήματά του με την επίτευξη του «ΝΑΤΟ 3.0», του μετασχηματισμού που έχει αναγάγει σε κεντρικό αφήγημα της Συνόδου ο Μαρκ Ρούτε.
«Θα ήθελα να επιστήσω ιδιαιτέρως την προσοχή στα ακόλουθα δύο ζητήματα, ώστε να φτάσουμε στον στόχο του ΝΑΤΟ 3.0 το συντομότερο δυνατόν», είπε.
Πρώτο ζήτημα, όπως τόνισε, είναι η άρση των περιορισμών μεταξύ συμμάχων στην αμυντική συνεργασία, «ξεκινώντας από την αμυντική βιομηχανία». Ο Τούρκος πρόεδρος εξέφρασε μάλιστα την ικανοποίησή του ότι το μήνυμα αυτό ακούστηκε στο χθεσινό Φόρουμ Αμυντικής Βιομηχανίας «τόσο από τη βιομηχανία όσο και από κυβερνητικούς αξιωματούχους».
Το δεύτερο ζήτημα απευθυνόταν ονομαστικά στους «συμμάχους που είναι μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης». Οι Ευρωπαίοι, είπε, οφείλουν να αναλάβουν περισσότερες ευθύνες για την άμυνα της ηπείρου, αποφεύγοντας όμως «αποφάσεις και ενέργειες που πλήττουν την ακεραιότητα της Συμμαχίας και τις διατλαντικές σχέσεις».
Σπόντες
«Ως Ευρωπαίοι σύμμαχοι, ενώ αναλαμβάνουμε περισσότερες ευθύνες στην άμυνα της ηπείρου, πρέπει να απέχουμε από αποφάσεις και ενέργειες που θα βλάψουν την ακεραιότητα της Συμμαχίας και τις διατλαντικές σχέσεις», είπε χαρακτηριστικά.
Στη συνέχεια απευθύνθηκε «ειδικά» στους συμμάχους που είναι μέλη της ΕΕ.
«Το μέγιστο όφελος από τις προσπάθειες της Ένωσης στον τομέα της ασφάλειας μπορεί να υπάρξει μόνο και μόνο με την αποφυγή περιττών αλληλεπικαλύψεων με το ΝΑΤΟ», υποστήριξε.
Και ακολούθησε η αιχμή, με προφανές φόντο το πρόγραμμα SAFE και τους όρους συμμετοχής τρίτων χωρών, όπου η Τουρκία ζητά πρόσβαση αλλά προσκρούει στις ευρωπαϊκές προϋποθέσεις και στις αντιρρήσεις Αθήνας και Λευκωσίας.
«Ο αποκλεισμός των συμμάχων που δεν είναι μέλη της Ένωσης, ενώ είναι δυνατή μια μορφή συνεργασίας που υπαγορεύεται από τη σοφία και τη λογική, θα οδηγήσει στη μάταιη σπατάλη περιορισμένων πόρων και θα δημιουργήσει μια τεχνητή διαίρεση στην Ευρώπη, την οποία ουδόλως επιθυμούμε», είπε ο Ερντογάν.
Μια τέτοια στάση, κατέληξε, «προφανώς δεν υπηρετεί τους σκοπούς της διατλαντικής αμυντικής βιομηχανικής βάσης» που ανέδειξε ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ.
Ήταν η τρίτη διαδοχική κλιμάκωση του ίδιου αιτήματος μέσα σε μία εβδομάδα: από τη δήλωση Ερντογάν στην Κοινοβουλευτική Συνέλευση του ΝΑΤΟ ότι «χωρίς την Τουρκία δεν υπάρχει ευρωπαϊκή ασφάλεια», στις «ανούσιες κυρώσεις» που ζήτησε να «καθαριστούν από το τραπέζι» ο αντιπρόεδρος Τζεβντέτ Γιλμάζ στο Φόρουμ Αμυντικής Βιομηχανίας, έως τη χθεσινή απάντηση της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η οποία υπενθύμισε τους όρους του SAFE και τον δρόμο μιας συμφωνίας ασφάλειας και άμυνας. Οι αντιρρήσεις Αθήνας και Λευκωσίας παραμένουν καθοριστικές για κάθε τουρκικό βήμα προς τα ευρωπαϊκά αμυντικά εργαλεία.
Το 5% έως το 2030 και τα 24 δισ. του «Χαλύβδινου Θόλου»
Στο σκέλος των δυνατοτήτων, ο Ερντογάν παρουσίασε την Τουρκία ως πρωτοπόρο της υλοποίησης: η χώρα έχει λάβει τα αναγκαία μέτρα ώστε να φτάσει το 5% έως το 2030, πέντε χρόνια νωρίτερα από το ορόσημο της Χάγης, ενώ ο πρόσθετος προϋπολογισμός των 24 δισ. δολαρίων για τον «Χαλύβδινο Θόλο» παρουσιάστηκε ως συμβολή στην αεροπορική και αντιπυραυλική θωράκιση του ΝΑΤΟ συνολικά. Αναφέρθηκε και στα μη επανδρωμένα, το πεδίο όπου η τουρκική βιομηχανία έχει χτίσει τη διεθνή της φήμη, με drones δοκιμασμένα «σε πραγματικά πεδία μάχης», ανακοινώνοντας την ίδρυση κεντρικής εγκατάστασης για την αντιμετώπιση μη επανδρωμένων συστημάτων, για την οποία η Άγκυρα θα επιδιώξει διαπίστευση από το ΝΑΤΟ, «ιδίως απέναντι σε εναέριες και θαλάσσιες απειλές drones».
Διαύλος επικοινωνίας με τη Ρωσία
Στο μέτωπο της Ουκρανίας, ο Ερντογάν ισορρόπησε ανάμεσα στη στήριξη του Κιέβου και στον ρόλο του συνομιλητή της Μόσχας: «Συμμερίζομαι το όραμα του προέδρου Τραμπ για την ειρήνη», είπε, δεσμευόμενος για συνέχιση της στρατιωτικής βοήθειας από το εθνικό απόθεμα και μέσω του προγράμματος PURL. «Ενώ στηρίζουμε την Ουκρανία, αξιοποιούμε επίσης τους διαύλους επικοινωνίας μας για να κατευθύνουμε τη Ρωσία προς την ειρήνη», πρόσθεσε. Για το Ιράν, εξέφρασε εκτίμηση στην «αποφασιστική στάση» του «φίλου του, προέδρου Τραμπ», ώστε η κρίση «να εισέλθει σε τροχιά διευθέτησης, παρά τις απόπειρες σαμποτάζ», προσφέροντας πέραν των διπλωματικών δικτύων και «αθόρυβη συνεργασία».
Ξεχωριστή σημασία είχαν οι ευχαριστίες του «για τη στήριξη που παρείχαν οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ απέναντι σε πυραύλους που στόχευσαν την Τουρκία, ξεκινώντας από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ισπανία, καθώς και τη Γερμανία και την Ιταλία, που ανέπτυξαν πρόσθετες συστοιχίες αεράμυνας» σπάνια δημόσια παραδοχή ότι η χώρα βρέθηκε στο στόχαστρο κατά την ιρανική κρίση.
Η μνεία στην Ισπανία δεν στερείται ειρωνείας: ήρθε λίγη ώρα αφότου ο Τραμπ, από το ίδιο συνεδριακό κέντρο, χαρακτήρισε τη Μαδρίτη «φρικτό εταίρο» και ζήτησε τη διακοπή κάθε εμπορικής σχέσης μαζί της.
Ο Ερντογάν έκλεισε με την πάγια θέση ότι «η ειρήνη στη Μέση Ανατολή περνά μέσα από τη λύση των δύο κρατών», με αναφορά στη Γάζα, και με έκκληση για «πλήρη αλληλεγγύη στον αγώνα κατά όλων των μορφών και εκδηλώσεων της τρομοκρατίας» φράση που στο τουρκικό λεξιλόγιο παραπέμπει πάντα και στις απειλές που η Άγκυρα θεωρεί δικές της.
