Με τα νέα αμερικανικά πλήγματα κατά του Ιράν, τη δυσαρέσκεια Τραμπ για τους Ευρωπαίους συμμάχους στο ΝΑΤΟ σε σχέση με την μη υποστήριξή τους στον πόλεμο με το Ιράν και την επαναφορά του ζητήματος της Γροιλανδίας να βαραίνουν τη δεύτερη ημέρα της Συνόδου του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, ο Μαρκ Ρούτε επιχείρησε να κρατήσει όρθια την εικόνα ενότητας. Χαρακτήρισε τα πλήγματα κατά της Τεχεράνης «απολύτως αναγκαία», απέφυγε την ουσία για τη Γροιλανδία και επέμεινε στο βασικό μήνυμα της Συμμαχίας: περισσότερες ευρωπαϊκές δαπάνες, ταχύτερη αμυντική παραγωγή και σαφής αποτροπή απέναντι στη Ρωσία, με το μήνυμα προς τη Μόσχα να είναι ευθύ: «Μην τα βάζετε μαζί μας, μην παίζετε μαζί μας».
«Απολύτως αναγκαία» τα πλήγματα στο Ιράν
Λίγες ώρες μετά τα νέα πλήγματα, με το CENTCOM να τα παρουσιάζει ως απάντηση σε ιρανικές επιθέσεις εναντίον τριών εμπορικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ και την κυβέρνηση Τραμπ να ανακαλεί παράλληλα την άδεια πωλήσεων ιρανικού πετρελαίου, ο Ρούτε τάχθηκε πλήρως στο πλευρό της Ουάσιγκτον. «Όταν έχεις εκεχειρία και το Ιράν ουσιαστικά την παραβιάζει, είδαμε τι συνέβη χθες με τις επιθέσεις σε πλοία, θεωρώ απολύτως κρίσιμο οι ΗΠΑ να αντιδρούν δυναμικά», δήλωσε στο πρωινό του doorstep. Προεξόφλησε δε ότι οι ηγέτες θα επαναβεβαιώσουν σήμερα ότι το Ιράν «δεν πρέπει ποτέ να αποκτήσει πυρηνική δυνατότητα» και ότι θα ζητήσουν το πλήρες άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, καθώς η ελευθερία της ναυσιπλοΐας «είναι κρίσιμη και για τους 32 συμμάχους».
Η απογοήτευση, οι 5.000 εξορμήσεις και η «νίκη Τραμπ»
Στην ερώτηση αν οι εξηγήσεις του προς τον Τραμπ για τις ευρωπαϊκές δαπάνες «πέφτουν στο κενό», με τον Αμερικανό πρόεδρο να εμφανίζεται στις εναρκτήριες δηλώσεις του «πολύ απογοητευμένος» από τη στάση των συμμάχων στο Ιράν, ο Ρούτε υποβάθμισε τη δυσαρέσκεια σε «μεμονωμένες περιπτώσεις», αντιτάσσοντας τη γνωστή πλέον επιχειρηματολογία: έως 5.000 εξορμήσεις αεροσκαφών από ευρωπαϊκές βάσεις προς υποστήριξη των αμερικανικών επιχειρήσεων και μια Ευρώπη που λειτουργεί ως «μία μεγάλη πλατφόρμα προβολής ισχύος για τις Ηνωμένες Πολιτείες».
Και επέστρεψε στην κολακεία που έχει αναγάγει σε μέθοδο: η εξίσωση των αμυντικών δαπανών είναι στόχος που ο Τραμπ «επιδίωξε ως 45ος πρόεδρος και πετυχαίνει ως 47ος». «Είναι ήττα για τον Πούτιν και νίκη για τον πρόεδρο Τραμπ ότι Ευρωπαίοι και Καναδοί κάνουν ακριβώς αυτό», πρόσθεσε.
Όσο για το αν ο Τραμπ παραμένει «αφοσιωμένο μέλος της ομάδας», η απάντηση ήταν κατηγορηματική: η αμερικανική δέσμευση στο ΝΑΤΟ είναι «πλήρης», όχι μόνο από αλληλεγγύη αλλά και από συμφέρον. «Για να μείνουν ασφαλείς οι ΗΠΑ, χρειάζονται ασφαλή Ατλαντικό, Ευρώπη και Αρκτική», είπε, με προφανή αναφορά και στα ρωσικά πυρηνικά υποβρύχια που η Συμμαχία κρατά μακριά από τις αμερικανικές ακτές.
Οι διαβεβαιώσεις, πάντως, συνυπάρχουν με απτά δεδομένα: η Ουάσιγκτον έχει ήδη ανακοινώσει αποσύρσεις στρατευμάτων από την Ευρώπη, έχει περικόψει τις δυνάμεις που διαθέτει στα αμυντικά σχέδια του ΝΑΤΟ, περιλαμβανομένων ενός αεροπλανοφόρου, ιπτάμενων τάνκερ, μαχητικών και drones, και έχει δρομολογήσει την εξάμηνη επανεξέταση της στρατιωτικής της παρουσίας στην ήπειρο. Οι Ευρωπαίοι δηλώνουν έτοιμοι να αναλάβουν μεγαλύτερη ευθύνη, ζητούν όμως μια προβλέψιμη και συντεταγμένη μετάβαση, ώστε να μην ανοίξουν στην ευρωπαϊκή άμυνα κενά που θα μπορούσε να εκμεταλλευτεί η Μόσχα.
Γροιλανδία: Το «δεν πωλείται» της Φρεντέρικσεν και η σιωπή του Ρούτε
Η πιο ανοιχτή αντιπαράθεση της ημέρας ήρθε από τη Δανή πρωθυπουργό Μέτε Φρεντέρικσεν, η οποία, φτάνοντας στη Σύνοδο, απάντησε ευθέως στις χθεσινές δηλώσεις Τραμπ περί Γροιλανδίας: «Φυσικά και θα υπερασπιστούμε το Βασίλειο της Δανίας. Άκουσα τον Αμερικανό πρόεδρο χθες, και νομίζω ότι η αμερικανική θέση είναι, δυστυχώς, πολύ σαφής σε αυτό το θέμα. Η δική μας θέση είναι επίσης σαφής: η Γροιλανδία δεν πωλείται. Ελπίζουμε ότι όλοι οι σύμμαχοι θα σεβαστούν το δικαίωμα αυτοδιάθεσης του λαού της Γροιλανδίας. Είμαστε κυρίαρχο κράτος».
Ο κόσμος, πρόσθεσε, «έχει γίνει πιο ανασφαλής και χρειαζόμαστε ένα ισχυρό ΝΑΤΟ», με το βασικό της μήνυμα να είναι «ο επανεξοπλισμός της Ευρώπης», η ενίσχυση της βιομηχανικής βάσης «σε Ευρώπη και Ηνωμένες Πολιτείες», η βοήθεια προς την Ουκρανία και η διατήρηση της πίεσης στη Ρωσία.
Ο Ρούτε, αντιθέτως, απέφυγε κάθε σχολιασμό της ουσίας, περιοριζόμενος στο ότι «έχουμε μια καλή διαδικασία σε εξέλιξη» για το ζήτημα, ενώ για την Αρκτική ευρύτερα επανέλαβε ότι η Συμμαχία εργάζεται ώστε «Κίνα και Ρωσία να μην αποκτήσουν αθέμιτη πρόσβαση» στην περιοχή.
Ρωσία: Η διακήρυξη και το μήνυμα στον Πούτιν
Ο γενικός γραμματέας διαβεβαίωσε ότι το σημερινό επίπεδο των συμμαχικών δυνάμεων στην Πολωνία «αρκεί για την αποτροπή της Ρωσίας». Για τη διακήρυξη της Συνόδου, την οποία έχουν ήδη εγκρίνει οι πρεσβευτές των 32 χωρών και εκκρεμεί η επικύρωσή της από τους ηγέτες, απέφυγε να προεξοφλήσει τη διατύπωση. Είπε μόνο «διαβάστε τη διακήρυξη όταν βγει», αφήνοντας να εννοηθεί ότι η Ρωσία θα περιγράφεται ως «μακροπρόθεσμη απειλή», χωρίς επιστροφή στην ισχυρότερη γλώσσα της Ουάσιγκτον του 2024 περί «πιο σημαντικής και άμεσης απειλής».
Το πιο ηχηρό σημείο ήρθε όταν Φινλανδός δημοσιογράφος τον ρώτησε ευθέως ποιο είναι το μήνυμά του προς τον Βλαντίμιρ Πούτιν, που παρακολουθεί προσεκτικά τη Σύνοδο. «Αυτή η Συμμαχία του 1 δισεκατομμυρίου ανθρώπων, που ζουν στην Ευρώπη, τον Καναδά και τις Ηνωμένες Πολιτείες, θα υπερασπιστεί κάθε σπιθαμή του εδάφους της. Δεν μπορείτε να νικήσετε το ΝΑΤΟ. Είμαστε αμυντικοί, δεν θα επιτεθούμε ποτέ σε κανέναν. Θα υπερασπιστούμε μόνο τον τρόπο ζωής μας, τις δημοκρατίες μας, το έδαφός μας. Μην τα βάζετε μαζί μας, μην παίζετε μαζί μας».
«Δεν αμύνεσαι με ευρώ ή λίρες»
Όσο για το ζητούμενο της ημέρας, ο Ρούτε επανέλαβε ότι η Σύνοδος αφορά την «υλοποίηση» των δεσμεύσεων της Χάγης, με Ευρωπαίους και Καναδούς να έχουν φτάσει ήδη φέτος στο 4% του ΑΕΠ, με 258 δισ. δολάρια πρόσθετες δαπάνες τη διετία 2025-2026 και με σχεδόν 200.000 θέσεις εργασίας στην αμερικανική αμυντική βιομηχανία να στηρίζονται σε ευρωπαϊκές και καναδικές επενδύσεις.
Το χθεσινό Φόρουμ Αμυντικής Βιομηχανίας, με συμφωνίες ξεπερνούν συνολικά τα 50 δισ. δολάρια, ο Ρούτε το χαρακτήρισε «μεγάλη επιτυχία». Η προτεραιότητα, επέμεινε, παραμένει η βιομηχανική παραγωγή: «Στο τέλος δεν μπορείς να αμυνθείς με δολάρια, λίρες ή ευρώ. Πρέπει να προστατευθείς με άνδρες και γυναίκες με στολή», είπε, παραδεχόμενος ότι το πρόβλημα «δεν έχει λυθεί πλήρως, ούτε στις ΗΠΑ ούτε στην Ευρώπη».
Οι σύμμαχοι αναμένεται εξάλλου να επιβεβαιώσουν σήμερα και τη συνέχιση της στήριξης προς την Ουκρανία, σε αυτό που ο Ρούτε αποκαλεί πλέον συστηματικά «ΝΑΤΟ 3.0»: μια ισχυρότερη Ευρώπη μέσα σε ένα ισχυρότερο ΝΑΤΟ. Το ερώτημα είναι αν αυτή η εικόνα ενότητας μπορεί να αντέξει κάτω από το βάρος των εντάσεων που ανέδειξε η ίδια η Άγκυρα: Τραμπ, Ιράν, Γροιλανδία, αμερικανική αναδίπλωση και Ρωσία.
