Η Άγκυρα βρίσκεται σήμερα στο επίκεντρο της διεθνούς διπλωματίας, καθώς ολοκληρώνεται η διήμερη Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ, σε μία συγκυρία όπου η Συμμαχία καλείται να απαντήσει ταυτόχρονα σε τρία μεγάλα μέτωπα: τη χρηματοδότηση της κοινής άμυνας, τη στήριξη της Ουκρανίας και τη νέα ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή. Η Σύνοδος πραγματοποιείται στο προεδρικό συγκρότημα Μπεστέπε, με οικοδεσπότη τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και προεδρεύοντα τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε. (ΝΑΤΟ)
Το σημερινό πρόγραμμα
Σύμφωνα με το επίσημο πρόγραμμα του ΝΑΤΟ, η σημερινή ημέρα ξεκινά με δηλώσεις του Μαρκ Ρούτε στις 08:00 και ακολουθούν δηλώσεις ηγετών από τις 08:15. Στις 10:45 πραγματοποιείται η τελετή υποδοχής των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων από τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ και τον Τούρκο πρόεδρο, στις 11:00 η καθιερωμένη οικογενειακή φωτογραφία και στις 11:15 η κρίσιμη συνεδρίαση του Βορειοατλαντικού Συμβουλίου σε επίπεδο ηγετών. Η συνέντευξη Τύπου του Γενικού Γραμματέα είναι προγραμματισμένη για τις 15:00. (ΝΑΤΟ)
Άμυνα, 5% και «λογαριασμός» προς τους συμμάχους
Το βασικό θέμα της Συνόδου είναι οι αμυντικές δαπάνες. Ο Μαρκ Ρούτε έχει ζητήσει από τα κράτη-μέλη «καθαρά, συγκεκριμένα και αξιόπιστα σχέδια» για την επίτευξη του στόχου αμυντικών επενδύσεων 5% του ΑΕΠ έως το 2035. Το ΝΑΤΟ προβάλλει ότι οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι και ο Καναδάς έχουν ήδη ανεβάσει αισθητά τις δαπάνες τους, ενώ στη Σύνοδο ανακοινώνονται νέες αμυντικές συμβάσεις δεκάδων δισ. για εξοπλισμούς, παραγωγή και καινοτομία. (ΝΑΤΟ)
Ουκρανία και σκιά Ιράν
Η Ουκρανία παραμένει δεύτερο μεγάλο μέτωπο. Ο Ρούτε έχει ξεκαθαρίσει ότι η ασφάλεια της Ουκρανίας συνδέεται άμεσα με την ασφάλεια της Συμμαχίας, ζητώντας από όλους να σηκώσουν το βάρος της συνέχισης της στρατιωτικής στήριξης. Όμως, σύμφωνα με το Associated Press, η ατζέντα της Συνόδου μετατοπίστηκε απότομα μετά τα νέα αμερικανικά πλήγματα κατά του Ιράν, τα οποία έγιναν λίγο μετά το δείπνο των ηγετών που παρέθεσε ο Ερντογάν. Η εξέλιξη αυτή έβαλε ξανά στο τραπέζι τις εντάσεις ΗΠΑ–Ευρώπης και τη δυσφορία συμμάχων που δεν είχαν ενημερωθεί εκ των προτέρων. (ΝΑΤΟ)
Τραμπ–Ερντογάν: τα F-35 και οι S-400
Η χθεσινή εικόνα που κυριάρχησε ήταν η συνάντηση Ντόναλντ Τραμπ – Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και το άνοιγμα του φακέλου των F-35. Ο Τραμπ δήλωσε ότι θα άρει τις κυρώσεις κατά της Τουρκίας και ότι θα αποφασίσει για πιθανή πώληση F-35 στην Άγκυρα. Πρόκειται για κυρώσεις CAATSA που επιβλήθηκαν το 2020 λόγω της αγοράς των ρωσικών S-400, η οποία είχε οδηγήσει και στον αποκλεισμό της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35. Ωστόσο, όπως σημειώνει το Reuters, υπάρχουν ακόμη νομικά και κοινοβουλευτικά εμπόδια στις ΗΠΑ. (Reuters)
Από την πλευρά του, ο Ερντογάν εμφανίστηκε να υπενθυμίζει ότι υπήρχε αμερικανική δέσμευση για πέντε αεροσκάφη, εκφράζοντας την προσδοκία ότι θα υπάρξει ευνοϊκή απόφαση. Για την Αθήνα, αυτό είναι το πιο ευαίσθητο σημείο της Συνόδου: όχι επειδή η Ελλάδα μπορεί να παρέμβει στις αμερικανοτουρκικές συναλλαγές, αλλά επειδή κάθε αναβάθμιση της τουρκικής πολεμικής αεροπορίας αλλάζει ισορροπίες στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η παρουσία Μητσοτάκη
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έφτασε χθες το βράδυ στην Άγκυρα, συνοδευόμενος από τη σύζυγό του Μαρέβα Γκραμπόφσκι–Μητσοτάκη, και συμμετείχε στο δείπνο που παρέθεσε ο Τούρκος πρόεδρος στους ηγέτες των κρατών-μελών του ΝΑΤΟ. Το Μέγαρο Μαξίμου είχε ανακοινώσει ότι ο πρωθυπουργός θα μετέβαινε την Τρίτη στην Άγκυρα για το δείπνο και σήμερα Τετάρτη θα συμμετείχε στις εργασίες της Συνόδου. Ελληνικές πηγές μετέδωσαν ότι η άφιξή του έγινε μετά τις 19:00. (Ο Πρωθυπουργός της Ελληνικής Δημοκρατίας)
Δεν έχει προγραμματιστεί ιδιαίτερη συνάντηση Μητσοτάκη–Ερντογάν στο περιθώριο της Συνόδου, στοιχείο που δείχνει ότι η ελληνική παρουσία κινείται κυρίως στο πλαίσιο της συμμαχικής ατζέντας και όχι μιας διμερούς ελληνοτουρκικής διαπραγμάτευσης. Παρ’ όλα αυτά, η Αθήνα παρακολουθεί με αυξημένη προσοχή το παζάρι Ουάσιγκτον–Άγκυρας, γιατί το θέμα των F-35 δεν είναι απλώς αμυντικό πρόγραμμα. Είναι μήνυμα ισχύος, ισορροπιών και πολιτικής ανοχής απέναντι σε μια Τουρκία που ζητά ρόλο κεντρικού παίκτη μέσα στο ΝΑΤΟ.
Μια Σύνοδος με βαριά ατζέντα
Η Σύνοδος της Άγκυρας ξεκίνησε ως Σύνοδος για τα λεφτά της άμυνας και την Ουκρανία, αλλά εξελίσσεται σε τεστ συνοχής για το ίδιο το ΝΑΤΟ. Ο Τραμπ πιέζει τους Ευρωπαίους να πληρώσουν περισσότερα. Ο Ερντογάν επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει τη φιλοξενία της Συνόδου και να ξανανοίξει την πόρτα των F-35. Η Ρωσία δηλώνει ότι παρακολουθεί στενά τις αποφάσεις της Άγκυρας. Και η Ελλάδα, με τον Κυριάκο Μητσοτάκη στο τραπέζι των ηγετών, έχει κάθε λόγο να κρατά ανοιχτά μάτια και αυτιά. (Reuters)