Τραμπ από Άγκυρα: «Είμαι θυμωμένος με το ΝΑΤΟ»
Με οργή για τους συμμάχους, ύμνους για την Τουρκία και απρόσμενα καλά λόγια για την Κίνα, ο Ντόναλντ Τραμπ μετέτρεψε την εμφάνισή του στο πλευρό του Μαρκ Ρούτε, στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, σε επίδειξη της απρόβλεπτης Αμερικής που οι Ευρωπαίοι ήλπιζαν να αποφύγουν. Παράλληλα ανακοίνωσε ότι η όποια συμφωνία με το Ιράν έχει τελειώσει και κατάφερε μέσα σε λίγα λεπτά να διαλύσει την εικόνα ενότητας της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας που ο ΓΓ του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε είχε προσπαθήσει τόσο σκληρά να εμφανίσει.
Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε «πολύ αναστατωμένος» με το ΝΑΤΟ, ζήτησε να κοπεί «όλο το εμπόριο» με την Ισπανία, την οποία χαρακτήρισε «φρικτό εταίρο», κήρυξε «τελειωμένο» το μνημόνιο με το Ιράν αποκαλώντας την ηγεσία της Τεχεράνης «αποβράσματα» και «άρρωστους ανθρώπους», επανέφερε τη Γροιλανδία ως «μεγάλο πρόβλημα» για τις ΗΠΑ και, την ίδια στιγμή, αποθέωσε τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, την τουρκική στρατιωτική ισχύ και τον Σι Τζινπίνγκ, τον οποίο χαρακτήρισε ηγέτη που «φέρθηκε σωστά» επειδή δεν μπήκε στον πόλεμο.
«Κόψτε όλο το εμπόριο με την Ισπανία»
Η πιο ηχηρή ευρωπαϊκή επίθεση του Τραμπ στράφηκε κατά της Ισπανίας. Ο Αμερικανός πρόεδρος χαρακτήρισε τη Μαδρίτη «φρικτό εταίρο» στο ΝΑΤΟ, κατηγορώντας την ότι δεν συμμετέχει επαρκώς και δεν πληρώνει όσα πρέπει.
«Δεν θέλω καμία δουλειά μαζί τους», είπε, δίνοντας επιτόπου εντολή στον υπουργό Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ να διακοπεί κάθε εμπορική σχέση με την Ισπανία. «Κόψτε όλο το εμπόριο με την Ισπανία, συμπεριλαμβανομένων των επισκέψεων. Δεν θέλουμε τίποτα. Θα τους δείτε να επιστρέφουν τρέχοντας», ανέφερε.
Πρόκειται για πρωτοφανή δημόσια απειλή οικονομικών αντιποίνων κατά συμμάχου, διατυπωμένη μέσα σε Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ, την ώρα που ο Ρούτε επιχειρεί να παρουσιάσει την Άγκυρα ως στιγμή ενότητας, αύξησης των αμυντικών δαπανών και ανανέωσης της συλλογικής άμυνας.
«Τελείωσε» το μνημόνιο με το Ιράν
Εξίσου βαριά ήταν η τοποθέτηση Τραμπ για το Ιράν, λίγες ώρες μετά τα νέα αμερικανικά πλήγματα κατά ιρανικών στόχων. Ερωτηθείς αν η εκεχειρία ή το μνημόνιο κατανόησης με την Τεχεράνη παραμένει ζωντανό, απάντησε ότι, για τον ίδιο, «τελείωσε».
«Δεν θέλω να ασχοληθώ άλλο μαζί τους. Είναι αποβράσματα. Είναι άρρωστοι άνθρωποι, μοχθηροί και βίαιοι άνθρωποι», είπε, υποστηρίζοντας ότι αν το Ιράν αποκτούσε πυρηνικό όπλο, «θα το χρησιμοποιούσε».
Ο Τραμπ κατηγόρησε την ιρανική ηγεσία ότι αθετεί κάθε συμφωνία. «Κάνουμε συμφωνία, όλοι συμφωνούν ότι δεν θα υπάρξει πυρηνικό όπλο, και μετά βγαίνουν έξω και λένε στον Τύπο ότι δεν το συζητήσαμε ποτέ. Κάτι δεν πάει καλά μαζί τους. Είναι παλαβοί», είπε χαρακτηριστικά.
Άφησε πάντως ένα περιορισμένο περιθώριο στους διαπραγματευτές του να συνεχίσουν τις επαφές, αν το επιθυμούν. «Μπορούν να μιλούν, αλλά νομίζω ότι χάνουν τον χρόνο τους», πρόσθεσε, χαρακτηρίζοντας τους Ιρανούς «ψεύτες», «απατεώνες» και «άρρωστους ανθρώπους».
Οργή κατά του ΝΑΤΟ και νέα πίεση για τη Γροιλανδία
Η επίθεση στο Ιράν συνδέθηκε αμέσως με τη γενικότερη δυσαρέσκεια του Τραμπ απέναντι στο ΝΑΤΟ. Ο Αμερικανός πρόεδρος είπε ότι οι σύμμαχοι «δεν μας φέρθηκαν σωστά» και ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες πληρώνουν «δυσανάλογα» για την προστασία της Ευρώπης από τη Ρωσία.
«Είμαι πολύ αναστατωμένος με το ΝΑΤΟ που πληρώνουμε πάρα πολλά», είπε, υποστηρίζοντας ότι μόνο ορισμένες μικρότερες χώρες ήθελαν να βοηθήσουν στο Ιράν, επειδή είναι «οι πιο ευάλωτες» απέναντι στη Ρωσία και καταλαβαίνουν τι διακυβεύεται.
Ο Τραμπ επανέφερε και το ζήτημα της Γροιλανδίας, μία ημέρα μετά την απάντηση της Δανής πρωθυπουργού Μέτε Φρεντέρικσεν ότι «η Γροιλανδία δεν πωλείται». «Η Γροιλανδία είναι μεγάλο πρόβλημα για εμάς», είπε, υποστηρίζοντας ότι οι ΗΠΑ τη χρειάζονται για την ασφάλεια «όχι μόνο των Ηνωμένων Πολιτειών, αλλά του κόσμου».
Επικαλέστηκε μάλιστα τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, λέγοντας ότι όταν η Δανία καταλήφθηκε από τους Ναζί, οι ΗΠΑ ανέλαβαν τη Γροιλανδία και στη συνέχεια «ανόητα» την επέστρεψαν. «Δεν έπρεπε να την είχαμε δώσει πίσω», είπε, παραλληλίζοντας την υπόθεση με τη διώρυγα του Παναμά.
Ύμνοι σε Ερντογάν και στην τουρκική στρατιωτική ισχύ – Αδειασε τον Νετανιάχου
Στον αντίποδα των επιθέσεων κατά συμμάχων, ο Τραμπ επιφύλαξε θερμά λόγια για τον οικοδεσπότη του. «Συμπαθώ τον πρόεδρο Ερντογάν. Έστρωσε το κόκκινο χαλί. Είναι φοβερός», είπε, δίνοντας στην Τουρκία κεντρική θέση στο αφήγημά του από την Άγκυρα.
Ο Αμερικανός πρόεδρος παρουσίασε την Τουρκία ως μεγάλη στρατιωτική δύναμη. «Η Τουρκία είναι πολύ ισχυρή. Έχει εκατομμύρια στρατιώτες. Έχει πολύ από τον καλύτερο εξοπλισμό μας. Προσπαθεί να πάρει τα F-35», ανέφερε.
Πήγε μάλιστα ένα βήμα παραπέρα, υποστηρίζοντας ότι η Άγκυρα θα μπορούσε να είχε εμπλακεί στον πόλεμο, αλλά δεν το έκανε «εξαιτίας μου». Κατά τον Τραμπ, ο Ερντογάν «δεν συμπαθεί ιδιαίτερα το Ισραήλ» και θα μπορούσε να είχε βρεθεί «στην άλλη πλευρά», όμως επέλεξε να μείνει εκτός σύγκρουσης. Δεν παρέλειψε δε αιχμή προς τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος, όπως είπε, «είπε χθες σκληρά πράγματα για την Τουρκία και τον Ερντογάν».
Η αναφορά αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία μέσα στη Σύνοδο της Άγκυρας, καθώς η Τουρκία εμφανίζεται ταυτόχρονα ως οικοδεσπότης, κρίσιμος στρατιωτικός παίκτης, πιθανός αποδέκτης νέας αμερικανικής αμυντικής προσέγγισης και χώρα που επιδιώκει την επιστροφή στο πρόγραμμα των F-35.
Αναπάντεχα καλά λόγια και για τον Σι
Ο Τραμπ επιφύλαξε αναπάντεχα καλά λόγια και για τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ. Είπε ότι η Κίνα «φέρθηκε σωστά», επειδή δεν μπήκε στον πόλεμο και δεν προμήθευσε εξοπλισμό στην Τεχεράνη, παρότι εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το πετρέλαιο που περνά από τα Στενά του Ορμούζ.
«Είμαι μεγάλος θαυμαστής του προέδρου Σι», είπε, προτού περάσει σε μια απρόσμενη παρέκβαση για το TikTok, υποστηρίζοντας ότι ο ίδιος είναι «νούμερο ένα» στην πλατφόρμα, με δισεκατομμύρια προβολές.
Οι κολακείες του Ρούτε
Δίπλα του, ο Μαρκ Ρούτε προσπάθησε για ακόμη μία φορά να κρατήσει τον Τραμπ μέσα στο νατοϊκό αφήγημα, επιστρατεύοντας την κολακεία που έχει αναγάγει σε βασικό εργαλείο διαχείρισης του Αμερικανού προέδρου.
Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ παρουσίασε ξανά το «Trump Trillion», δηλαδή τα επιπλέον 1,2 τρισ. δολάρια που έχουν δαπανήσει Ευρωπαίοι και Καναδοί για την άμυνα από το 2017. «Έκανες αυτό που ξεκίνησε να επιδιώκει ο Αϊζενχάουερ, την εξίσωση. Κανένας από τους άλλους προέδρους δεν τα κατάφερε. Είσαι ο πρώτος. Είναι δική σου νίκη», είπε στον Τραμπ.
Ο Τραμπ ανταπέδωσε με αιχμές κατά των προκατόχων του. «Αν ο Μπάιντεν είχε καθόλου μυαλό, θα το είχε ζητήσει. Το ίδιο και ο Ομπάμα. Δύο κακοί πρόεδροι. Και, ειλικρινά, ούτε ο Μπους το έκανε», είπε.
Η Άγκυρα ως σκηνή της απρόβλεπτης Αμερικής
Η εμφάνιση Τραμπ άφησε πίσω της ένα βασικό ερώτημα: αν η κολακεία Ρούτε και οι ευρωπαϊκές δεσμεύσεις για περισσότερες αμυντικές δαπάνες αρκούν για να συγκρατήσουν έναν Αμερικανό πρόεδρο που, μέσα σε λίγα λεπτά, απείλησε σύμμαχο με εμπορικό αποκλεισμό, αμφισβήτησε ξανά την εδαφική ακεραιότητα άλλου συμμάχου μέσω της Γροιλανδίας, κήρυξε νεκρή τη διπλωματική οδό με την Τεχεράνη και ταυτόχρονα αποθέωσε την Τουρκία του Ερντογάν.
Για την Άγκυρα, η εικόνα είχε και δεύτερη ανάγνωση. Η Τουρκία δεν ήταν απλώς ο τόπος διεξαγωγής της Συνόδου. Ήταν ο σύμμαχος που ο Τραμπ επέλεξε να επαινέσει δημόσια, σε αντίθεση με άλλους Ευρωπαίους που κατηγόρησε ότι δεν πληρώνουν, δεν βοηθούν και δεν φέρονται δίκαια στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Έτσι, η Σύνοδος του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, που σχεδιάστηκε για να εκπέμψει μήνυμα ενότητας, εξελίχθηκε σε σκηνή όπου φάνηκαν ταυτόχρονα η νέα αξία της Τουρκίας για τον Τραμπ, η ευαλωτότητα των Ευρωπαίων συμμάχων και η απρόβλεπτη φύση της αμερικανικής δέσμευσης στη Συμμαχία.
