Η 36η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ ολοκληρώθηκε το μεσημέρι της Τετάρτης 8 Ιουλίου στην Άγκυρα, με ένα από τα θέματα που μονοπώλησαν το ενδιαφέρον των ελληνικών ΜΜΕ να είναι το ενδεχόμενο πώλησης των μαχητικών αεροσκαφών F-35 στην Τουρκία.
Μια τέτοια εξέλιξη προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία στο Ισραήλ, το οποίο δεν επιθυμεί το καθεστώς του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να αποκτήσει πρόσβαση στα αμερικανικά μαχητικά πέμπτης γενιάς. Λόγω των ήδη τεταμένων διπλωματικών και γεωπολιτικών τους σχέσεων, το Τελ Αβίβ φοβάται τόσο την απώλεια του στρατηγικού και ποιοτικού του πλεονεκτήματος στους αιθέρες της περιοχής, όσο και την πιθανή διαρροή κρίσιμης αμυντικής τεχνολογίας.
Η στάση του Ισραήλ στο θέμα των F-35
Μιλώντας στη HuffPost Greece, ο Γαβριήλ Χαρίτος —επισκέπτης καθηγητής διεθνών σχέσεων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και αναλυτής του κυπριακού Ινστιτούτου Μελετών Πολιτικής και Δημοκρατίας, ο οποίος ζει στα Ιεροσόλυμα – σχολιάζει το «παζάρι» Τραμπ–Ερντογάν για τα F-35, ερμηνεύοντας τις ισραηλινές ανησυχίες για την πρόθεση της Άγκυρας να αποκτήσει τα αεροσκάφη.
«Κάποτε θα θεωρούσαμε αστείο να πούμε ότι ο Τραμπ θα έδινε τα F-35 στον Ερντογάν λόγω προσωπικής συμπάθειας. Αυτή τη στιγμή όμως δεν γελάμε», επισημαίνει ο καθηγητής.
«Ο πρόεδρος Τραμπ έχει βάλει στο περιβάλλον του εξωθεσμικούς παράγοντες, όπως είναι οι Στιβ Γουίτκοφ (ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή), Τζάρεντ Κούσνερ (επενδυτής, ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ για την Ειρήνη, γαμπρός του Ντόναλντ Τραμπ) και Τομ Μπάρακ (νυν πρέσβης των ΗΠΑ στην Τουρκία), οι οποίοι έχουν οικονομικά συμφέροντα και —όπως μας δίνεται η εντύπωση— παραγκωνίζουν το βαθύ κράτος των ΗΠΑ. Στην περίπτωση αυτή αυτό το βλέπουμε στον Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος λάμπει διά της απουσίας του, εκτός από τη διαμεσολάβηση στις απευθείας επαφές Ισραήλ και Λιβάνου».
Βέβαια, παρά την πίεση των παραπάνω εξωθεσμικών παραγόντων, η Τουρκία πρέπει να υποβάλει το αίτημά της για τα F-35 στο Πεντάγωνο, το οποίο θα πρέπει να εγκρίνει την πρόταση και να την προωθήσει στο Κογκρέσο.
«Σε αυτό το σημείο πρέπει να δούμε πώς θα αντιδράσει το φιλοισραλινό λόμπι και κατά πόσον θα μπορέσει να αποτρέψει μια τέτοια απόφαση. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι αναφορικά με το εβραϊκό λόμπι, δεν μιλάμε μόνο για Εβραίους, αλλά και για Αγγλοσάξονες Αμερικανούς και Χριστιανούς Ευαγγελιστές που θεωρούν το Ισραήλ ως ένα κρίσιμο ιδεολογικό και θρησκευτικό σύμμαχο».
Για το Τελ Αβίβ η απόκτηση των F-35 είναι «κόκκινη γραμμή».
«Οι Ισραηλινοί δεν επιθυμούν η Τουρκία να αποκτήσει τα F-35, γιατί εκτός από τη γεωπολιτική αντιπαλότητα, στα αμερικανικά F-35 έχουν εγκατασταθεί συστήματα πλοήγησης της ισραηλινής εταιρείας Elbit, όπως και άλλοι τεχνολογικοί νεοτερισμοί δικής τους τεχνολογίας. Σε καμία περίπτωση δεν θέλουν να διαρρεύσει αυτή η τεχνολογία στην Τουρκία», εξηγεί ο Γαβριήλ Χαρίτος.
Η αδυναμία του ΝΑΤΟ να επιβληθεί
Η Σύνοδος του ΝΑΤΟ αναγκάζει τη Συμμαχία να βρει τη φωνή της σε μια ολοένα και πιο μεταβαλλόμενη γεωπολιτική σκηνή, την ίδια στιγμή που ο Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται να απαξιώνει την πολυμερή διπλωματία.
«Το Ισραήλ δεν ανήκει στο ΝΑΤΟ, αλλά βρίσκεται στην περιοχή και αποτελεί έναν πολύ σημαντικό στρατηγικό εταίρο. Ωστόσο, η Τουρκία έχει παρουσία τόσο στο μέτωπο της Ουκρανίας όσο και σε αυτό της Μέσης Ανατολής. Το ΝΑΤΟ πρέπει να δείξει εάν μπορεί να συγκεράσει τον ρόλο αυτών των δύο χωρών», σημειώνει ο Γαβριήλ Χαρίτος, εκφράζοντας τον προβληματισμό του για το κατά πόσο κάτι τέτοιο είναι εφικτό.
«Δεν γνωρίζω εάν η Συμμαχία έχει τις εσωτερικές αντιστάσεις να πει το δικό της “όχι” ή να απευθυνθεί ως σύνολο στον Τραμπ και να του πει: “Άκου, θα πρέπει εδώ να ακολουθήσεις μια άλλη οδό”. Δεν γνωρίζουμε τι θα γίνει, θα το δούμε εκ του αποτελέσματος», καταλήγει.
