Το ηφαίστειο Ρέινιερ, στην πολιτεία της Ουάσιγκτον, θεωρείται ένα από τα πιο εντυπωσιακά φυσικά τοπία των Ηνωμένων Πολιτειών, αλλά ταυτόχρονα συγκαταλέγεται και στα πιο επικίνδυνα ηφαίστεια της Βόρειας Αμερικής λόγω των σοβαρών κινδύνων που μπορεί να προκαλέσει.
Παρότι δεν υπάρχουν ενδείξεις επικείμενης έκρηξης, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η μεγαλύτερη απειλή δεν είναι απαραίτητα η λάβα. Ο βασικός κίνδυνος προέρχεται από τις λεγόμενες λασπορροές, ορμητικά μείγματα λάσπης, νερού, βράχων και ηφαιστειακών υλικών, που συχνά δημιουργούνται από την τήξη πάγων και χιονιού. Αυτές οι μάζες μπορούν να κινηθούν με πολύ μεγάλες ταχύτητες, προκαλώντας εκτεταμένες καταστροφές και φτάνοντας σε κατοικημένες περιοχές μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Οι λασπορροές έχουν τη δυνατότητα να αυξάνονται ή να μεταβάλλονται κατά τη διαδρομή τους, παρασύροντας ό,τι βρεθεί στο πέρασμά τους και καλύπτοντας μεγάλες αποστάσεις. Σύμφωνα με ειδικούς, πρόκειται για πολύπλοκα φυσικά φαινόμενα που μπορούν να ενισχυθούν ή να εξασθενήσουν ανάλογα με τις συνθήκες.
Ο κίνδυνος στο Ρέινιερ εντείνεται από τη μεγάλη ποσότητα πάγου και χιονιού που καλύπτει το βουνό. Το ηφαίστειο διαθέτει πολλούς μεγάλους παγετώνες και σημαντικά αποθέματα πάγου, γεγονός που σημαίνει ότι ακόμη και περιορισμένη τήξη ή αποσταθεροποίηση πρανών θα μπορούσε να προκαλέσει μια εκτεταμένη και καταστροφική λασπορροή.
Τα αποθέματα πάγου ενισχύουν την απειλή
Το όρος Ρέινιερ διαθέτει 25 μεγάλους παγετώνες και συγκεντρώνει περισσότερο χιόνι και πάγο από όλα τα υπόλοιπα ηφαίστεια της οροσειράς των Κασκέιντ συνολικά. Αυτό σημαίνει πως ακόμη και μια μικρής έκτασης τήξη πάγων ή η αποσταθεροποίηση εδαφικών όγκων θα μπορούσε να ενεργοποιήσει μια ισχυρή λασπορροή.
Ανησυχία προκαλεί και το γεγονός ότι οι πιθανές πορείες αυτών των ροών περνούν μέσα από την κομητεία Πιρς, μια περιοχή με περίπου 150.000 κατοίκους, που βρίσκεται σχεδόν 97 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά του Σιάτλ.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι σε περίπτωση μεγάλης λασπορροής, οι πόλεις Όρτινγκ, Πιούαλαπ και Σάμνερ θα μπορούσαν να επηρεαστούν μέσα σε περίπου μισή ώρα, με έως και 60.000 ανθρώπους να βρίσκονται σε ζώνη κινδύνου.
Λασπορροές ακόμη και χωρίς ηφαιστειακή έκρηξη
Ένα από τα πιο ανησυχητικά στοιχεία, σύμφωνα με τους επιστήμονες, είναι ότι τέτοιου είδους λασπορροές μπορούν να προκληθούν ακόμη και χωρίς να προηγηθεί ηφαιστειακή έκρηξη. Ισχυρές βροχοπτώσεις, απότομη τήξη χιονιού ή η κατάρρευση φυσικών φραγμάτων είναι αρκετά για να ενεργοποιήσουν αυτό που οι ειδικοί χαρακτηρίζουν ως «αιφνίδια λασπορροή χωρίς προειδοποίηση».
«Οι λασπορροές χωρίς προειδοποίηση είναι το πράγμα που σε τρομάζει μέσα στη νύχτα. Είναι κάτι που με ανατριχιάζει», σημείωσε ο Άντι Λόκχαρτ, πρώην γεωφυσικός του Παρατηρίου Ηφαιστείων Κασκέιντ.
Το παράδειγμα της Κολομβίας και οι συνέπειες των λασπορροών
Οι ειδικοί συχνά επικαλούνται την τραγωδία που σημειώθηκε στην Κολομβία τον Νοέμβριο του 1985, προκειμένου να αναδείξουν πόσο καταστροφικές μπορεί να αποδειχθούν οι λασπορροές. Η έκρηξη του ηφαιστείου Νεβάδο ντελ Ρουίς προκάλεσε τεράστιους όγκους λάσπης, νερού, βράχων και ηφαιστειακών υλικών, οι οποίοι κάλυψαν μέσα σε ελάχιστο χρόνο την πόλη Αρμέρο, οδηγώντας στον θάνατο περισσότερους από 3.000 ανθρώπους.
Μέτρα πρόληψης και ετοιμότητας
Με στόχο να αποφευχθεί ένα αντίστοιχο σενάριο, το Παρατηρητήριο Ηφαιστείων Κασκέιντ έχει δημιουργήσει ένα εκτεταμένο σύστημα παρακολούθησης, το οποίο περιλαμβάνει αισθητήρες για την καταγραφή σεισμικής δραστηριότητας και πιθανών λασπορροών. Τα δεδομένα μεταδίδονται άμεσα στις αρμόδιες υπηρεσίες πολιτικής προστασίας, ώστε να υπάρχει όσο το δυνατόν γρηγορότερη αντίδραση.
Ταυτόχρονα, οι τοπικές αρχές οργανώνουν συστηματικά ασκήσεις εκκένωσης για την προετοιμασία των κατοίκων. Πριν από δύο χρόνια, περισσότεροι από 45.000 μαθητές και εργαζόμενοι από πάνω από 20 σχολικές μονάδες συμμετείχαν σε μία από τις μεγαλύτερες ασκήσεις προσομοίωσης λασπορροής διεθνώς.
Τα συμπεράσματα αυτών των ασκήσεων έδειξαν ότι, εξαιτίας του περιορισμένου χρόνου αντίδρασης που αφήνουν τέτοια φαινόμενα, η άμεση μετακίνηση πεζή προς υψηλότερα σημεία αποτελεί τον πιο αποτελεσματικό τρόπο προστασίας των πολιτών.
