Αφού ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επέβλεψε τον περασμένο μήνα τη σύλληψη του Βενεζουελάνου ομολόγου του Νικολάς Μαδούρο, δήλωσε ότι σκοπεύει να αξιοποιήσει τα πετρελαϊκά αποθέματα της χώρας – τα μεγαλύτερα στον κόσμο. Πλέον, ο Τραμπ αναφέρει ότι σχεδιάζει να επισκεφθεί τη Βενεζουέλα, χωρίς ωστόσο να έχει οριστεί ημερομηνία.
Οι δηλώσεις του έγιναν μετά την ολοκλήρωση διήμερης επίσκεψης του Αμερικανού υπουργού Ενέργειας, Κρις Ράιτ, στη χώρα, προκειμένου να διαπιστώσει πώς επανανοίγει σταδιακά ο πετρελαϊκός τομέας της σε αμερικανικές εταιρείες. Η επίσκεψη συνέπεσε με την ψήφιση νόμου από την Εθνοσυνέλευση της Βενεζουέλας που επιτρέπει ιδιωτικές και ξένες επενδύσεις στη βιομηχανία πετρελαίου, έπειτα από δύο δεκαετίες αυστηρού κρατικού ελέγχου.
Μεγάλη ευκαιρία ή δύσκολη εξίσωση;
Ο Τραμπ βλέπει μια σημαντική επιχειρηματική ευκαιρία για τον αμερικανικό ενεργειακό κλάδο. Όπως δήλωσε μετά από συνάντηση με στελέχη της ενέργειας στον Λευκό Οίκο, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να αυξήσουν θεαματικά την παραγωγή πετρελαίου από τη Βενεζουέλα.
Ωστόσο, για τις αμερικανικές εταιρείες το ερώτημα είναι αν «βγαίνουν τα νούμερα». Ο Ουίλιαμ Τζάκσον της Capital Economics εκτιμά ότι στόχος είναι η αναβίωση του πετρελαϊκού τομέα της Βενεζουέλας, ώστε να αυξηθεί η παγκόσμια προσφορά και να μειωθούν οι τιμές για τους καταναλωτές, ενώ παράλληλα να δημιουργηθούν έσοδα για μια πιο φιλική προς τις ΗΠΑ κυβέρνηση.
Στην πράξη όμως, τα εμπόδια είναι τεράστια. Η κρατική πετρελαϊκή εταιρεία PDVSA απέχει πολύ από την παλιά της ισχύ. Οι κυβερνήσεις του Μαδούρο και του προκατόχου του, Ούγκο Τσάβες, αξιοποίησαν τα έσοδα για κοινωνικές δαπάνες, χωρίς να επενδύσουν επαρκώς στη συντήρηση των εγκαταστάσεων. Η παραγωγή έχει μειωθεί δραστικά, εν μέρει και λόγω αμερικανικών κυρώσεων.
Σύμφωνα με αναλυτές, μεγάλο μέρος του εξοπλισμού έχει υποστεί φθορές από χρόνια εγκατάλειψης. Πριν από 10-15 χρόνια η χώρα παρήγαγε 1,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως περισσότερα από σήμερα.
Αμφιβολίες για τα αποθέματα και το κόστος
Επισήμως, η Βενεζουέλα διαθέτει 300 δισ. βαρέλια αποθεμάτων. Ωστόσο, το 2023 εξήγαγε μόλις 211,6 εκατ. βαρέλια, αξίας περίπου 4 δισ. δολαρίων. Αντίθετα, η Σαουδική Αραβία, με 267 δισ. βαρέλια αποθεμάτων, κατέγραψε εξαγωγές 181 δισ. δολαρίων την ίδια περίοδο.
Υπάρχουν επίσης αμφιβολίες για το πραγματικό μέγεθος των αξιοποιήσιμων αποθεμάτων. Κατά την προεδρία Τσάβες, τα αποθέματα αναθεωρήθηκαν ανοδικά, καθώς οι υψηλές τιμές πετρελαίου καθιστούσαν βιώσιμα έργα που προηγουμένως δεν θεωρούνταν εκμεταλλεύσιμα. Σήμερα, με την τιμή γύρω στα 65 δολάρια το βαρέλι, η επένδυση μοιάζει λιγότερο ελκυστική.
Επιπλέον, το βενεζουελάνικο πετρέλαιο είναι βαρύ και υψηλής περιεκτικότητας σε θείο, γεγονός που δυσκολεύει την εξόρυξη και τη διύλιση και αυξάνει το κόστος.
Πολιτικός και επενδυτικός κίνδυνος
Ο Τραμπ έχει ζητήσει από τις αμερικανικές εταιρείες να επενδύσουν τουλάχιστον 100 δισ. δολάρια για την αποκατάσταση των υποδομών. Ωστόσο, οι εταιρείες οφείλουν να διασφαλίσουν απόδοση για τους μετόχους τους.
Το παρελθόν εντείνει τις επιφυλάξεις. Το 2007, μεγάλες εταιρείες όπως η ExxonMobil και η ConocoPhillips είδαν τα περιουσιακά τους στοιχεία να κατάσχονται όταν αρνήθηκαν να παραχωρήσουν πλειοψηφικό έλεγχο στην PDVSA. Παρότι επιδικάστηκαν αποζημιώσεις δισεκατομμυρίων, αυτές δεν καταβλήθηκαν ποτέ.
Παράλληλα, η σημερινή πολιτική κατάσταση, με την Ντέλσι Ροντρίγκες σε ρόλο μεταβατικής ηγεσίας, δεν καθησυχάζει τις αγορές. Ο ίδιος ο επικεφαλής της ExxonMobil, Ντάρεν Γουντς, έχει χαρακτηρίσει τη Βενεζουέλα «μη επενδύσιμη» υπό τις παρούσες συνθήκες.
Επιπλέον, η Ουάσινγκτον δεν προτίθεται να προσφέρει εγγυήσεις ασφάλειας στις εταιρείες που θα δραστηριοποιηθούν στη χώρα, όπου παραστρατιωτικές ομάδες («colectivos») συχνά δρουν ως εγκληματικές οργανώσεις.
Θα πέσουν οι τιμές του πετρελαίου;
Αν τελικά αυξηθεί η παραγωγή της Βενεζουέλας, θα μπορούσε να πιέσει καθοδικά τις διεθνείς τιμές πετρελαίου; Οι αναλυτές εμφανίζονται επιφυλακτικοί. Όπως επισημαίνουν, όλα θα εξαρτηθούν από την κλίμακα και την ταχύτητα υλοποίησης των σχεδίων.
Προς το παρόν, η κατάσταση χαρακτηρίζεται ρευστή και γεωπολιτικά σύνθετη. Η πιθανή επιστροφή της Βενεζουέλας ως ισχυρού παίκτη στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου παραμένει ένα σενάριο με πολλές αβεβαιότητες.
Με πληροφορίες από BBC
