Ο σκορπιός είναι από τα αρχαιότερα ζώα του πλανήτη, καθώς ζει στη Γη εδώ και περισσότερα από 430 εκατομμύρια χρόνια. Η χαρακτηριστική του ουρά, που καταλήγει στο δηλητηριώδες κεντρί, έχει δημιουργήσει αμέτρητους μύθους και φόβους. Και όχι άδικα. Σύμφωνα με το περιοδικό Discover Wildlife, περίπου 1,5 εκατομμύριο άνθρωποι τσιμπιούνται κάθε χρόνο από σκορπιούς, ενώ περίπου 2.600 πεθαίνουν, κυρίως σε χώρες της Αφρικής, της Μέσης Ανατολής, της Ινδίας και της Λατινικής Αμερικής.
Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Από τα περισσότερα από 2.000 είδη σκορπιών που έχουν καταγραφεί παγκοσμίως, μόλις περίπου 50 διαθέτουν δηλητήριο ικανό να απειλήσει σοβαρά την ανθρώπινη ζωή.
Οι πιο επικίνδυνοι σκορπιοί
Στην κορυφή της λίστας βρίσκεται ο διαβόητος Deathstalker (Leiurus quinquestriatus), γνωστός και ως «κίτρινος σκορπιός». Ζει κυρίως στη Βόρεια Αφρική και τη Μέση Ανατολή και ανήκει στην οικογένεια Buthidae.
Το δηλητήριό του αποτελείται από ένα εξαιρετικά ισχυρό κοκτέιλ νευροτοξινών. Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα ακινητοποιεί τη λεία του, ενώ στον άνθρωπο μπορεί να προκαλέσει:
- έντονο πόνο,
- μυϊκούς σπασμούς,
- παράλυση,
- δυσκολία στην αναπνοή,
- καρδιακές αρρυθμίες,
- ακόμη και θάνατο χωρίς άμεση ιατρική αντιμετώπιση.
Ευτυχώς, στις χώρες όπου απαντάται υπάρχει ειδικός αντιοφικός ορός.
Πού σημειώνονται οι περισσότεροι θάνατοι
Οι περισσότερες απώλειες καταγράφονται:
- στο Μεξικό,
- στη Βραζιλία,
- στην Ινδία,
- στην Αλγερία,
- στο Μαρόκο,
- στην Τυνησία,
- στην Αίγυπτο,
- στη Σαουδική Αραβία.
Τα περισσότερα θύματα είναι μικρά παιδιά, ηλικιωμένοι ή άνθρωποι που δεν είχαν άμεση πρόσβαση σε νοσοκομείο.
Τι συμβαίνει στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα ζουν αρκετά είδη σκορπιών, όμως κανένα δεν θεωρείται από τα ιδιαίτερα θανατηφόρα είδη του κόσμου.
Κάθε καλοκαίρι καταγράφονται περιστατικά σε:
- Κρήτη,
- Πελοπόννησο,
- Μάνη,
- Θεσσαλία,
- Ήπειρο,
- νησιά του Αιγαίου,
- Δωδεκάνησα.
Τα περισσότερα αφορούν τσιμπήματα σε σπίτια, αποθήκες, εξοχικά ή αγροτικές εργασίες.
Τα τελευταία χρόνια έχουν αναφερθεί περιστατικά σε παιδιά, τουρίστες και αγρότες, που μεταφέρθηκαν προληπτικά σε νοσοκομεία. Σχεδόν όλα εξελίχθηκαν ομαλά, με έντονο πόνο αλλά χωρίς σοβαρές επιπλοκές. Οι θάνατοι από ελληνικούς σκορπιούς είναι εξαιρετικά σπάνιοι.
Πού κρύβονται
Οι σκορπιοί λατρεύουν τα σκοτεινά και δροσερά σημεία.
Πριν φορέσουμε παπούτσια ή γάντια εργασίας, καλό είναι να ελέγχουμε:
- παπούτσια που έμειναν έξω,
- ξύλα για τζάκι,
- πέτρες,
- σωρούς από κεραμίδια,
- αποθήκες,
- υπόγεια,
- σχισμές σε τοίχους,
- γλάστρες,
- κήπους,
- εξοχικά που παραμένουν κλειστά για μεγάλο διάστημα.
Τη νύχτα βγαίνουν για να κυνηγήσουν έντομα, αράχνες και μικρές σαύρες.
Υπάρχουν παγίδες;
Δεν υπάρχουν ιδιαίτερα αποτελεσματικές ειδικές παγίδες όπως για τα τρωκτικά.
Η καλύτερη πρόληψη είναι:
- σφράγισμα ρωγμών και χαραμάδων,
- απομάκρυνση σωρών από ξύλα και πέτρες κοντά στο σπίτι,
- τακτική καθαριότητα,
- χρήση γαντιών στις αγροτικές εργασίες,
- τίναγμα ρούχων και παπουτσιών πριν χρησιμοποιηθούν,
- εντομοκτονία όταν υπάρχει έντονη παρουσία εντόμων, καθώς αποτελούν την τροφή των σκορπιών.
Τι πρέπει να κάνετε αν σας τσιμπήσει
Οι ειδικοί συνιστούν ψυχραιμία.
- Πλύνετε το σημείο με νερό και σαπούνι.
- Τοποθετήστε κρύα κομπρέσα ή πάγο τυλιγμένο σε ύφασμα για 10-15 λεπτά κάθε φορά.
- Ακινητοποιήστε όσο γίνεται το πάσχον άκρο.
- Μην επιχειρήσετε να κόψετε το τραύμα.
- Μην ρουφήξετε το δηλητήριο.
- Μην χρησιμοποιήσετε τουρνικέ.
- Επικοινωνήστε άμεσα με γιατρό ή μεταβείτε σε νοσοκομείο, ιδιαίτερα αν πρόκειται για παιδί, ηλικιωμένο ή άτομο με αλλεργίες.
Αν εμφανιστούν δυσκολία στην αναπνοή, έντονη εφίδρωση, σπασμοί, σύγχυση ή γενικευμένη αδυναμία, απαιτείται άμεση μεταφορά στο πλησιέστερο Τμήμα Επειγόντων.
Ο σκορπιός μπορεί να τρομάζει με την εμφάνισή του, όμως στην Ελλάδα ο κίνδυνος είναι συνήθως περιορισμένος. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να τον υποτιμούμε. Η σωστή πρόληψη, ο έλεγχος των χώρων όπου μπορεί να κρύβεται και η έγκαιρη ιατρική αξιολόγηση μετά από ένα τσίμπημα είναι τα καλύτερα «αντίδοτα» απέναντι σε ένα από τα πιο παρεξηγημένα αλλά και πιο εντυπωσιακά πλάσματα της φύσης.
