Η γεωπολιτική αναταραχή στη Μέση Ανατολή αρχίζει να ξανασχεδιάζει ακόμη και τον χάρτη των παγκόσμιων πετρελαϊκών διαδρομών. Η Σαουδική Αραβία, αντιμέτωπη με τους κινδύνους στα Στενά του Ορμούζ αλλά και με την απειλή των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα, στρέφεται ολοένα περισσότερο προς την Αίγυπτο, αναζητώντας ασφαλέστερες – αν και ακριβότερες – εναλλακτικές οδούς για τις εξαγωγές της.
Στο επίκεντρο βρίσκεται ο αιγυπτιακός αγωγός SUMED, ο οποίος συνδέει το Άιν Σόχνα στον Κόλπο του Σουέζ με το Σίντι Κερίρ στη Μεσόγειο. Η δυναμικότητά του υπολογίζεται περίπου στα 2,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως και μέχρι σήμερα λειτουργούσε κυρίως ως εναλλακτική οδός μεταφοράς πετρελαίου προς τις αγορές δυτικά του Σουέζ.
Τώρα όμως η εξίσωση αλλάζει.
Από τη Σαουδική Αραβία στην Αίγυπτο και από εκεί… στην Ασία
Το σαουδαραβικό πετρέλαιο μπορεί να μεταφέρεται μέσω του αγωγού East-West από τις πετρελαιοπαραγωγές περιοχές της ανατολικής Σαουδικής Αραβίας στο Γιανμπού, στις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας. Από εκεί φορτώνεται σε δεξαμενόπλοια με προορισμό το Άιν Σόχνα της Αιγύπτου.
Στη συνέχεια περνά μέσω του SUMED στο Σίντι Κερίρ, στη Μεσόγειο.
Το παράδοξο είναι ότι για να φτάσει στη συνέχεια σε ασιατικές αγορές μπορεί να χρειαστεί να κινηθεί προς τα δυτικά, να κατέβει γύρω από την Αφρική και το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας και τελικά να κατευθυνθεί ανατολικά προς την Ασία.
Πρόκειται για μία πολύ μεγαλύτερη και ακριβότερη διαδρομή, αλλά προσφέρει ένα κρίσιμο πλεονέκτημα: μειώνει την έκθεση των φορτίων στα δύο μεγάλα σημεία γεωπολιτικού κινδύνου, τα Στενά του Ορμούζ και το Μπαμπ ελ Μαντέμπ.
Οι Χούθι αλλάζουν τις θαλάσσιες διαδρομές
Η κατάσταση επιδεινώθηκε μετά τις απειλές και τις επιθέσεις των Χούθι σε πλοία που συνδέονται με σαουδαραβικά συμφέροντα. Σύμφωνα με το Reuters, δεξαμενόπλοια που μεταφέρουν σαουδαραβικό αργό από την Ερυθρά Θάλασσα έχουν φτάσει να απενεργοποιούν τα συστήματα αυτόματης αναγνώρισης AIS, επιχειρώντας ουσιαστικά να ταξιδεύουν «σκοτεινά» ώστε να περιορίσουν τον κίνδυνο εντοπισμού και επίθεσης.
Παράλληλα, αυξάνονται τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου, ενώ αρκετοί πλοιοκτήτες αποφεύγουν το Μπαμπ ελ Μαντέμπ.
Η Σαουδική Αραβία, ένας από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς πετρελαίου στον κόσμο, δεν μπορεί να επιτρέψει να εξαρτάται από μία και μοναδική θαλάσσια αρτηρία.
Η Αίγυπτος αναβαθμίζεται γεωπολιτικά
Μέσα σε αυτή τη νέα πραγματικότητα το Κάιρο αποκτά ένα πολύτιμο χαρτί.
Η Αίγυπτος δεν διαθέτει μόνο τη Διώρυγα του Σουέζ. Διαθέτει και τον SUMED, δηλαδή μία δεύτερη ενεργειακή αρτηρία μεταξύ Ερυθράς Θάλασσας και Μεσογείου.
Η σημασία της επομένως δεν περιορίζεται πλέον στα έσοδα από τη διέλευση πλοίων. Μετατρέπεται σε κρίσιμο ενεργειακό κόμβο ανάμεσα στον Περσικό Κόλπο, τη Μεσόγειο, την Ευρώπη και – μέσω της νέας παράκαμψης – ακόμη και την Ασία.
Και αυτή ίσως είναι η σημαντικότερη συνέπεια της σημερινής κρίσης: οι πόλεμοι και οι γεωπολιτικές απειλές δεν αλλάζουν μόνο σύνορα και συμμαχίες. Αλλάζουν και τους δρόμους του πετρελαίου.
Και όποιος ελέγχει αυτούς τους δρόμους αποκτά ταυτόχρονα οικονομική ισχύ και γεωπολιτικό βάρος.
Τα νεότερα στοιχεία του Reuters δείχνουν μάλιστα ότι οι σαουδαραβικές εξαγωγές από την Ερυθρά Θάλασσα γίνονται ολοένα περισσότερο χωρίς ορατό AIS, ενώ το Ριάντ διοχετεύει περισσότερο αργό προς τον βορρά και το Σίντι Κερίρ. Για τις ασιατικές αγορές όμως η παράκαμψη είναι σημαντικά μακρύτερη και ακριβότερη, γι’ αυτό και ορισμένοι αγοραστές εμφανίζονται επιφυλακτικοί
